Sat, 16 Feb 2019
ताजा समाचार
दुखरन पासमानको दुख अब दुर हुने || आफ्नै अपरहण गराएर रकम ठग्न खोज्ने तीन पक्राउ || वड़ा नम्बर ८ सेमि फाइनलमा प्रवेश || फरार अभियुक्त पक्राउ || गौशाला उद्योग वाणिज्य संघको निर्वाचनमा उम्मेदवारी दिएकामध्ये १ ले लिए || मौषम बदली : जनकपुरसहितका क्षेत्रमा वर्षा हुँदै || जपानी प्रविधियुक्त शितभण्डारको शिलान्यास || भारतमा आत्मघाती हमला, कम्तिमा ३४को मृत्यु || उखुवारीमा जलाएको अवस्थामा ११ वर्षीय बालिकाको लाश भेंट्यो || अख्तियार आयुक्त पाठक ७८ लाख घुस अभियोगमा || नेकपा साँसदको किर्ते हस्ताक्षर || ट्राफिक सङ्केत नहुदाँ सडक दुर्घटना वृद्धि हुदै || ‘बेटी पढाउ बेटी बचाउ’ अभियानअन्तर्गत मुख्यमन्त्रीद्वारा साइकल वितरण || प्रधानमन्त्रीद्वारा आज देशवासीका नाममा सम्बोधन || चितवनका एउटै किसानले बेचे १० लाखको गुलाब || अनेरा स्ववियूले गरे पिडारिचौकमा दिप प्रज्वलन || चुनावको वाचा पुरागर्दै साँसद यादव || नेकपा नेता नेपालद्धारा अनाथ आश्रमको अवलोकन || जनयुद्ध दिवसप्रति माधव नेपाल आक्रोशित || महानगरको जग्गा कब्जागर्दै काँग्रेस || लागुऔषधसहित साहिल पक्राउ || समुदाय प्रहरी साझेदारी अन्तर्गत प्रशिक्षण कार्यक्रम सम्पन्न || स्वास्थ्य प्रदेश बनाउने स्वास्थ्यमन्त्रीको घोषणा || दोस्रो जीतपुर बृहद खेलकुद ,साँस्कृतिक एवँ ब्यपार मेला फागुन || कानू समाजको राष्ट्रीय भेला फाल्गुन ३ गते बीरगंजमा हुने || सिरहामा दुर्घटना : दाईको मृत्यु भाई गम्भीर || साना किसानको १२ औ वार्षिक साधारण सभा सम्पन्न || विशाल शोभा यात्रा || सप्तरीको तिलाठीमा अन्तर्रा्ष्ट्रिय कुस्ती प्रतियोगिता जारी || कमला नगरपालिकामा विकास निर्माणले गति लियो || अख्तियारको नियन्त्रणमा आएका असईलाई स्थानीयले भगाए || सुतिरहेको कुकुरलाई प्रहरीको गाडीले किचेपछि स्थानीय आक्रोशित || एसइई परीक्षालाई मर्यादित बनाउन निर्देशन || स्वास्थ्यमन्त्री उपेन्द्र यादवकी बुहारीको क्यान्सर अस्पतालमा निधन || पत्रकार माथि हातपातको बिषयमा रिपोटर्स क्लब नेपाल प्रदेश न-२ द्वारा || धनुषामा स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम शुभारम्भ || आँठ किलो गाँजाहित जीतपुरबाट तीन जना पक्राउँ || ९० घरधुरी अन्धकार || इण्टरनेटबाटै सवारी जाँच ! || सरकारले गरीबको उपचार नगरे मुद्दा हाल्न पाइन्छ : प्रचण्ड ||
मधेश—चाहनाको कसीमा राउत सरकार

फाल्गुन ४, २०७४

  •                   धर्मेन्द्र झा

फरक आकांक्षाबोकेका मधेशका जनतालेआफ्नो सन्दर्भमा श्वरप्राप्तिको अपेक्षा गरेको निकै भइसकेको छ र पछिल्लो निर्वाचनसँगै त्यस्तो श्वरले केही हदसम्म आकार ग्रहण गरेको मान्न सकिन्छ । एक किसिमले संघीयता सुनिश्चितभएको छ । संघीयता कार्यान्वयन्का क्रममा प्रदेश नम्बर दुईका रुपमा मधेशले अलग प्रदेशको स्वरुपप्राप्त गरेको छ । यो आलेख सार्वजनिकहुँदासम्मयस प्रदेशमाप्रादेशिक सरकार गठन भइसकेको हुनेछ । संघीय समाजवादीफोरम (ससफो)का न ेतामोहम्मदलालबाबु  राउतप्रदेशको पहिलो मुख्यमन्त्रीका रुपमा ऐतिहासिकदायित्वमापुग्नुभएको छ । राउतलगायत सरकारका सबै सदस्यलाई कार्यकालको शुभकामना । ससफो र राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) को संयुक्त गठवन्धनमा बनेको यस प्रदेशको सरकारले आगामीदिनमा, कुनै अर्को समीकरण बनेनछ भने, पाँचवर्षका लागिकामगर्नेछ । मधेश अहिले नेपाली राजनीतिक वृत्तमा ।।।हट केक’ को अवस्थामा छ । नेपालका राजनीतिकदलमधेश, मधेशको विकास, मधेशकाजनताको हकहीतप्रतिकति सरोकार राख्दछन् त्यो विश्लेषणको अर्को पाटो हुनसक्छ । इमानदार र प्रतिबद्ध मतदाताका रुपमामधेशकाजनताभने सबै दललाई चाहिएको छ, यो यथार्थ हो । पछिल्लो दिनमा यस भूममिाभएकाविभिन्न आन्दोलन र अभियानको प्रतिफलहो पुरानो राजनीतिकशक्तिप्रतियहाँकाजनताले विश्वास व्यक्त गरेका छैनन् भने मधेश शक्तिका रुपमाउदाएकामधेशकेन्दित राजनीतिकदलप्रति भरोसा जनाएका छन् । राउत सरकारको सबैभन्दा ठूलो चुनौतीभनेकै मधेशकाजनताले व्यक्त गरेको विश्वासको रक्षाहो । यो सरकार कुनै कारणले असफल भएछ भने आगामीदिनमाप्रदेशकाजनताले पुनः यस्तै सुविधाजनकअवसर प्रदाननगर्न सक्छन् । नेपालीकांग्रेस, एमाले र राप्रपालगायतका परम्परावादीशक्तिका साथै विगतको ६२÷६३ जनआन्दोलन र मधेश आन्दोनपछि मूलधारमाआएकातात्कालीन नेकपामाओवादी र मधेशकेन्द्रितदल, जो राजनीतिकानयाँशक्तिहुन्, सबैका लागिमधेश यतिखेर क्रिडाभूमी बनिरहेको छ । तर सत्य के हो भने मधेशकाआकांक्षाअहिले पनिअपुरै छन् । विकास ओरालो लागेकोलाग्यै छ । मानवाधिकारको अवस्था टीठलाग्दो छ । काठमाडौकेन्द्रित राज्यले रोजगारी उपलब्ध गराउन सकेको छैन । खाडीका देशमा रोजगारीकानाममापलायनहुनेमा सबैभन्दा बढी मधेशकै वासिन्दा छन् । समावेशीकानाममा केहीनाम त प्रयोग हुने अवस्था छ तर अधिकांशभने अझै सम्मानको खोजीमा छन् । राज्यकानिकायमाउपस्थितिन्यून छ । वर्तमान राउत सरकारले यस स्थितिमा परिवर्तन ल्याउनेअपेक्षा अस्वाभाविक होइन । वास्तवमा यिनै र यस्तै मुद्दा समबोधनकाआशमाजनताले विश्वास गरेका हुन् । मधेशको राजनीतिको विश्लेषण गर्ने हो भने बडो विचित्रको प्रवृत्ति देखिएको छ ।संविधानसभाको पहिलो निर्वाचनताकामधेशमानयाँशक्तिले विजयप्राप्त गरेका थिए । त्यसवखतपनिमाओवादीप्रतिमधेशीले विश्वास व्यक्तगर्न सकेनन् । तर पहिलो संविधानसभापछि विकसित राजनीतिक परिदृश्यमामाओवादी र मधेश केन्द्रित दलएकअर्काको नजिकआए । सत्तामा सँगै आसिनभए । यो गठबन्धन अप्राकृतिकथियो । मधेश आन्दोलनको चिरफार गर्ने हो भने त्यसताका सत्तामा बसेका माओवादीलगायतकाशक्तिको विरुद्धमा मधेश आन्दोलन लक्षितथियो । कुनै न कुनै रुपमामाओवादीहरु मधेशआन्दोलनकातात्कालिककारण बने । लहान र गौर घट्ना यसका प्रमाणहुन् । तर तिनै विपरित ध्रुवीयदुई शक्ति पछि मिल्नपुगे । नेपाली राजनीतिमा देखा परेको ठूलो विरोधाभास थियो यो ।  यो कुरा शायदमधेशकामतदाताले रुचाएनन् र संविधानसभाको दोस्रो निर्वाचनको परिणाम सबै जिल्लिने गरी आयो । मधेशकेन्द्रितदल र एमाओवादीलाई मधेशले अस्वीकार गर्यो । प्राप्तमतप्रतिशतकाआधारमाभन्ने हो भने त माओवादीको त एक किसिमले मधेशबाट सफाया नै भयो ।यसविपरित यसपटकको निर्वाचनको परिणाम भने फरक छ । यसपटकमधेशीजनताले मधेशीदलप्रति एकपटक पुुनःविश्वास व्यक्त गरेका छन् । माओवादीमधेशीशक्तिसँगनमिलेर एमालेसँग मिल्नपुग्यो भने नेपालीकांग्रेस एकलरुपमानिर्वाचनमा सहभागीभयो । मधेशका अधिकांश जनता लोकतान्त्रिकमूल्यमान्यतामाविश्वास गर्दछन् । विगतकानिर्वाचनमा नेपालीकांग्रेसले प्राप्तगर्ने गरेको मतप्रतिशतले पनियो प्रमाणित गर्दछ । मधेशकेन्द्रितदलपनि केहीअपवादबाहेक प्रायःलोकतान्त्रिकमूल्यमाविश्वास गर्दछन । संविधानसभाको दुवै निर्वाचन र यसपटकको स्थानीय, प्रादेशिकतथाप्रतिनिधिसभाको निर्वाचनमाका्रग्रेस र मधेशकेन्द्रितदलले प्राप्त गरेको मतलाई आधार मान्ने होे भने पनिमधेशको मतरुझानको आँकलनगर्न सकिन्छ । यस आधारमानिष्कर्ष निकाल्ने हो भने मधेश, कांग्रेस र मधेशकेन्द्रितदल सँगै मिलेर मधेशका मुद्दा समाधानगरुनभन्ने चाहन्छ । मधेशकाजनताले एमाले र माओवादीको गठवन्धनप्रति विश्वास व्यक्तनगर्नुले यहाँकाजनतालेवामपन्थीधारमाखासै रुचीनदेखाएको स्पष्ट हुन्छ । राउत सरकारले भविष्यमाअख्तियार गर्ने कुनै पनि रणनीति माथिउल्लेखितमनःस्थितिमाआधारित हुने सम्भावनालाई नकार्न सकिँदैन । गतनिर्वाचनमामधेशमा सबैभन्दा बढी मतप्राप्तगर्ने शक्ति नेपालीकांग्रेस हो भने मतप्रतिशतका आधारमा मधेशकेन्द्रितदलले दोस्रोमतप्राप्त गरेका छन् । तरयीदुवैबीच समीकरण बन्न सकेको छैन र हाललाई बन्नु आवश्यकपनि  देखिएको छैन । तर सरकारको काम गराईको सन्दर्भमा यो अवस्थाको प्रभावको मूल्यांकनगरिनु अपरिहार्य छ ।मधेशलाई संघीयता चाहिएको छ ।एमाले रमाओवादीको सैद्धान्तिक धरातलको अध्ययनगर्ने हो भने उनीहरु संघीयता, जातीयता,समावेशी र विकेन्दीकरण कुनैको पनिपक्षपातीहोइन । यो शक्ति सत्ताको केन्दीकरण चाहन्छ। माथिउल्लेख गरिएको दुवै पक्षबीचको सैद्धान्तिक दुरी यसैमानिर्भर गर्दछ । यतिहुँदाहुँदै पनिदुवैले एकअर्काको हात समातेको विश्लेषण गर्न पर्याप्तआधार छन् । मधेशका जनताले यो कुरा राम्ररी बुझेका छन् । निर्वाचनकै सन्दर्भमाएमाले र मधेशकेन्द्रितदलबीचको चुनावी साँठगाँठको कुरा चर्चामाआएको थियो । यो सत्य हो भने कथितउग्र राष्ट्रवादको हिमायतीएमाले र वहुराष्ट्रवादको अवधारणा स्वीकार गर्ने मधेशकेन्द्रितदलबीचको गठजोडलाई स्थानीयजनताले खासै मन पराएकाहोइनन् । यो गठजोडका कारणकतिपय ठाउँमा नेपालीकांग्रेस पराजितहुनपुगेको निष्कर्ष निकाल्ने प्रयत्नगरिएको छ तर यसको अर्थ एमाले र माओवादी गठवन्धनले जितेको भन्नमिल्दैन । निश्चयपनिमधेशकै राजनीतिकदलले विजयप्राप्त गरेका हुन् । यसको अर्थ यहाँकाजनताले लोकतन्त्रवादीमाथि नै विश्वास व्यक्त गरेको भनेर बुझ्न सकिन्छ ।

मधेशका जनताले एमाले
र माओवादीको गठवन्धन
प्रति विश्वास व्यक्त
नगर्नुले यहाँका जनताले
वामपन्थी धारमा खासै रुची
नदेखाएको स्पष्ट हुन्छ ।
राउत सरकारले भविष्यमा
अख्तियार गर्ने कुनै पनि
रणनीति माथि उल्लेखित
मनःस्थितिमा आधारित
हुने सम्भावनालाई नकार्न
सकिँदैन ।

जनकपुरधाम : हेल्प मधेशीको आर्थिक सहयोगले घरविहिन दुखारन पासमानको...

जनकपुरधाम : आफ्नै अपरहण गराएर झूठो नाटक गरी रकम...

रौतहट : रौतहट जिल्लाको गौरमा जारी रहेको गौर नगरस्तरीय...

रौतहट: हत्या गर्ने उदेश्यले गोली हानि फरार भएका एक...

गौशाला । महोत्तरीको गौशाला उद्योग वाणिज्य संघका लागि मनोनयन...

जनकपुरधाम : पश्चिमी वायुको प्रभावले तीन दिनसम्म बदली र वर्षाको...

राजविराज । सप्तरी जिल्लाको राजविराज नगरपालिका वडा नम्वर–१५ स्थित देउरी–भरुवामा...

नयाँदिल्ली । भारतको कश्मीरमा विहिवार भएको आतंककारी आत्मघाती हमलामा कम्तिमा...

धनुषामा ११ वर्षीय बालिकाको विहिवार लास फेला परेको छ...

काठमाण्डु । नेपाल इन्जिनियरिंग कलेजको विवादमा लाखौ घुस लिएको आरोप...

प्रदेशसभा २ मा समिति गठनमा नेकपामा भाँडभैलो ,प्रदेशसभा २ मा...

पूर्वपश्चिम राजमार्ग र सिरहाका अन्य सहायक सडकमा ट्राफिक सङ्केत...

सप्तरी : प्रदेश नं २ सरकारद्वारा सञ्चालित ‘बेटी पढाउ...

काठमाडौँ : प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले आज देशवासीका नाममा...

भरतपुर : पश्चिमा संस्कृति भए पनि पछिल्लो समय नेपालमा प्रणय...

जनकपुरधाम : बुधबार तत्कालिन विद्रोही नेकपा माओवादीले सशस्त्र विद्रोह थालेको...

महानगरमा नमुना मुसहर वस्तीको शिलान्यास , विपन्न दलित मुसहरहरुको वस्तीमा...

जनकपुरधाम । नेकपाका बरिष्ट नेता माधव कुमार नेपालले बुधवार जनकपुरधाम...

नेकपाका बरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले पार्टीको निर्णय बिना जनयुद्ध दिवस...

नेपाली काँग्रेस पर्साले वीरगञ्ज महानगरपालिकाको स्वामित्वमा रहेको जग्गाहरुमा नेपाली...

पर्सा । नियान्त्रित लागूऔषध ईन्जेक्सन १५ सय थानसहित जिल्ला पर्सा...

जनकपुरधाम । समुदाय-प्रहरी साझेदारीको अवधारणा अनुसार जिल्ला धनुषा जनकपुर उप(महानगरपालिका...

जनकपुरधाम । उपप्रधान तथा स्वास्थ्य जनसंख्या एव्म जनसंख्या मन्त्री उपेन्द्र...

जीतपुर : दोस्रो जीतपुर बृहद खेलकुद ,साँस्कृतिक एवँ ब्यपार मेला...

बीरगंज : नेपालमा आफ्नो पहिचान स्थापित गराउन सक्रिय रहेको कानू...

: सिरहाको मिर्चैयामा आज विहान करिब ६ बजे तिर ...

जनकपुरधाम । धनुषाको गणेशमान चारनाथ नगरपालिकाको भरतपुरमा साना किसान कृषि...

जनकपुरधाम : धनुषाको लक्ष्मीनियाँ गाउँपालिका १ सोहनीमा बुधवार (आज)बाट महायज्ञ...

सप्तरीको तिलाठी कोइलाडी गाउँपालिका वडा नम्वर– १ तिलाठीमा अन्तर्रा्ष्ट्रिय...

धनुषाको कमला नगरपालिकामा विकास निर्माणले गति लिएको छ ।...

महोत्तरी : १० हजार रुपैयाँसहित रंगेहात अख्तियारको नियन्त्रणमा आएका...

रामेछाप : जिल्ला प्रहरी कार्यालयको बा १ झ ७४४७...

काठमाडौँ । शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले माध्यमिक शिक्षा...

काठमाडौं । उपप्रधानमन्त्री एवं स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री उपेन्द्र यादवकी...

सर्लाही । रिपोटर्स क्लब नेपाल प्रदेश न-२ ले समाचार...

जनकपुरधाम । धनुषा जिल्लामा स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम शुभारम्भ भएको छ...

बारा प्रहरीले जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिकाको जीतपुरबाटप्रतिबन्धित लागु औषध ८ किलो...

हुम्ला : लामो हिमपातसँगै जिल्लाको सिमकोट गाउँपालिकाअन्तर्गत स्याडा गाउँमा...

बाँके : अब तपाईँको गाडी इण्टरनेटबाटै जाँच हुनेछ । लामो...

सिराहा । नेकपा अध्यक्ष प्रचण्डले संविधानमै शिक्षा र स्वास्थ्यलाई जनताको...