Sun, 24 Feb 2019
ताजा समाचार
गोली प्रहार गरी महिलाको हत्या || एक लाख घुससहित पक्राउ || एनसेल विस्फोटका शंकास्पद १६ जना समातिए || कांग्रेसमा किचलो: आफूअनुकूल विधान बनाउने नेताहरुको रणनीतिले समस्या || प्रतिबन्धित संगठनले सञ्चालन गर्दै आएको मदरसा प्रान्तीय सरकारको नियन्त्रणमा || पुलिस तिलोत्तमा गोल्डकपको फाइनलमा, दाउफिन्ससित उपाधि भिडन्त || जनता बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाले ७ औ साधारणसभा मनाए || आवश्यकतालाई परिपुर्ति गर्न बजारको विशेष भु्मिका : मन्त्री पोखरेल || दुइदिने निःशुल्क स्वास्थ्य शिविरमा १६ सयभन्दा बढीको स्वास्थ्य परिक्षण || बिवाह उत्सवमा पटाखा पड्काउने ब्यक्तिलाई कार्यवाही गरिने || नेकपा प्रदेश विवादको प्रतिवेदन पेश, महतो पक्ष दोषी || लाटी किसोरीलाई सामुहिक बलात्कार || राजपाका मेयर ‘श्रीमान्’ उपमेयरबाट परेशान || संघले प्रदेशलाई पोष्टम्यान बनायो : मन्त्री साह || गायत्री महायज्ञ ऐतिहासिक बनाउन हिन्दू परिसद द्वारा बीरगंजमा शोभायात्रा निकलियो || ईनर्वाका सई गौत्तमको सक्रियता,चरेश सहित एक पक्राउ || प्रधानमन्त्रीलाई ज्ञापनपत्र बुझाउँदै निर्मलाको बुबाआमाद्वारा धर्ना स्थगन || ‘बुद्धको देशमा बुद्धको प्रचार’ || मोटर साईकलले जंगली जनावरलाई ठक्कर दिदा जनावर सहित २ जना || महोत्तरीमा टिपरको ठक्करले एकको मृत्यु || निर्मला पन्तको हत्या भएको ७ महिना पूरा – उपलब्धि शून्य, || श्रीमतीको बञ्चरोले हत्या गरे पश्चात, काटिएको टाउको लिएर पुलिस थाना || चन्द्रपुर वडा न. ५ द्धारा खेल सामाग्री वितरण || बन्द भएको पुलको काम सुरु || भाषा सास्कृतिको सवालमा सरकार गम्भीर देखिएन आलम || राईस मिलको जग्गा अधिग्रहण गर्ने मुख्यमन्त्रीको वाचा भएन पुरा || काँग्रेसमा विवाद गहिरिदै, केन्द्रिय समिति बैठक स्थगित || डीजे रथ चालकको मृत्यु || ‘बेटी बचाउ,बेटी पढाउ’ कार्यक्रम राष्ट्रिय बनोस् || .बर्थिङ सेन्टर स्थापना || कृषिलाई अझ प्रभावकारी बनाउन बिउ व्यवसायीलाइ नगर प्रमुख || महायज्ञ सुरु , पहिलो दिन विशाल कलश यात्रा || नेपाली काग्रेसका सभापती देउवालाई जीतपुरबासीले स्वागत || गौशाला उद्योग वाणिज्य संघको नेतृत्वमा रामराजाप्रसाद साहका प्यानल विजयी || चोरी गरिएको मोटरसाईकल सहित ३ जनालाई महोत्तरी प्रहरीले गरे सार्वजानिक || २३ दिन देखि युवक वेपत्ता || कोईरालामाथि कड्किए देउवा || ‘सनी लियोनी’ बिहारको जुनियर इञ्जिनियर पदको परीक्षामा टप ! || दुई बालिका एकै दिन बलात्कृत || लागुऔषधसहित तीन महिला पक्राउ ||
मधेश—सत्ताका ' स्पीन डक्टर ’

चैत्र २, २०७४

  • धर्मेन्द्र झा

प्रदेश २ को लोकप्रिय मतको अवस्थाको विश्लेषण गर्ने हो भने यहाँ कांग्रेस करिव पहिलो अवस्थामा छ । यो अलग कुरा हो, प्राविधिकरुपमा कांग्रेसले अपेक्षितरुपमा संसदीय र प्रादेशिक सिट हाथ पार्न सकेन । यही परिणामलाई आधार मानेर माथि पहिलो अनुच्छेदमा उल्लेख गरिएजस्तैका सज्जनहरुले कांग्रेससरहित मधेश र नेपालको चाहना राख्दै त्यहिअनुकूलको निष्कर्ष निकाल्ने प्रयत्न गर्ने हो र यस्ता दृष्टिकोणबाट सत्तालाई प्रभावित पार्ने प्रयत्न गर्ने हो भने यो अधुरो, अपूर्ण र एकांगी दृष्टिकोणमात्र हुने छैन बरु आग्रही र निजी आस स्वार्थप्रेरित धारणा हुने कुरामा शंका हुन सक्दैन । यी वास्तवमा स्पीन डक्टरहरु हुन् जो सत्तालाई आफू अनुकूलमात्र सञ्चालित भएको देख्न चाहन्छन् । 

पूर्वी मधेशतिरका एक सज्जन जो काठमाडौमा सरकारी जागिरे छन्, ले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत् एउटा टिप्पणी सार्वजनिक गरे, कांग्रेसमुक्त भारत भनेको त त्यसको प्रभाव नेपालमा पो पर्यो । केन्द्रिय संसदमा प्रतिनिधित्व गर्ने कांग्रेसबाहेकका सबै दल सरकारमा जाने भए । म ती सज्जनलाई व्यक्तिगतरुपमा राम्ररी चिन्दछु । उनको पृष्ठभूमीबारे पनि मलाई सामान्य जानकारी छ । उनी केही वर्षअघिसम्म कांग्रेसलाई नै समर्थन गर्थे, पछि मधेशकेन्द्रित दलतर्फ आकर्षित भए । गएको चुनावमा उनले एमाले र माओवादीलाई गाली गरेर (सामाजिक सञ्जाल साक्षी छ) मधेशकेन्द्रित दलका पक्षमा खुलेरै मत मागेका थिए । चुनावका वेलासम्म उनले एमालेलाई उग्रराष्ट्रवादीको कित्तामा उभ्याउँदै मधेशविरोधीको दर्जा दिएका थिए । समय पविर्तनशील छ । उनी पनि परिवर्तित भए, यसलाई अस्वाभाविक मान्न सकिँदैन, हुँदैन । अहिले एमाले र माओवादीको कित्तामा मधेश उभिएको अवस्थामा उनी सरकारको गुणगानमा व्यस्त छन् । यो उनको व्यक्तिगत कुरा हो । कसैसँग खासै सरोकार राख्ने कुरा भएन । यसमा आपत्ति मान्नुपर्ने कुरा पनि भएन । तर प्रवृत्तिगतरुपमा शायद यस्ता दृष्टिकोण विश्लेषणका विषय बन्न सक्छन् । विश्लेषण्योग्य यस कारणले पनि कि यस्ता दृष्टिकोण बोक्नेको मनशाय धेरै हदसम्म छिटोभन्दा छिटो सत्ताको नजिक पुग्ने र शासनलाई आफ्नो पक्षमा प्रभावित पार्ने हुने गर्दछ । यस्ताखालका प्रवृत्तिबाट सरकारले आफूलाई मुक्त राख्न सकेन भने आमजनताले परिवर्तनको आभाष गर्न पाउने छैनन् । सरकार यसतर्फ गम्भीर हुुनु आवश्यक छ । माथिको प्रसगं एक सामान्य सन्दर्भमात्र हो तर यस्ता अनेकौं पिपलपातेहरुको ओइरो अहिले जताततै पर्याप्त देख्न सकिन्छ ।माथिको सन्दर्भ केन्द्रीय सरकारका सम्बन्धमा मात्र होइन, प्रदेश नम्बर २ का सम्बन्धमा पनि अवस्था यस्तै छ । व्यक्तिगतरुपमा प्रदेश सरकारका मुख्यमन्त्री र मन्त्रीहरु असल छन् । उनीहरुको छवी तुलनात्मकरुपमा राम्रो छ । मधेशका मुद्दाबारे जानकार छन् । मधेश आन्दोलनको राप र तापबाट खारिएका छन् । तर उनीहरुको कार्यशैली पनि माथि उल्लेखित प्रवृत्तिका धारकहरुले प्रभावित बनाउने प्रयास गरेका छन् र गर्नेछन् । सरकारको काम कार्यवाहीलाई तिनले आफूकेन्द्रित गर्ने प्रयास गर्नेछन् । यसका केही उदाहरण पनि देखिइसकेको छ । सरकारले यस्ता प्रवृत्तिहरुबाट आफूलाई पृथक राखी मधेशको अधिकार र समुन्नतिका लागि पूर्वाग्रहरहित ढंगले क्रियाशील हुन सक्नुपर्दछ । ृरकारको सफलता यसैमा निर्भर गर्दछ ।  निश्चित पनि राजनीतिमा मूल्य र मान्यताको अत्यन्तै महत्वपूर्ण स्थान हुन्छ । अहिले सरकारमा रहेकाहरुको निश्चित पनि केही दलीय मूल्य र मान्यता छन् । यसमा शंका छैन । तर यही आधारमा मात्र असल र प्रभावकारी शासनको परिकल्पना व्यर्थ हुन्छ । चुनावमा होमिने वेलासम्म दलहरुका आफ्ना विचार, आस्था, दृष्टिकोण, दर्शन, मूल्य र मान्यता महत्वपूर्ण हुनछन्, थिए । तर चुनाव सम्पन्न भएपश्चात र केही विजयी र पराजित भएपछि निर्वाचनकालीन तुसहरुलाई विर्सन सक्नुपर्छ वा उचित व्यवस्थापन गर्न सक्नुपर्छ । अझ विजयी दल, जसले सरकारको नेतृत्व गर्छ, ले यो यथार्थ  गम्भीरतापूर्वक मनन् गर्नु जरुरी छ । यसको साटो इवी साध्ने र वहिष्करणको नीति अख्तियार गर्ने हो भने त्यसबाट प्रदेश र आमजनताको भलो नहुने निश्चित छ ।  देशमा एक किसिमले राजनीतिक परिवर्तन भएको स्वीकारिनु पर्छ । लोकतान्त्रिक संघीय गणतन्त्रात्मक पद्धतिमा देश गएपछि पहिलोपटक देशमा यसअनुकूलको शासन व्यवस्था सञ्चालनको स्थिति आएको छ । यस अवस्थामा न्यूनतम कुराहरमा दलहरुबीच सामञ्जस्य हुनु आवश्यक छ । तर यो यथार्थलाई लत्याएर केही खास व्यक्तिहरु सत्ताको वरिपरि केन्द्रित भई दलहरुबीच दुरी बढाउने प्रयत्नमा छन् भने यसलाई स्वाभाविक मान्न सकिँदैन । राजनीतिमा शास्त्रीयरुपमा ।।।स्पीन डक्टर’ को उल्लेख गर्ने गरिन्छ । स्पीनको अर्थ हो घुम्नु वा घुमाउनु । डक्टरको अर्थ हो विज्ञ । अर्थात् स्पीन डक्टरको सोझो अर्थ हो, घुमाउने कलामा पारंगत अर्थात् विज्ञ । यसको राम्रो उदाहरण क्रिकेट खेलमा पाउन सकिन्छ । यस खेलमा ।।।स्पीन वल’ भन्ने श्व्दावली प्रयोग गरिन्छ । यसको तात्पर्य हो, घुमाएर वल फ्याँक्नु र वल्लेवाजलाई भ्रममा पारेर उसको विकेट लिनु । राजनीतिमा ।।।स्पीन डक्टर’को अर्थ हो, सत्ताको केन्द्रीय तहको वरिपरि अर्को तह विकसित हुनु जसले सत्तालाई मुख्य विष्यवस्तुबारे जानकारी प्राप्त गर्नबाट रोक्ने प्रयत्न गर्दछ । आमजनता र आमविचारलाई समबन्धित ठाउँमा पुग्नबाट रोक्दछ । यसले अमजनतालाई यसरी घुमाउँछ कि सम्बन्धित ठाउँमा पुग्न नै दिँदैन । अहिले प्रदेश नम्बर २ का सन्दर्भमा पनि यस्तै यस्तै अवस्थाको सिर्जना हुन खोजेको छ भन्दा अस्वाभाविक हुँदैन ।  हो, पछिल्लो निर्वाचनमा कांग्रेस पराजित भएको छ । कांग्रेसले यो पराजय स्वीकार गरी लोकतान्त्रिक मूल्य—मान्यतालाई आत्मसात गरेको छ । कांग्रेसमा सत्ता सञ्चलनको राम्रो अनुभव छ । अहिले प्रदेश सत्तामा आएकाहरुको विगत पनि कांग्रेससँग नजिक रहेको छ । त्यसैले आपसी समबन्ध विकसित गर्न सत्ता सञ्चालकहरुलाई कठीन नहुनुपर्ने हो । प्रदेशको विकासमा कांग्रेसको साथ पनि आवश्यक छ । प्रदेश २ को लोकप्रिय मतको अवस्थाको विश्लेषण गर्ने हो भने यहाँ कांग्रेस करिव पहिलो अवस्थामा छ । यो अलग कुरा हो, प्राविधिकरुपमा कांग्रेसले अपेक्षितरुपमा संसदीय र प्रादेशिक सिट हाथ पार्न सकेन । यही परिणामलाई आधार मानेर माथि पहिलो अनुच्छेदमा उल्लेख गरिएजस्तैका सज्जनहरुले कांग्रेससरहित मधेश र नेपालको चाहना राख्दै त्यहिअनुकूलको निष्कर्ष निकाल्ने प्रयत्न गर्ने हो र यस्ता दृष्टिकोणबाट सत्तालाई प्रभावित पार्ने प्रयत्न गर्ने हो भने यो अधुरो, अपूर्ण र एकांगी दृष्टिकोणमात्र हुने छैन बरु आग्रही र निजी आस स्वार्थप्रेरित धारणा हुने कुरामा शंका हुन सक्दैन । यी वास्तवमा स्पीन डक्टरहरु हुन् जो सत्तालाई आफू अनुकूलमात्र सञ्चालित भएको देख्न चाहन्छन् । यिनका कुरामा लागेर मधेश—सत्ता सञ्चालन हुने हो भने भोलीका दिनमा कित्ताकाटको राजनीति प्रारमभ हुन सक्ने खतरालाई अस्वीकार गर्न सकिँदैन । यसो भएछ भने यो कसैका लागि पनि हितकर नहुने निश्चित छ । देशमा संघीयताको प्रादुर्भाव मधेश आन्दोलनले गरेको हो । यसमा प्रत्येक मधेशवासीको कुनै न कुनैरुपमा समर्थन छ । अतः संघीयतालाई सफल बनाउन पनि मधेशले नै भूमिका निर्वाह गर्नु अपरिहार्य छ । यस कार्यका लागि मधेश—सत्ताले कांग्रेसलगायत सबै राजनीतिक दललाई गोलवद्ध गर्नु जरुरी छ । तर हुन सक्छ स्पीन डक्टरहरुलाई यो कुरा स्वीकार्य नहोस र उनीहरु सत्ता र विपक्षीबीचको दुरीलाई अझ बढी बढाउन भूमिका निर्वाह गरुन । तर अहिलेलाई विश्वास गरौं, सत्ताका सञ्चालकहरुले यो कुरा बुझ्नेछन् र स्पीन डक्टरहरुको स्वार्थ पूरा हुन दिन छैनन् । सत्ताका सञ्चालकहरुले बुझ्नु जरुरी छ, यस्ता चैते समर्थक अर्थात् नयाँ स्पीन डक्टरहरुको स्वार्थ सत्तालाई सफल बनाउनुभन्न्दा पनि उनीहरुको आफ्नो निजी स्वार्थ पूरा गर्नु नै हो । उनीहरु प्रतिवद्ध राजनीतिक कार्यकर्ता होइनन् । अस्ति एकथरि राजनीतिक विचार बोक्दथे । हिजो एकथरि राजनीतिक आस्थाको नजिक भए र आज एकथरि राजनीतिक आदर्शका हिमायती बनेका छन् । यो सामान्य कुरा मधेश—सत्ताका सञ्चालकलाई थाहा छैन भनेर मान्न सकिँदैन । यदी थाहा छ भने सरकारका सदस्यहरुले यस्ता स्पीन डक्टरहरुलाई समय छँदै चिन्नेछन् र यिनलाई आफूहरुभन्दा टाढा राख्ने प्रयत्न गर्नेछन् । अहिले मधेशलाई विकास र उन्नति चाहिएको छ । यस कार्यमा जो जो आवश्यक छन्, जसको अपरिहार्यता छ, जो उचित र अनिवार्य छन् सरकारले त्यस्ताको सहयोग र योगदान प्राप्त गर्ने प्रयास गर्नेछ, विनाकुनै आग्रर र पूर्वाग्रह । होइन, राजनीतिक आग्रहका आधारमा सबैजसो अवसर यिनै स्पीन डक्टरको वरिपरि घुम्ने र आवश्यक नीति पनि यिनकै सक्रियता र स्वार्थमा निर्माण हुने अवस्था आउँछ भने त्यसले उज्जवल मधेशको भविष्यको निश्चित हुने छैन । सम्बन्धित पक्षलाई यसको हेक्का हुनु अत्यन्त जरुरी छ । चेतना होस ।

कपिलवस्तु । कपिलवस्तुको वाणगंगा नगरपालिकामा एक महिलाको हत्या भएको छ...

कपिलबस्तु । कपिलबस्तुमा एक लाख घुस रकमसहित विद्यालय ब्यवस्थापन समितिका...

काठमाडौं । मुलुकका विभिन्न क्षेत्रमा रहेका टेलिफोन सेवा प्रदायक कम्पनी...

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसले महासमिति बैठक सकिएको दुई महिना बितिसक्दा...

इस्लामावाद । पाकिस्तानको पञ्जाव प्रान्तीय सरकारले प्रतिबन्धित संगठन जैस–ए–मोहम्मदको...

बुटवल: नेपाल पुलिस क्लब बुटवलमा जारी २१औं तिलोत्तमा गोल्डकप फुटबल...

महोत्तरी । महोत्तरीको औरहीस्थित जनता बचत तथा ऋण सहकारी...

आवश्यकताहरुलाई एकअर्कालाई आर्थिक रुपमा विकास गर्नका लागि वजारले महत्वपुर्ण...

सर्लाही । २ नम्बर प्रदेशका सांसद माननीय निरा...

सर्लाही । बिवाह लगायतको उत्सवमा पटाखा पडकाएर रमाइलो गरेको क्रम...

नेकपा कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)प्रदेश नम्वर २ को संसदीय दलमा...

सिरहामा दुई जनाको बलात्कारको घटना सेलाउन नपाउँदै सप्तरी जिल्लामा बोल्न...

राष्ट्रिय जनता पार्टी(राजपा)नेपालको दोस्रो दिनको बैठकमा मेयरहरुले श्रीमान् उपमेयरहरुबाट...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ का समाजिक विकास मन्त्री नवल किशोर...

बीरगंज : रास्ट्रलाई सक्षम,समर्थ एवं समृद बनाउने उद्देश्यका साथ नेपालमा...

वीरगंज । वीरगंज महानगरपालीका वडा नम्बर १६ स्थीत नेपाल...

काठमाडौंः कञ्चनपुरको भीमदत्तनगरपालिका–२ का १३ वर्षीया निर्मला पन्तका बुबाआमाले लामो...

जनकपुरधाम । भारतीय वाणिज्य दूतावास वीरगञ्जको आयोजनमा शुक्रवार राती जनकपुरधाममा...

जिल्ला महोत्तरी औरही नगरपालिका-४ रेडक्रस टोल नजिकै जंगली जनावर...

महोत्तरी । जिल्ला महोत्तरी औरही नगरपालिका-९ स्थित ईनर्वा टोल नजिक...

कञ्चनपुर । कञ्चनपुरको भीमदत्तनगरपाकिला –२ कि १३ वर्षीया किसोरी निर्मला...

बीबीसी । बुधबार भारतको मध्यप्रदेशको मुरैना जिल्लामा एक व्यक्तिले श्रीमतीको...

गौर: रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरमा हुने अनर्तराष्ट्रिय कराँते प्रतियोगितामा सहभागिहुने आयोजक टिमका...

गौर : निर्माणाधीन पुलको कामनै बन्द गरेर हिंडेको पप्पु कन्स्ट्रक्सनले...

रौतहटमा विभिन्न कार्यक्रम गरी विश्व मात्रृ भाषा दिवस मनाइएका छन...

गौरको ऐतिहासिक मैदानको रुपमा रहेको गौर राईस मिलको जग्गा...

काठमाण्डु । नेपाली काँग्रेस भित्रको गुटबन्दी सतहमा आएको छ ।...

मलंगवा । विवाहमा चर्को आवाज गर्ने डी जे रथ सर्लाहीको...

राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले छोरी शिक्षाको लागी प्रदेश २ सरकारले...

गुलरिया नगरपालिका–१२ मा बर्थिङ सेन्टर स्थापना भएको छ । सो...

वीरगन्ज महानगरपालिका नगर प्रमुख विजय कुमार सरावगीले कृषि...

मलंगवा । सर्लाहीको कौडेना गाउँपालिका-३ फुलपरासीमा हुन लागेको श्री...

रन्जन यादव : प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली काग्रेसका सभापती...

महोत्तरीको गौशाला उद्योग वाणिज्य संघको नेतृत्वमा रामराजाप्रसाद साहका प्यानल विजयी...

गौशाला । मोटरसाईकल चोरी गरेको आरोपमा पक्राउ परेका ३...

जनकपुरधाम । धनुषा जिल्लाको विदेह नगरपालिका वडा नम्बर ३ कर्माही...

नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले वीपी र जीपी बाहेकका कोईरालाहरुको...

नाममा के छ र ? धेरैले भन्ने गरेको र सुनिएको...

सिरहा जिल्लाको धनगढीमाई नगरपालिका र गोलबजार नगरपालिकामा छुट्टाछुट्टै दुई बालिका...

जनकपुरधाम । जनकपुर–जलेश्वर सडख मण्डबाट प्रहरीले चेकजाँचको क्रममा लागुऔषधसहित तीन...