Tue, 20 Nov 2018
ताजा समाचार
नेकपाद्वारा मलंगवामा विरोध प्रदर्शन || महोत्तरीमा भीषण डकैती || सुडी समाजमा विवाद || देवरले भाउजु कुटे, घरमा आगजनी || अध्यक्ष सिंहको दादागिरी, निर्दोष चालकलाई थुनाए || बुधबार सार्वजनिक बिदा || कृषियोग्य जमीनको करमा ८० प्रतिशत छुट || विद्यार्थीले बनाए रोबोट || सात लाखको लुटपाट, पाँच जना घाइते || सडक डिभिजनको मनपरी || रंगशाला स्थलको निरीक्षण || हत्याका अभियुक्त बाबा रामपालको पक्षमा प्रदर्शन || मन्त्री यादबद्धारा ‘दिल के बात’ विमोचन || कर अधिकृत सेवाग्राही सँग || चुनावको वाचा पुरा गर्छुः नेता यादव || अयोध्याबाट बस सेवा सुरु || ४० दिनपछि प्रदेश सभा बैठक बस्दै || अढाई अर्व बढीको जग्गा किर्ते गर्ने पक्राउ || प्रदेशको नामाकरणमा काँग्रेस भित्र विवाद || शैक्षिक महाअभियानमा जुट्न शिक्षामन्त्रीको आग्रह || बलात्कारका आरोपित पक्राउ || डोनाल्ड ट्रम्पले पत्रकार खशोग्जीको हत्याको टेप सुन्नै नसक्ने ! || थ्रीस्टार सामू ब्रिगेड ब्वाइज निरीह, पुलिस र मच्छिन्द्रको बराबरी || कोबिनि हस्पिटालटी सुरु || सभापति माथिको अविश्वासको प्रस्ताव खारेज || निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर || सामुदायिक कृषि सहकारीको साधारणसभा सम्पन्न || योगीलाई राउतले स्वागत गर्ने, सम्मानमा भण्डारा || बलात्कारीलाई पक्राउ गर्न प्रहरी उदासिन || मुख्यमन्त्री योगी भ्रमणको तयारी प्रारम्भ || स्वास्थ्य पर्यटक भित्र्याउने तयारी || आधुनिकीकरण व्यवसायीकरणमा जोड || धनुषा प्रहरीले पीडकलाई संरक्षण दिएको आरोप || एसईई उत्कृष्ट शिक्षा २०७५ पुरस्कारबाट सम्मानित || बलेरीे वनबाट काठ चोरी || दुई जनामाथि मुद्दा दर्ता || घरेलु मदिरा बिक्रिमा महिलाको संलग्नता बढ्दो || उद्योगको लागि जग्गा निरीक्षण || आखा अस्पताल जिल्लाको धरोहर ,राज्य मंत्री यादव || सडकको दोहरो मापदण्ड विरुद्ध मुद्दा ||
मधेश—चाहनाको कसीमा राउत सरकार

फाल्गुन ४, २०७४

  •                   धर्मेन्द्र झा

फरक आकांक्षाबोकेका मधेशका जनतालेआफ्नो सन्दर्भमा श्वरप्राप्तिको अपेक्षा गरेको निकै भइसकेको छ र पछिल्लो निर्वाचनसँगै त्यस्तो श्वरले केही हदसम्म आकार ग्रहण गरेको मान्न सकिन्छ । एक किसिमले संघीयता सुनिश्चितभएको छ । संघीयता कार्यान्वयन्का क्रममा प्रदेश नम्बर दुईका रुपमा मधेशले अलग प्रदेशको स्वरुपप्राप्त गरेको छ । यो आलेख सार्वजनिकहुँदासम्मयस प्रदेशमाप्रादेशिक सरकार गठन भइसकेको हुनेछ । संघीय समाजवादीफोरम (ससफो)का न ेतामोहम्मदलालबाबु  राउतप्रदेशको पहिलो मुख्यमन्त्रीका रुपमा ऐतिहासिकदायित्वमापुग्नुभएको छ । राउतलगायत सरकारका सबै सदस्यलाई कार्यकालको शुभकामना । ससफो र राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) को संयुक्त गठवन्धनमा बनेको यस प्रदेशको सरकारले आगामीदिनमा, कुनै अर्को समीकरण बनेनछ भने, पाँचवर्षका लागिकामगर्नेछ । मधेश अहिले नेपाली राजनीतिक वृत्तमा ।।।हट केक’ को अवस्थामा छ । नेपालका राजनीतिकदलमधेश, मधेशको विकास, मधेशकाजनताको हकहीतप्रतिकति सरोकार राख्दछन् त्यो विश्लेषणको अर्को पाटो हुनसक्छ । इमानदार र प्रतिबद्ध मतदाताका रुपमामधेशकाजनताभने सबै दललाई चाहिएको छ, यो यथार्थ हो । पछिल्लो दिनमा यस भूममिाभएकाविभिन्न आन्दोलन र अभियानको प्रतिफलहो पुरानो राजनीतिकशक्तिप्रतियहाँकाजनताले विश्वास व्यक्त गरेका छैनन् भने मधेश शक्तिका रुपमाउदाएकामधेशकेन्दित राजनीतिकदलप्रति भरोसा जनाएका छन् । राउत सरकारको सबैभन्दा ठूलो चुनौतीभनेकै मधेशकाजनताले व्यक्त गरेको विश्वासको रक्षाहो । यो सरकार कुनै कारणले असफल भएछ भने आगामीदिनमाप्रदेशकाजनताले पुनः यस्तै सुविधाजनकअवसर प्रदाननगर्न सक्छन् । नेपालीकांग्रेस, एमाले र राप्रपालगायतका परम्परावादीशक्तिका साथै विगतको ६२÷६३ जनआन्दोलन र मधेश आन्दोनपछि मूलधारमाआएकातात्कालीन नेकपामाओवादी र मधेशकेन्द्रितदल, जो राजनीतिकानयाँशक्तिहुन्, सबैका लागिमधेश यतिखेर क्रिडाभूमी बनिरहेको छ । तर सत्य के हो भने मधेशकाआकांक्षाअहिले पनिअपुरै छन् । विकास ओरालो लागेकोलाग्यै छ । मानवाधिकारको अवस्था टीठलाग्दो छ । काठमाडौकेन्द्रित राज्यले रोजगारी उपलब्ध गराउन सकेको छैन । खाडीका देशमा रोजगारीकानाममापलायनहुनेमा सबैभन्दा बढी मधेशकै वासिन्दा छन् । समावेशीकानाममा केहीनाम त प्रयोग हुने अवस्था छ तर अधिकांशभने अझै सम्मानको खोजीमा छन् । राज्यकानिकायमाउपस्थितिन्यून छ । वर्तमान राउत सरकारले यस स्थितिमा परिवर्तन ल्याउनेअपेक्षा अस्वाभाविक होइन । वास्तवमा यिनै र यस्तै मुद्दा समबोधनकाआशमाजनताले विश्वास गरेका हुन् । मधेशको राजनीतिको विश्लेषण गर्ने हो भने बडो विचित्रको प्रवृत्ति देखिएको छ ।संविधानसभाको पहिलो निर्वाचनताकामधेशमानयाँशक्तिले विजयप्राप्त गरेका थिए । त्यसवखतपनिमाओवादीप्रतिमधेशीले विश्वास व्यक्तगर्न सकेनन् । तर पहिलो संविधानसभापछि विकसित राजनीतिक परिदृश्यमामाओवादी र मधेश केन्द्रित दलएकअर्काको नजिकआए । सत्तामा सँगै आसिनभए । यो गठबन्धन अप्राकृतिकथियो । मधेश आन्दोलनको चिरफार गर्ने हो भने त्यसताका सत्तामा बसेका माओवादीलगायतकाशक्तिको विरुद्धमा मधेश आन्दोलन लक्षितथियो । कुनै न कुनै रुपमामाओवादीहरु मधेशआन्दोलनकातात्कालिककारण बने । लहान र गौर घट्ना यसका प्रमाणहुन् । तर तिनै विपरित ध्रुवीयदुई शक्ति पछि मिल्नपुगे । नेपाली राजनीतिमा देखा परेको ठूलो विरोधाभास थियो यो ।  यो कुरा शायदमधेशकामतदाताले रुचाएनन् र संविधानसभाको दोस्रो निर्वाचनको परिणाम सबै जिल्लिने गरी आयो । मधेशकेन्द्रितदल र एमाओवादीलाई मधेशले अस्वीकार गर्यो । प्राप्तमतप्रतिशतकाआधारमाभन्ने हो भने त माओवादीको त एक किसिमले मधेशबाट सफाया नै भयो ।यसविपरित यसपटकको निर्वाचनको परिणाम भने फरक छ । यसपटकमधेशीजनताले मधेशीदलप्रति एकपटक पुुनःविश्वास व्यक्त गरेका छन् । माओवादीमधेशीशक्तिसँगनमिलेर एमालेसँग मिल्नपुग्यो भने नेपालीकांग्रेस एकलरुपमानिर्वाचनमा सहभागीभयो । मधेशका अधिकांश जनता लोकतान्त्रिकमूल्यमान्यतामाविश्वास गर्दछन् । विगतकानिर्वाचनमा नेपालीकांग्रेसले प्राप्तगर्ने गरेको मतप्रतिशतले पनियो प्रमाणित गर्दछ । मधेशकेन्द्रितदलपनि केहीअपवादबाहेक प्रायःलोकतान्त्रिकमूल्यमाविश्वास गर्दछन । संविधानसभाको दुवै निर्वाचन र यसपटकको स्थानीय, प्रादेशिकतथाप्रतिनिधिसभाको निर्वाचनमाका्रग्रेस र मधेशकेन्द्रितदलले प्राप्त गरेको मतलाई आधार मान्ने होे भने पनिमधेशको मतरुझानको आँकलनगर्न सकिन्छ । यस आधारमानिष्कर्ष निकाल्ने हो भने मधेश, कांग्रेस र मधेशकेन्द्रितदल सँगै मिलेर मधेशका मुद्दा समाधानगरुनभन्ने चाहन्छ । मधेशकाजनताले एमाले र माओवादीको गठवन्धनप्रति विश्वास व्यक्तनगर्नुले यहाँकाजनतालेवामपन्थीधारमाखासै रुचीनदेखाएको स्पष्ट हुन्छ । राउत सरकारले भविष्यमाअख्तियार गर्ने कुनै पनि रणनीति माथिउल्लेखितमनःस्थितिमाआधारित हुने सम्भावनालाई नकार्न सकिँदैन । गतनिर्वाचनमामधेशमा सबैभन्दा बढी मतप्राप्तगर्ने शक्ति नेपालीकांग्रेस हो भने मतप्रतिशतका आधारमा मधेशकेन्द्रितदलले दोस्रोमतप्राप्त गरेका छन् । तरयीदुवैबीच समीकरण बन्न सकेको छैन र हाललाई बन्नु आवश्यकपनि  देखिएको छैन । तर सरकारको काम गराईको सन्दर्भमा यो अवस्थाको प्रभावको मूल्यांकनगरिनु अपरिहार्य छ ।मधेशलाई संघीयता चाहिएको छ ।एमाले रमाओवादीको सैद्धान्तिक धरातलको अध्ययनगर्ने हो भने उनीहरु संघीयता, जातीयता,समावेशी र विकेन्दीकरण कुनैको पनिपक्षपातीहोइन । यो शक्ति सत्ताको केन्दीकरण चाहन्छ। माथिउल्लेख गरिएको दुवै पक्षबीचको सैद्धान्तिक दुरी यसैमानिर्भर गर्दछ । यतिहुँदाहुँदै पनिदुवैले एकअर्काको हात समातेको विश्लेषण गर्न पर्याप्तआधार छन् । मधेशका जनताले यो कुरा राम्ररी बुझेका छन् । निर्वाचनकै सन्दर्भमाएमाले र मधेशकेन्द्रितदलबीचको चुनावी साँठगाँठको कुरा चर्चामाआएको थियो । यो सत्य हो भने कथितउग्र राष्ट्रवादको हिमायतीएमाले र वहुराष्ट्रवादको अवधारणा स्वीकार गर्ने मधेशकेन्द्रितदलबीचको गठजोडलाई स्थानीयजनताले खासै मन पराएकाहोइनन् । यो गठजोडका कारणकतिपय ठाउँमा नेपालीकांग्रेस पराजितहुनपुगेको निष्कर्ष निकाल्ने प्रयत्नगरिएको छ तर यसको अर्थ एमाले र माओवादी गठवन्धनले जितेको भन्नमिल्दैन । निश्चयपनिमधेशकै राजनीतिकदलले विजयप्राप्त गरेका हुन् । यसको अर्थ यहाँकाजनताले लोकतन्त्रवादीमाथि नै विश्वास व्यक्त गरेको भनेर बुझ्न सकिन्छ ।

मधेशका जनताले एमाले
र माओवादीको गठवन्धन
प्रति विश्वास व्यक्त
नगर्नुले यहाँका जनताले
वामपन्थी धारमा खासै रुची
नदेखाएको स्पष्ट हुन्छ ।
राउत सरकारले भविष्यमा
अख्तियार गर्ने कुनै पनि
रणनीति माथि उल्लेखित
मनःस्थितिमा आधारित
हुने सम्भावनालाई नकार्न
सकिँदैन ।

मलंगवा । नेपाली काँग्रेसले आफ्नो कार्यकर्तालाई फसाएको भन्दै नेपाल कम्युनिष्ट...

जलेश्वर । महोत्तरी जिल्लाको सोनमा गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ खखनामा...

जनकपुरधाम ।सुडी समाज कल्याण समिति जनकपुरधाममा विवाद भएको छ ।समितिको...

जनकपुरधाम । धनुषा जिल्लाको लक्ष्मीनिया गाउँपालिकाको वडा नम्बर २...

जनकपुरधाम । बृहत्तर जनकपुर क्षेत्र विकास परिषद्का अध्यक्ष शालीग्राम सिंहले...

जनकपुरधाम : मुस्लिम धर्मावलम्बीहरुको विशेष पर्वको रुपमा मनाइने मोहम्मद...

परासी : पश्चिम नवलपरासीको रामग्राम नगरपालिकाले कृषियोग्य जमीनमा लगाउँदै...

भद्रपुर : झापाको बिर्तामोडस्थित बाल्मिकी एजुकेसन फाउण्डेशनका विद्यार्थीले रोबोट,...

गौशाला : महोत्तरी जिल्लाको सोनमा गाउँपालिका– ३ खखनाको ३...

चन्द्रपुर : रौतहटको चन्द्रनिगाहपुर पुर्व पश्चिम राजमार्गमा चल्ने सवारीसाधनले...

जनकपुरधाम । संघीय सरकारका यूवा तथा खेलकुद मन्त्री ...

जनकपुरधाम : हत्या अभियोगमा अदालतले जन्मकैद सजाय सुनाएपछि जेल...

जनकपुरधाम : अरुणकान्तद्धारा अभिनित भिडियो गीत ‘दिल के बात’ विश्वकै...

जीतपुर : कर तिर्ने सेवाग्राहीको जिज्ञासा र समस्या बुझन ...

सिरहा । सिरहाको कर्जन्हा नगरपालिका वासी संग चुनाको वेला वाचा...

जनकपुरधाम । अयोध्याबाट नियमित रुपमा बस सेवा सञ्चालन भएको छ...

जनकपुरधाम । प्रदेश सभाको चालु अधिवेशनको बैठक ४० दिनपछि मंसिर...

जनकपुरधाम । गुठी संस्थानको नाममा रहेको साढे दुई बिघा...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को नामाकरणको विषयमा नेपाली काँग्रेस भित्र...

बर्दिवास : शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले उत्पादनमूलक...

सप्तरी : सप्तरीकी १५ वर्षीया एक बालिकालाई बलात्कार गरेको...

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले साउदी अरेबियाका पत्रकार जमाल...

काठमाडौं । शहीद स्मारक ए डिभिजन लिग फुटबलमा थ्रीस्टार क्लबको...

जीतपुर । कोबिनि हस्पिटालटी म्यानेजमेन्ट प्रा.लि ...

गौर । नेपाल पत्रकार महासंघ रौतहटको सभापति रविन्द्र...

जनकपुरधाम । रामजानकी विवाहमहोत्सवमा सहभागि हुन जनकपुरधाम आउन लागेका भारत...

वीरगञ्ज । जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साले बलात्कारका अभियुक्तहरुलाई पक्राउ गर्न...

जनकपुरधाम । भारतको सत्तारुढ दल भारतीय जनता पार्टीका चर्चित हिन्दूवादी...

जनकपुरधाम । संघिय समाजवादी फोरम नेपालका अध्यक्ष समेत रहेका उपप्रधान...

जनकपुरधाम । माछा सुपरजोन जनकपुर धाम ,धनुषा का कार्यालय प्रमुख...

जनकपुरधाम । धनुषाका प्रहरीले पीडितलाई न्याय दिलाउनुको साट्टो पिडकलाई संरक्षण...

मलंगवा । सर्लाहीको सदरमुकाम मलंगवा नगरपालिका वडा नंंंंं. ६ खुटौनाको...

चन्द्रपुर । रौतहटको बलेरी ईलाका वन कार्यालयको वन क्षेत्रमा एकै...

कुलदिप दास , जनकपुरधाम । धनुषामा बोक्सीको आरोप लगाएको भन्दै...

चन्द्रपुर । रौतहटमा प्रहरीले घरेलु मदिरा उत्पादन र बिक्रि बितरणमा...

चन्द्रपुर । रौतहटको चन्द्रपुर नगरपालिकामा बिशेष आर्थिक क्षेत्र (सेज) स्थापना...

रौतहट : कार्यक्रममा प्रदेश नम्बर २ का कृषि भूमि...

जनकपुरधाम । नगर क्षेत्र भित्र एउटै सडकको दोहरो मापदण्ड...