Sun, 18 Nov 2018
ताजा समाचार
मुख्यमन्त्री योगी भ्रमणको तयारी प्रारम्भ || स्वास्थ्य पर्यटक भित्र्याउने तयारी || आधुनिकीकरण व्यवसायीकरणमा जोड || धनुषा प्रहरीले पीडकलाई संरक्षण दिएको आरोप || एसईई उत्कृष्ट शिक्षा २०७५ पुरस्कारबाट सम्मानित || बलेरीे वनबाट काठ चोरी || दुई जनामाथि मुद्दा दर्ता || घरेलु मदिरा बिक्रिमा महिलाको संलग्नता बढ्दो || उद्योगको लागि जग्गा निरीक्षण || आखा अस्पताल जिल्लाको धरोहर ,राज्य मंत्री यादव || सडकको दोहरो मापदण्ड विरुद्ध मुद्दा || मधेशी जनता अझै अधिकारबाट बञ्चित : साँसद ठाकुर || निलम्बन द्विवेदीको नौटंकी : चौधरी || ठाकुरको हत्या || प्रिमियर लिगमा पनि 'भार' प्रयाेग हुने || सार्वजनिक भयो रणवीर र दीपिकाको विवाहको फोटो || लंकामा सांसदहरुबीच कुटाकुट, सभामुखमाथि आक्रमणको प्रयास || सीके राउतलाई सर्वोच्चमा उपस्थित गराइयो || प्रदेशको नामाकरणका लागि कार्यदलले कार्य थाले || बन्ने भो रामजानकी स्टेडियम || मुख्यमन्त्रीद्वारा खानेपानी ओभरहेड टैंकको उद्वघाटन || बिभेदकारी नीतिले कुस्ती ओझेलमा || नवनिर्वाचित पदाधिकारीहरुको सथप ग्रहण || दुर्घटना बीमा गर्न पत्रकारलाई आग्रह || शहीद परिवार भेट्न प्रचण्ड र बादल गाउँमा || रत्नजित र दिपेश क्वार्टरफाइनलमा || दीपिका-रणवीरको बिहे इटालीको सात शताब्दी पुरानो दरबारमा || १३ वर्षीय बालकको बक्सिङ रिङमै मृत्यु, थाइल्यान्डमा खैलाबैला || विश्व बैङ्कसँग १८ अर्बको सम्झौता || कांग्रेसभित्र गुटैगुट || भैरहवा मालपोत अनलाइनमा || कृषि विश्वविद्यालयमा आगजनी || नेपाल प्रहरीलाई ‘डिजिटल गर्भनेन्स अवार्ड’ || सूर्यदेवको आराधना गरी छठपर्व मनाइँदै, यस्तो छ व्रतविधि || बरियारपट्टीको सरकारी अस्पतालमा औषधिको अभाव || छठ पर्वमा चढाइने केरा जनकपुरधामको बार्ह बिघा || छठ पर्वमा चढाइने उखु जनकपुरधामको बार्ह बिघ्घा नजिकै || छठको तयारी अन्तिम चरणमा || विपन्न परिवारलाई वडाअध्यक्षको सहयोग || सरकार संघीय शिक्षा ल्याउने तयारीमा ||
मधेश—सत्ताका ' स्पीन डक्टर ’

चैत्र २, २०७४

  • धर्मेन्द्र झा

प्रदेश २ को लोकप्रिय मतको अवस्थाको विश्लेषण गर्ने हो भने यहाँ कांग्रेस करिव पहिलो अवस्थामा छ । यो अलग कुरा हो, प्राविधिकरुपमा कांग्रेसले अपेक्षितरुपमा संसदीय र प्रादेशिक सिट हाथ पार्न सकेन । यही परिणामलाई आधार मानेर माथि पहिलो अनुच्छेदमा उल्लेख गरिएजस्तैका सज्जनहरुले कांग्रेससरहित मधेश र नेपालको चाहना राख्दै त्यहिअनुकूलको निष्कर्ष निकाल्ने प्रयत्न गर्ने हो र यस्ता दृष्टिकोणबाट सत्तालाई प्रभावित पार्ने प्रयत्न गर्ने हो भने यो अधुरो, अपूर्ण र एकांगी दृष्टिकोणमात्र हुने छैन बरु आग्रही र निजी आस स्वार्थप्रेरित धारणा हुने कुरामा शंका हुन सक्दैन । यी वास्तवमा स्पीन डक्टरहरु हुन् जो सत्तालाई आफू अनुकूलमात्र सञ्चालित भएको देख्न चाहन्छन् । 

पूर्वी मधेशतिरका एक सज्जन जो काठमाडौमा सरकारी जागिरे छन्, ले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत् एउटा टिप्पणी सार्वजनिक गरे, कांग्रेसमुक्त भारत भनेको त त्यसको प्रभाव नेपालमा पो पर्यो । केन्द्रिय संसदमा प्रतिनिधित्व गर्ने कांग्रेसबाहेकका सबै दल सरकारमा जाने भए । म ती सज्जनलाई व्यक्तिगतरुपमा राम्ररी चिन्दछु । उनको पृष्ठभूमीबारे पनि मलाई सामान्य जानकारी छ । उनी केही वर्षअघिसम्म कांग्रेसलाई नै समर्थन गर्थे, पछि मधेशकेन्द्रित दलतर्फ आकर्षित भए । गएको चुनावमा उनले एमाले र माओवादीलाई गाली गरेर (सामाजिक सञ्जाल साक्षी छ) मधेशकेन्द्रित दलका पक्षमा खुलेरै मत मागेका थिए । चुनावका वेलासम्म उनले एमालेलाई उग्रराष्ट्रवादीको कित्तामा उभ्याउँदै मधेशविरोधीको दर्जा दिएका थिए । समय पविर्तनशील छ । उनी पनि परिवर्तित भए, यसलाई अस्वाभाविक मान्न सकिँदैन, हुँदैन । अहिले एमाले र माओवादीको कित्तामा मधेश उभिएको अवस्थामा उनी सरकारको गुणगानमा व्यस्त छन् । यो उनको व्यक्तिगत कुरा हो । कसैसँग खासै सरोकार राख्ने कुरा भएन । यसमा आपत्ति मान्नुपर्ने कुरा पनि भएन । तर प्रवृत्तिगतरुपमा शायद यस्ता दृष्टिकोण विश्लेषणका विषय बन्न सक्छन् । विश्लेषण्योग्य यस कारणले पनि कि यस्ता दृष्टिकोण बोक्नेको मनशाय धेरै हदसम्म छिटोभन्दा छिटो सत्ताको नजिक पुग्ने र शासनलाई आफ्नो पक्षमा प्रभावित पार्ने हुने गर्दछ । यस्ताखालका प्रवृत्तिबाट सरकारले आफूलाई मुक्त राख्न सकेन भने आमजनताले परिवर्तनको आभाष गर्न पाउने छैनन् । सरकार यसतर्फ गम्भीर हुुनु आवश्यक छ । माथिको प्रसगं एक सामान्य सन्दर्भमात्र हो तर यस्ता अनेकौं पिपलपातेहरुको ओइरो अहिले जताततै पर्याप्त देख्न सकिन्छ ।माथिको सन्दर्भ केन्द्रीय सरकारका सम्बन्धमा मात्र होइन, प्रदेश नम्बर २ का सम्बन्धमा पनि अवस्था यस्तै छ । व्यक्तिगतरुपमा प्रदेश सरकारका मुख्यमन्त्री र मन्त्रीहरु असल छन् । उनीहरुको छवी तुलनात्मकरुपमा राम्रो छ । मधेशका मुद्दाबारे जानकार छन् । मधेश आन्दोलनको राप र तापबाट खारिएका छन् । तर उनीहरुको कार्यशैली पनि माथि उल्लेखित प्रवृत्तिका धारकहरुले प्रभावित बनाउने प्रयास गरेका छन् र गर्नेछन् । सरकारको काम कार्यवाहीलाई तिनले आफूकेन्द्रित गर्ने प्रयास गर्नेछन् । यसका केही उदाहरण पनि देखिइसकेको छ । सरकारले यस्ता प्रवृत्तिहरुबाट आफूलाई पृथक राखी मधेशको अधिकार र समुन्नतिका लागि पूर्वाग्रहरहित ढंगले क्रियाशील हुन सक्नुपर्दछ । ृरकारको सफलता यसैमा निर्भर गर्दछ ।  निश्चित पनि राजनीतिमा मूल्य र मान्यताको अत्यन्तै महत्वपूर्ण स्थान हुन्छ । अहिले सरकारमा रहेकाहरुको निश्चित पनि केही दलीय मूल्य र मान्यता छन् । यसमा शंका छैन । तर यही आधारमा मात्र असल र प्रभावकारी शासनको परिकल्पना व्यर्थ हुन्छ । चुनावमा होमिने वेलासम्म दलहरुका आफ्ना विचार, आस्था, दृष्टिकोण, दर्शन, मूल्य र मान्यता महत्वपूर्ण हुनछन्, थिए । तर चुनाव सम्पन्न भएपश्चात र केही विजयी र पराजित भएपछि निर्वाचनकालीन तुसहरुलाई विर्सन सक्नुपर्छ वा उचित व्यवस्थापन गर्न सक्नुपर्छ । अझ विजयी दल, जसले सरकारको नेतृत्व गर्छ, ले यो यथार्थ  गम्भीरतापूर्वक मनन् गर्नु जरुरी छ । यसको साटो इवी साध्ने र वहिष्करणको नीति अख्तियार गर्ने हो भने त्यसबाट प्रदेश र आमजनताको भलो नहुने निश्चित छ ।  देशमा एक किसिमले राजनीतिक परिवर्तन भएको स्वीकारिनु पर्छ । लोकतान्त्रिक संघीय गणतन्त्रात्मक पद्धतिमा देश गएपछि पहिलोपटक देशमा यसअनुकूलको शासन व्यवस्था सञ्चालनको स्थिति आएको छ । यस अवस्थामा न्यूनतम कुराहरमा दलहरुबीच सामञ्जस्य हुनु आवश्यक छ । तर यो यथार्थलाई लत्याएर केही खास व्यक्तिहरु सत्ताको वरिपरि केन्द्रित भई दलहरुबीच दुरी बढाउने प्रयत्नमा छन् भने यसलाई स्वाभाविक मान्न सकिँदैन । राजनीतिमा शास्त्रीयरुपमा ।।।स्पीन डक्टर’ को उल्लेख गर्ने गरिन्छ । स्पीनको अर्थ हो घुम्नु वा घुमाउनु । डक्टरको अर्थ हो विज्ञ । अर्थात् स्पीन डक्टरको सोझो अर्थ हो, घुमाउने कलामा पारंगत अर्थात् विज्ञ । यसको राम्रो उदाहरण क्रिकेट खेलमा पाउन सकिन्छ । यस खेलमा ।।।स्पीन वल’ भन्ने श्व्दावली प्रयोग गरिन्छ । यसको तात्पर्य हो, घुमाएर वल फ्याँक्नु र वल्लेवाजलाई भ्रममा पारेर उसको विकेट लिनु । राजनीतिमा ।।।स्पीन डक्टर’को अर्थ हो, सत्ताको केन्द्रीय तहको वरिपरि अर्को तह विकसित हुनु जसले सत्तालाई मुख्य विष्यवस्तुबारे जानकारी प्राप्त गर्नबाट रोक्ने प्रयत्न गर्दछ । आमजनता र आमविचारलाई समबन्धित ठाउँमा पुग्नबाट रोक्दछ । यसले अमजनतालाई यसरी घुमाउँछ कि सम्बन्धित ठाउँमा पुग्न नै दिँदैन । अहिले प्रदेश नम्बर २ का सन्दर्भमा पनि यस्तै यस्तै अवस्थाको सिर्जना हुन खोजेको छ भन्दा अस्वाभाविक हुँदैन ।  हो, पछिल्लो निर्वाचनमा कांग्रेस पराजित भएको छ । कांग्रेसले यो पराजय स्वीकार गरी लोकतान्त्रिक मूल्य—मान्यतालाई आत्मसात गरेको छ । कांग्रेसमा सत्ता सञ्चलनको राम्रो अनुभव छ । अहिले प्रदेश सत्तामा आएकाहरुको विगत पनि कांग्रेससँग नजिक रहेको छ । त्यसैले आपसी समबन्ध विकसित गर्न सत्ता सञ्चालकहरुलाई कठीन नहुनुपर्ने हो । प्रदेशको विकासमा कांग्रेसको साथ पनि आवश्यक छ । प्रदेश २ को लोकप्रिय मतको अवस्थाको विश्लेषण गर्ने हो भने यहाँ कांग्रेस करिव पहिलो अवस्थामा छ । यो अलग कुरा हो, प्राविधिकरुपमा कांग्रेसले अपेक्षितरुपमा संसदीय र प्रादेशिक सिट हाथ पार्न सकेन । यही परिणामलाई आधार मानेर माथि पहिलो अनुच्छेदमा उल्लेख गरिएजस्तैका सज्जनहरुले कांग्रेससरहित मधेश र नेपालको चाहना राख्दै त्यहिअनुकूलको निष्कर्ष निकाल्ने प्रयत्न गर्ने हो र यस्ता दृष्टिकोणबाट सत्तालाई प्रभावित पार्ने प्रयत्न गर्ने हो भने यो अधुरो, अपूर्ण र एकांगी दृष्टिकोणमात्र हुने छैन बरु आग्रही र निजी आस स्वार्थप्रेरित धारणा हुने कुरामा शंका हुन सक्दैन । यी वास्तवमा स्पीन डक्टरहरु हुन् जो सत्तालाई आफू अनुकूलमात्र सञ्चालित भएको देख्न चाहन्छन् । यिनका कुरामा लागेर मधेश—सत्ता सञ्चालन हुने हो भने भोलीका दिनमा कित्ताकाटको राजनीति प्रारमभ हुन सक्ने खतरालाई अस्वीकार गर्न सकिँदैन । यसो भएछ भने यो कसैका लागि पनि हितकर नहुने निश्चित छ । देशमा संघीयताको प्रादुर्भाव मधेश आन्दोलनले गरेको हो । यसमा प्रत्येक मधेशवासीको कुनै न कुनैरुपमा समर्थन छ । अतः संघीयतालाई सफल बनाउन पनि मधेशले नै भूमिका निर्वाह गर्नु अपरिहार्य छ । यस कार्यका लागि मधेश—सत्ताले कांग्रेसलगायत सबै राजनीतिक दललाई गोलवद्ध गर्नु जरुरी छ । तर हुन सक्छ स्पीन डक्टरहरुलाई यो कुरा स्वीकार्य नहोस र उनीहरु सत्ता र विपक्षीबीचको दुरीलाई अझ बढी बढाउन भूमिका निर्वाह गरुन । तर अहिलेलाई विश्वास गरौं, सत्ताका सञ्चालकहरुले यो कुरा बुझ्नेछन् र स्पीन डक्टरहरुको स्वार्थ पूरा हुन दिन छैनन् । सत्ताका सञ्चालकहरुले बुझ्नु जरुरी छ, यस्ता चैते समर्थक अर्थात् नयाँ स्पीन डक्टरहरुको स्वार्थ सत्तालाई सफल बनाउनुभन्न्दा पनि उनीहरुको आफ्नो निजी स्वार्थ पूरा गर्नु नै हो । उनीहरु प्रतिवद्ध राजनीतिक कार्यकर्ता होइनन् । अस्ति एकथरि राजनीतिक विचार बोक्दथे । हिजो एकथरि राजनीतिक आस्थाको नजिक भए र आज एकथरि राजनीतिक आदर्शका हिमायती बनेका छन् । यो सामान्य कुरा मधेश—सत्ताका सञ्चालकलाई थाहा छैन भनेर मान्न सकिँदैन । यदी थाहा छ भने सरकारका सदस्यहरुले यस्ता स्पीन डक्टरहरुलाई समय छँदै चिन्नेछन् र यिनलाई आफूहरुभन्दा टाढा राख्ने प्रयत्न गर्नेछन् । अहिले मधेशलाई विकास र उन्नति चाहिएको छ । यस कार्यमा जो जो आवश्यक छन्, जसको अपरिहार्यता छ, जो उचित र अनिवार्य छन् सरकारले त्यस्ताको सहयोग र योगदान प्राप्त गर्ने प्रयास गर्नेछ, विनाकुनै आग्रर र पूर्वाग्रह । होइन, राजनीतिक आग्रहका आधारमा सबैजसो अवसर यिनै स्पीन डक्टरको वरिपरि घुम्ने र आवश्यक नीति पनि यिनकै सक्रियता र स्वार्थमा निर्माण हुने अवस्था आउँछ भने त्यसले उज्जवल मधेशको भविष्यको निश्चित हुने छैन । सम्बन्धित पक्षलाई यसको हेक्का हुनु अत्यन्त जरुरी छ । चेतना होस ।

जनकपुरधाम । भारतको सत्तारुढ दल भारतीय जनता पार्टीका चर्चित हिन्दूवादी...

जनकपुरधाम । संघिय समाजवादी फोरम नेपालका अध्यक्ष समेत रहेका उपप्रधान...

जनकपुरधाम । माछा सुपरजोन जनकपुर धाम ,धनुषा का कार्यालय प्रमुख...

जनकपुरधाम । धनुषाका प्रहरीले पीडितलाई न्याय दिलाउनुको साट्टो पिडकलाई संरक्षण...

मलंगवा । सर्लाहीको सदरमुकाम मलंगवा नगरपालिका वडा नंंंंं. ६ खुटौनाको...

चन्द्रपुर । रौतहटको बलेरी ईलाका वन कार्यालयको वन क्षेत्रमा एकै...

कुलदिप दास , जनकपुरधाम । धनुषामा बोक्सीको आरोप लगाएको भन्दै...

चन्द्रपुर । रौतहटमा प्रहरीले घरेलु मदिरा उत्पादन र बिक्रि बितरणमा...

चन्द्रपुर । रौतहटको चन्द्रपुर नगरपालिकामा बिशेष आर्थिक क्षेत्र (सेज) स्थापना...

रौतहट : कार्यक्रममा प्रदेश नम्बर २ का कृषि भूमि...

जनकपुरधाम । नगर क्षेत्र भित्र एउटै सडकको दोहरो मापदण्ड...

जलेश्वर । राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा)नेपालका अध्यक्ष मण्डलका संयोजक समेत...

वीरगञ्ज । नेपाली काग्रेस पर्साका सभापति अजय द्धिवेदी सभापति...

जनकपुरधाम । धनुषा जिल्लाको विदेह नगरपालिकाको वडा नम्बर ५ मुडिवा...

इंग्लिस प्रिमियर लिग फुटबलको अर्को सिजनमा भिडियो असिसटेन्ट रेफ्री ‘भार’...

पछिल्लो २४ घण्टामा भारत तथा विश्वभरका बलिउडका प्रशंसक एउटा तस्बिरको...

काठमाडौं । श्रीलंकामा महिन्दा राजापाक्षेका समर्थक र विरोधी सांसदहरुबीच बिहीबार...

काठमाडौं । राज्यविद्रोहकोे मुद्दामा पक्राउ परेका सीके राउतलाई सर्वोच्च...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को नामाकरण र स्थायी राजधानी तोक्न...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को रामजानकी स्टेडियम अन्ततःजनकपुरधाममा ...

वीरगंज। मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले वीरगंज–२ छपकैयास्थित नवर्निमित ...

जनकपुरधाम । धनुुषाका क्षीरेश्वरनाथ...

काठमाडौँ : नेपाल पत्रकार महासङ्घले श्रमजीवी तथा स्वतन्त्र पत्रकारका...

बेनी : पारिवारिक भ्रमणको सिलसिलामा म्याग्दीमा रहनु भएका नेकपाका अध्यक्ष...

काठमाडौं । पूर्वविजेता राष्ट्रिय च्याम्पियन नेपाली सेनाका रत्नजित तामाङ...

बलिउड अभिनेता रणवीर सिंह र अभिनेत्री दीपिका पादुकोण यहि बुधबार...

बैंकक । थाइल्यान्डमा भएको बक्सिङ खेलमा १३ वर्षीय बालकको...

काठमाडौं । पुल सुधार तथा मर्मतसम्भार एवं खाद्य तथा...

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका कार्यकर्ताले गुट–उपगुट अन्त्यको आवाज उठाइरहँदा...

भैरहवा : मालपोत कार्यालय भैरहवाले आजदेखि अनलाइनबाट सेवाग्राहीलाई सेवा प्रदान...

चितवन : कृषि तथा वनविज्ञान विश्वविद्यालय रामपुरमा विद्यार्थीहरुले आगजनी...

काठमाडौँ : सूचना प्रविधिको उत्कृष्ट प्रयोग गरी कार्य गरेबापत...

जनकपुरधाम : छठ पर्वको मुख्य दिन आज साँझ अस्ताउँदो...

सिरहा । बरियारपट्टी गाउँपालिकामा रहेका सरकारी अस्पतालमा औषधिको अभाव भएपछि...

छठ पर्वमा चढाइने केरा जनकपुरधामको बार्ह बिघा ...

छठ पर्वमा चढाइने उखु जनकपुरधामको बार्ह बिघ्घा नजिकै...

अनिल कुशवाहा , महेन्द्रनगर (धनुषा) । ...

जीतपुर । दलित, गरिब तथा बिपन्न बर्गहरुलाई छठ मनाउनकोे लागि...