Wed, 25 Apr 2018
ताजा समाचार
हात्तीको आक्रमणबाट मृत्यु || टाटा सुमोको ठक्करबाट मृत्यु || किमले अस्पताल पुगेर घाइते चिनियाँ भेटे || निर्माण नहुँदै भत्कियो नाला || रामायण मेला प्रारम्भ, पर्यटन प्रबद्र्धनमा जोड || दिल्लीको खराब लय जारी, पञ्जावसँग ४ रनले पराजित || प्रसुती गृह हस्तान्तरण || जन्मदर्ताविहीन बालबालिका पनि विद्यालयमा भर्ना || युरोपमा तहल्का पिट्दै काफ्ले र शिवाकोटि || टिकोला झारेपछि किसान चिन्तित || भारतीय प्रधानमन्त्री मोदी वैशाख २८ गते आउने || गर्भमा छोरी देखिएपछि हत्या || आईपिएल क्रिकेट : राजस्थान र चेन्नई विजयी || फेसबुकमा ‘लाइभ’ गरिरहेको समयमा गोली हानेर पत्रकारको हत्या || प्रमुख निर्वाचन आयुक्तको घरमा विष्फोट || नग्न बन्दूकधारीको आक्रमणबाट अमेरिकामा चारजनाको मृत्यु || रोयल च्यालेन्जर्स बैंङ्लोर र किङ्स ईलेभेन पञ्जाव विजयी, आज दुई || काबुलमा आत्मघाती आक्रमण, ३१ जनाको मृत्यु, ५४ जना घाइते || चीनमा डुङ्गा दुर्घटनामा १७ जनाको मृत्यु || डोटी जीप दुर्घटनाः मृतक पाँच || छिमेकीबीचको सम्बन्ध सुमधुर हुनुपर्छ– प्रम ओली || बन्दूकधारी समूहको आक्रमणमबाट नाइजेरियामा कम्तिमा ३० गाउँलेको मृत्यु || विभिन्न सिन्डिकेट खारेज गर्न महासंघको माग || युवाको श्रमलाई स्वदेशमा नै टिकाउनुपर्ने ः मन्त्री तामाङ || जिप दुर्घटनामा तीनको मृत्यु, १६ घाइते || सरकारको देश विकास अभियानलाई कसैले रोक्न सक्दैन ः डा भट्टराई || रु एक करोड भन्दा बढी राजश्व संकलन || उत्तर कोरियाले थप परमाणु मिसाइल परीक्षण नगर्ने || चेन्नई सुपर किङ्स शीर्ष स्थानमा उक्लियो, राजस्थान रोयल्स ६४ रनले || राजपाले वार्षिकोत्सव मनाउँदै || हवाहुरी प्रभावित परिवारलाई राहत || बाम गठबन्धन संघीयता विरोधी || देशभर अझै तीन लाख बालबालिका विद्यालय बाहिर : शिक्षा मन्त्री || भन्सारमा प्रहरीद्वारा लाठी चार्ज जउवा संघका अध्यक्ष पिटिए || प्रदेश २ को नीति आयोगमा बृद्ध झा || फेसबुकबाट सुरु भएको प्रेमको विश्वासमा पर्दा... || दक्षिणी जापानमा ज्वालामुखी विस्फोट || क्यानको निलम्बन फुकुवा हुने सम्भावना बढ्यो, विधान हुबहु पारित || आँप र लिच्चीको उत्पादन बढने || राष्ट्रिय तेक्वान्दो प्रतियोगिता सुरु ||
भगवान परशुराम र जनकपुर धाम

बैशाख ४, २०७५

  •                    सञ्जय मित्र

आज अक्षय तृतीया । वैशाख महिनाको शुक्ल पक्षको तृतीयालाई अक्षय तृतीया मानिन्छ । अक्षयको अर्थ हो क्षय नहुने अर्थात् नाश नहुने । मान्यता के छ भने यस दिन जुन धर्म वा पाप गरिन्छ, त्यो नाश हुँदैन । यसको प्रतिफल आफूसँगै जान्छ । यसैकारण यस दिन धेरैले अनेक दान र पुण्य गर्दछन् । कपितयले शिक्षादान गर्दछन् । यो हिन्दू मान्यता हो ।अर्को मान्यता के हो भने यसै दिनदेखि त्रेता युगको आरम्भ भएको थियो । अर्थात् त्रेता युगको सुरुआत भएको थियो । अक्षय तृतीयालाई भगवान परशुरामको जन्म दिन पनि मानिन्छ । हिन्दू धर्मावलम्बीहरुले यस दिनलाई विशेष मान्ने यीनै तीन कारणहरु छन् । अक्षय तृतीयाको दिन गरिएको पुण्यको कहिल्यै नाश हुँदैन, त्रेता युगको शुभारम्भ भएको दिन अर्थात् रामावतारको युगको सम्झना र भगवान परशुरामको जन्म दिन ।हिन्दूहरु भगवान विष्णुको दश अवतारको चर्चा गर्दछन् । दश अवतारकै आफ्नो महत्व रहेको छ । विभिन्न सन्दर्भमा दशै अवतारको पूजा हुन्छ । भगवान विष्णुका दश अवतारमा मत्स्य, कूर्म, बराह, नृसिंह, वामन, परशुराम, राम, कृष्ण, बुद्ध र कल्कि हुन् । यी मध्ये तीन अवतार अर्थात् मत्स्य, कूर्म र बराह अवतार प्रथम महायुग (सत्ययुग) मा भएको छ भने नरसिंह, वामन, परशुराम र राम अवतार त्रेतायुगमा भएको छ । कृष्णावतार द्वापर युगमा भएको मानिन्छ भने दशौँ अर्थात् कल्कि अवतार कलियुगको समाप्तिको समय हुने विश्वास गरिन्छ । भागवत पुराणमा गरिएको भविष्यवाणीको आधारमा कलियुगको अन्त्यमा कल्कि अवतार हुन्छ जसले अन्याय र अनाचारको अन्त्य हुनेछ तथा न्यायको शासन आरम्भ हुनेछ जसले सत्य युगको फेरि स्थापना हुने छ । हिन्दू धर्मशास्त्रहरुमा समयको अनन्ततालाई चार भागमा बाँडेर अध्ययन गरिएको छ ।भगवान परशुरामको विषयमा के भनिन्छ भने यी यस्ता पात्र हुन् जसको दुई युगमा महत्वपूर्ण भूमिका रहेको छ । त्रेतायुगमा भएको मानिएको रामायण र द्वापर युगमा भएको मानिएको महाभारत दुवैमा परशुरामको भूमिका देखिन्छ । रामभद्र, भार्गव, भृगुपति, भृगुवंशी (ऋषि भृगुको वंशज), जमदग्न्य (जमदग्नि पुत्र) आदि नामले चिनिने परशुराम ऋषि जमदग्नि तथा रेणुकाको पाँचौ पुत्र थिए । हिन्दू शास्त्रहरुमा सप्तऋषिमा जमदग्निलाई पनि लिइन्छ । भारतको मध्य प्रदेशको महेश्वर नर्मदा नदीको छेउमा रहेको हाइहाया ठाउँमा भार्गव परशुरामको जन्म भएको मानिन्छ । कतिपयले कस्तो मान्यता राख्दछन् कि रेणुका तीर्थमा ऋषि जमदग्नि र रेणुकाले भगवान शिवको तपस्या गरेर शिवजीबाट वरदान प्राप्त गरी स्वयं विष्णुलाई रेणुकाको गर्भबाट अवतार लिने वरदान अनुरुप नै भगवान परशुरामको जन्म भएको हो । भगवान विष्णुको अवतारको रुपमा मानिने परशुराम आपैmँ भगवान शिवका भक्त थिए ।  आफ्ना पूर्वजहरुको आज्ञाले परशुरामले शिवको कठिन तपस्या गरेका थिए । कठिन तपस्याले शिव प्रसन्न भएपछि वरदान माग्नलाई भन्दा परशुरामले दुवै हाथ जोडेर शिवको वन्दना गर्दै दिव्य अस्त्र तथा युद्धमा निपुणताको कलाको माग गर्दछन् । शिवले परशुरामलाई युद्धमा निपुणताको लागि तीर्थयात्रा गर्ने आज्ञा दिन्छन् । त्यसपछि परशुराम भारतको उडीसामा रहेको महेन्द्रगिरी पर्वतमा पुगी फेरि शिवकै तपस्या गर्न थाल्छन् । त्यहाँ भगवान शिवबाट अनेक दिव्यास्त्र प्राप्त गर्न सफल हुन्छन् । परशरामले ब्रह्माण्ड अस्त्र, वैष्णव अस्त्र तथा पाशुपत अस्त्र प्राप्त गरेका थिए । भगवान शिवले परशुरामलाई विजया नामक धनुष कमान पनि प्रदान गरेका थिए । साथै सबैभन्दा कठिन युद्धकलाको रुपमा शास्त्रहरुमा वर्णन गरिएको कलारिपायडू पनि शिवजीबाटै परशुरामले प्राप्त गरेका थिए । परशु र राम दुई शब्द मिली परशुराम बनेको हो । परशुको अर्थ बन्चरो हुन्छ र राम भन्ने बित्तिकै मर्यादापुरुषोत्तम बुझदछौँ । तर परशुरामको सोझो अर्थ परशु लिएको राम वा परशुका साथ राम भन्ने अर्थ दिन्छ । यसले रामजस्तै परशुराम पनि विष्णुकै अवतार भएको अर्थ दिन्छ । विष्णुको छैटौँ अवतारको रुपमा परशुरामलाई लिइन्छ । भारद्वाज एवं कश्यप गोत्रका कुलगुरु परशुरामलाई धेरै रिसाहाकै रुपमा चिन्दछन् । रिसाहाको रुपमा चिन्नेले जनकपुर धामको घटनालाई नै मुख्य आधार मान्दछन् ।त्रेता युगमा जब सीताको स्वयंवर चलिरहेको थियो, विश्वका अनेकौँ देशका वीरहरु स्वयंवरमा सामेल थिए । स्वयंवरको शर्तअनुसार शिवको धनुलाई कसैले प्रत्यंचा चढाउनु पर्ने थियो । तर कुनै पनि योद्धाले शिवधनुलाई उठाउन त के हल्लाउन पनि सकिरहेका थिएनन् । त्यस अवस्थामा सर्वत्र निराशा छाएको थियो । अनि राजा जनकले निराश भएर पृथ्वी नै कतै वीरशून्य भएको हो कि भन्ने आरोप लगाउँदा अयोध्याका राजकुमार लक्ष्मण रिसाएका थिए । लक्ष्मणलाई शान्त पार्दै रामले सजिलै धनुलाई उठाएर त्यसमा प्रत्यांचा चढाउन लाग्दा धनु तीन टुक्रामा भाँच्चिएको थियो । शिवको धनु भाँच्चिएपछि शिवका परम भक्त परशुरामको आगमन भएको थियो । परशुराम निकै रिसाएका थिए । भगवान रामले नै परशुरामको रिस शान्त पारेका थिए । परशुराम र रामबीच भएको सभामा भएको वार्तालापको समयमा नै भगवान परशुरामले विष्णुको आफूजस्तै अर्को अवतार भएको स्वीकार गरेर आफ्नो क्रोधलाई शान्त पारेका थिए । वाल्मीकि रामायणमा वर्णन गरिएको कथाअनुसार दशरथनन्दन श्रीरामले जमदग्नि कुमार परशुरामको पूजन गरेका छन् र परशुरामले पनि रामचन्द्रको परिक्रमा गरेर आश्रमतिर प्रस्थान गरेका छन् ।जनकपुर धामको रामायण प्रसंग धेरैले बुझेका छन् तर महाभारतमा परशुरामको भूमिकाको विषयमा धेरै कमले मात्र चर्चा सुनेका छन् । महाभारतमा भीष्मद्वारा अम्बालाई स्वीकार नगरिएपछि प्रतिशोधको लागि अम्बा सहायता माग्न परशुरामकहाँ पुगेको र परशुरामले आश्वासन दिएको सन्दर्भ आउँछ । परशुरामले भीष्मलाई युद्ध गर्न आह्वान गरेपछि दुवैजनामा बाइस दिनसम्म युद्ध भएको प्रसंग छ । भीष्मलाई इच्छा मृत्युको वरदान प्राप्त भएकोले परशुरामले भीष्मलाई हराउन सक्दैनन् । यसै गरी द्रोणाचार्यलाई परशुरामले नै अस्त्रशस्त्रले निपुण बनाएका थिए । महाभारतकै अर्को प्रसंगमा कर्णलाई परशुरामले विभिन्न अस्त्रशस्त्रको विद्या सिकाएका छन् । क्षत्रीय विरोधी भए पनि परशुरामले कर्णलाई ब्राह्मण भन्ठानेर विद्यादान गरेका थिए । तर एक दिन परशुराम कर्णको तिघ्रामा आफ्नो टाउको राखेर निदाइरहेका थिए । त्यही समय एउछा बिच्छी कर्णको काँधमा टोक्न थाल्यो । बिच्छीलाई मार्दा गुरुको निद्रा भंग हुने डर कर्णलाई थियो । कर्णले त्यो सहेरै बसे । अचानक परशुरामको निद्रा खुल्यो र उनले त्यो थाहा पाए । कुनै ब्राह्णपुत्रमा यति धेरै सहनशीलता हुनै सक्दैन जसले बिच्छीको टोकाइलाई सहन सकोस् । यति विश्वास भएपछि कर्णले आफूलाई ढाँटेर विद्यार्जन गरेको लाग्यो । यसले गर्दा रिसाएर कर्णलाई शाप दिए – “जब तिमीलाई आप्mनो विद्याको सर्वाधिक आवश्यकता हुन्छ, त्यत्तिवेला तिम्रो विद्या कुनै काम आउँदैन ।” र, महाभारतमा कर्णको मृत्युको समय यस्तै भएको पनि छ ।त्रेता र द्वापरमा मात्र होइन, कलियुगमा पनि परशुरामको भूमिका शास्त्रहरुले निर्धारण गरिसकेको छ । कल्कि पुराणमा उल्लेख भएअनुसार परशुराम, भगवान विष्णुको दशौँ अवतार कल्किको गुरु हुनेछन् र कल्किलाई युद्धको शिक्षा दिनेछन् । परशुरामले नै कल्किलाई भगवान शिवको तपस्या गरेर उनका दिव्यास्त्र प्राप्त गर्नलाई भन्नेछन् ।एकातिर धर्मकर्म गर्नेहरुको संख्या बढेको छ भने अर्कोतिर अन्धविश्वास नमान्नेहरुको संख्या पनि बढेको छ । अन्धविश्वास र धर्ममा फरक भने अवश्य छ । इतिहासमा कुनै राम्रो काम गरेकालाई श्रद्धा गर्नु र इतिहासबाट प्रेरणा लिनु मानवीय गुण हो । हिन्दू शास्त्रहरुमा वर्णन गरिएको जस्तो परशुरामको जमाना अहिले छैन तर उनको जीवनीबाट धेरै असल शिक्षा प्राप्त गर्न सक्दछौँ । अहिले पनि भारतको विभिन्न ठाउँमा परशुराम जयन्ती निकै भव्यताका साथ मनाउने गरिएको छ ।

 

राजविराज : सप्तरीको कञ्चनरुप नगरपालिका–११ स्थित ठेलियामा हात्तीको आक्रमणबाट...

सिमरा, बारा : जीतपुर सिमरा उपमहानगरपालिका–१५ डुमरवानामा टाटा सुमोको...

बेइजिङ । उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनले चिनियाँ...

लहान : सिरहा नगरपालिका–११ स्थित भलुवाहीमा निर्माणाधीन नाला निर्माण...

काठमाडौं । इन्डियन प्रिमियर लिग (आइपीएल) क्रिकेटमा दिल्ली डेयरडेभिल्सको खराब...

गौशाला । जन्मदर्ताको अभावमा विद्यालयसम्म पुग्न नसकेका गौशाला नगरपालिकाका दर्जनौ...

नेपालि गीत संगीतको क्षेत्रका तथा नेपाली चलचित्र गायनमा एकदमै...

बर्दिवास । आफ्नो बगैँचाका आँपका रुखमा पात नै नदेखिने गरी...

जनकपुरधाम । भारतीय प्रधानमन्त्री ...

जनकपुरधाम । प्रदेश नम्बर २ ...

हैदरावाद । इन्डियन प्रिमियर लिग (आईपिएल) क्रिकेटमा गएराति राजस्थान रोयल्स...

निकारागुवा । निकारागुवामा सरकारविरुद्ध हुँदै आएको प्रदर्शनका क्रममा एक...

काठमाडौँ : ललितपुरको हात्तीवनस्थित प्रमुख निर्वाचन आयुक्त डा अयोधिप्रसाद...

वासिङ्टन । अमेरिकाको दक्षिणी राज्य टेनिसीको वाफल हाउसमा आइतबार एकजना...

काठमाडौं । इन्डियन प्रिमियर लिग आईपिएल क्रिकेटमा गएराती रोयल च्यालेन्जर्स...

काबुल । अफगानिस्तानको राजधानी काबुलमा आइतबार बिहान गरिएको आत्मघाती हमलामा...

चीन । चीनको दक्षिणी गुआङसी जुआङ स्वायत्त क्षेत्रमा दुई डुङ्गा...

डोटी : डोटीमा शनिबार अपराह्न भएको जीप दुर्घटनामा मृत्यु...

काठमाडौँ : प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय...

लागोस, नाइजेरिया : नाइजेरियाको उत्तरपश्चिमी जाम्फारा राज्यमा एक सशस्त्र लुटेराहरूको...

काठमाडौँ : नेपाल राष्ट्रिय व्यवसायी महासंघले सरकारले यातायात क्षेत्रमा...

काठमाडौँ : कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री शेरबहादुर...

डोटी : डोटीको शिखर नगरपालिका–३ आली गाउँमा आज दिउँसो...

भक्तपुर : नेकपा ९एमाले०का केन्द्रीय सदस्य डा राजन भट्टराईले...

नवलपरासी : पश्चिम नवलपरासीको महेशपुर छोटी भन्सार कार्यालयले चालु आर्थिक...

काठमाडौं । उत्तर कोरियाले अब थप परमाणु मिसाइल परीक्षण नगर्ने...

काठमाडौं । इन्डियन्स प्रिमियर लिग आइपिएल क्रिकेटमा गएराति भएको खेलमा...

जनकपुरधाम । राष्ट्रिय जनता पार्टी(राजपा) नेपालले शुक्रबार ...

जनकपुरधाम । नेपाली कांग्रेसका केन्द्रिय सदस्य तथा पुर्वगृहमन्त्री विमलेन्द्र निधिले...

कलैया । शिक्षा विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले शिक्षामा...

प्रदेश नम्बर २ मा हाल सम्म ३ जनाको राजनीतिक नियुक्ती...

काठमाडौं । दुई वर्षसम्मको फेसबुक र फोनमा परेको ‘लभ’...

टोकियोे । जापानको दक्षिणीे हिमालयन क्षेत्रमा बिहीबार ज्वालामुखी विस्फोट भएको...

काठमाडौं । नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान)को विधान निर्वाचित क्यानले हुबहु...

मलगंवा । हावाहुरीले क्षति नगरे सर्लाहीमा...