Fri, 21 Sep 2018
ताजा समाचार
मोटरसाइकल ठोक्किदा एकको मृत्यु, एक घाइते || मैथिली फिल्म "दहेजक पिरा"को पोस्टर सार्वजानिक || मातृका र रघुबीरको सम्पती छानविन गर : नेता झा || वीरगञ्ज महानगरपालिकाका २ कर्मचारी सहित ३ तीन पक्राउ || मोहर्रम पर्व मनाइँदै || सहमतिपछि यातायात सञ्चालन || संविधान कार्यान्वयन गर्न निकै चुनौती : नेता महतो || घुस लिएको अभियोगमा दुई जना पक्राउ || महोत्तरी जमुनियाँमा प्रहरी पोष्ट स्थापना || लामो दुरीमा गाडी नचल्दा यात्रुहरु अलपत्र , सामान ढुवानी पनि || मल बन्दरगाहमै थन्कियो || खेलकूदले देशलाई चिनाएको छ: मन्त्री विश्वकर्मा || पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि फिर्ता लिन माग || डिजिटल प्रणालीको शुभारम्भ || विष्टको निधनप्रति काँग्रेसद्वारा दुःख व्यक्त || महान्यायाधिवक्तविरुद्ध खनिए ट्रम्प || माछापालन योजना || मदिरा नष्ट || एक बन्दीको मृत्यु || मुसहर बस्तीमा संविधान दिवस, संविधान सबैको साझा छहारी होस् || मौका परीक्षाको नतिजा सार्वजनिक || सीके राउतका १०० बढी कार्यकर्ता पक्राउ || डा.सीके राउतका समर्थकहरुले निकाले हजारौको संख्यामा रयाली || निर्वाचन कार्यक्रम सार्वजनिक || पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि फिर्ता लिन माग || समृद्धिको राष्ट्रिय दायित्वमा सहयोगी हुन प्रधानमन्त्रीको आह्वान || विधार्थी फोरमको जिल्ला अधिवेशन संपन्न || लागुऔषधसहित एक पक्राउ || एसिड आक्रमणको आरोपमा एक युबक पक्राउ || मलेशियामा विषाक्त मदिरा सेवनबाट ६ को मृत्यु || मोटरसाइकल दुर्घटनामा एकको मृत्यु || फोरमले संविधान दिवस नमनाउने || आज संविधान दिवस मनाइँदै, काठमाडौंको टुंडिखेलमा विशेष समारोह || सम्बन्ध विच्छेदका लागि अदालतमा धाउने पुरुषहरुको संख्या बढ्यो || उपराष्ट्रपति पुन बुधबार चीन जाँदै || मुन–किमबीच दुई घन्टा लामो वार्ता || एएफसी यू १६ फुटबल आजदेखि काठमाडौंमा, नेपालले फिलिपिन्सको सामना गर्ने || १५ बर्ष देखि फरार प्रतिबादी पक्राउ || काठ बेचेको भन्दै स्थानीयले रेन्जपोष्ट कार्यालय घेराउ || प्रहरी चौकी बिश्रामपुर घेराउ ||
भगवान परशुराम र जनकपुर धाम

बैशाख ४, २०७५

  •                    सञ्जय मित्र

आज अक्षय तृतीया । वैशाख महिनाको शुक्ल पक्षको तृतीयालाई अक्षय तृतीया मानिन्छ । अक्षयको अर्थ हो क्षय नहुने अर्थात् नाश नहुने । मान्यता के छ भने यस दिन जुन धर्म वा पाप गरिन्छ, त्यो नाश हुँदैन । यसको प्रतिफल आफूसँगै जान्छ । यसैकारण यस दिन धेरैले अनेक दान र पुण्य गर्दछन् । कपितयले शिक्षादान गर्दछन् । यो हिन्दू मान्यता हो ।अर्को मान्यता के हो भने यसै दिनदेखि त्रेता युगको आरम्भ भएको थियो । अर्थात् त्रेता युगको सुरुआत भएको थियो । अक्षय तृतीयालाई भगवान परशुरामको जन्म दिन पनि मानिन्छ । हिन्दू धर्मावलम्बीहरुले यस दिनलाई विशेष मान्ने यीनै तीन कारणहरु छन् । अक्षय तृतीयाको दिन गरिएको पुण्यको कहिल्यै नाश हुँदैन, त्रेता युगको शुभारम्भ भएको दिन अर्थात् रामावतारको युगको सम्झना र भगवान परशुरामको जन्म दिन ।हिन्दूहरु भगवान विष्णुको दश अवतारको चर्चा गर्दछन् । दश अवतारकै आफ्नो महत्व रहेको छ । विभिन्न सन्दर्भमा दशै अवतारको पूजा हुन्छ । भगवान विष्णुका दश अवतारमा मत्स्य, कूर्म, बराह, नृसिंह, वामन, परशुराम, राम, कृष्ण, बुद्ध र कल्कि हुन् । यी मध्ये तीन अवतार अर्थात् मत्स्य, कूर्म र बराह अवतार प्रथम महायुग (सत्ययुग) मा भएको छ भने नरसिंह, वामन, परशुराम र राम अवतार त्रेतायुगमा भएको छ । कृष्णावतार द्वापर युगमा भएको मानिन्छ भने दशौँ अर्थात् कल्कि अवतार कलियुगको समाप्तिको समय हुने विश्वास गरिन्छ । भागवत पुराणमा गरिएको भविष्यवाणीको आधारमा कलियुगको अन्त्यमा कल्कि अवतार हुन्छ जसले अन्याय र अनाचारको अन्त्य हुनेछ तथा न्यायको शासन आरम्भ हुनेछ जसले सत्य युगको फेरि स्थापना हुने छ । हिन्दू धर्मशास्त्रहरुमा समयको अनन्ततालाई चार भागमा बाँडेर अध्ययन गरिएको छ ।भगवान परशुरामको विषयमा के भनिन्छ भने यी यस्ता पात्र हुन् जसको दुई युगमा महत्वपूर्ण भूमिका रहेको छ । त्रेतायुगमा भएको मानिएको रामायण र द्वापर युगमा भएको मानिएको महाभारत दुवैमा परशुरामको भूमिका देखिन्छ । रामभद्र, भार्गव, भृगुपति, भृगुवंशी (ऋषि भृगुको वंशज), जमदग्न्य (जमदग्नि पुत्र) आदि नामले चिनिने परशुराम ऋषि जमदग्नि तथा रेणुकाको पाँचौ पुत्र थिए । हिन्दू शास्त्रहरुमा सप्तऋषिमा जमदग्निलाई पनि लिइन्छ । भारतको मध्य प्रदेशको महेश्वर नर्मदा नदीको छेउमा रहेको हाइहाया ठाउँमा भार्गव परशुरामको जन्म भएको मानिन्छ । कतिपयले कस्तो मान्यता राख्दछन् कि रेणुका तीर्थमा ऋषि जमदग्नि र रेणुकाले भगवान शिवको तपस्या गरेर शिवजीबाट वरदान प्राप्त गरी स्वयं विष्णुलाई रेणुकाको गर्भबाट अवतार लिने वरदान अनुरुप नै भगवान परशुरामको जन्म भएको हो । भगवान विष्णुको अवतारको रुपमा मानिने परशुराम आपैmँ भगवान शिवका भक्त थिए ।  आफ्ना पूर्वजहरुको आज्ञाले परशुरामले शिवको कठिन तपस्या गरेका थिए । कठिन तपस्याले शिव प्रसन्न भएपछि वरदान माग्नलाई भन्दा परशुरामले दुवै हाथ जोडेर शिवको वन्दना गर्दै दिव्य अस्त्र तथा युद्धमा निपुणताको कलाको माग गर्दछन् । शिवले परशुरामलाई युद्धमा निपुणताको लागि तीर्थयात्रा गर्ने आज्ञा दिन्छन् । त्यसपछि परशुराम भारतको उडीसामा रहेको महेन्द्रगिरी पर्वतमा पुगी फेरि शिवकै तपस्या गर्न थाल्छन् । त्यहाँ भगवान शिवबाट अनेक दिव्यास्त्र प्राप्त गर्न सफल हुन्छन् । परशरामले ब्रह्माण्ड अस्त्र, वैष्णव अस्त्र तथा पाशुपत अस्त्र प्राप्त गरेका थिए । भगवान शिवले परशुरामलाई विजया नामक धनुष कमान पनि प्रदान गरेका थिए । साथै सबैभन्दा कठिन युद्धकलाको रुपमा शास्त्रहरुमा वर्णन गरिएको कलारिपायडू पनि शिवजीबाटै परशुरामले प्राप्त गरेका थिए । परशु र राम दुई शब्द मिली परशुराम बनेको हो । परशुको अर्थ बन्चरो हुन्छ र राम भन्ने बित्तिकै मर्यादापुरुषोत्तम बुझदछौँ । तर परशुरामको सोझो अर्थ परशु लिएको राम वा परशुका साथ राम भन्ने अर्थ दिन्छ । यसले रामजस्तै परशुराम पनि विष्णुकै अवतार भएको अर्थ दिन्छ । विष्णुको छैटौँ अवतारको रुपमा परशुरामलाई लिइन्छ । भारद्वाज एवं कश्यप गोत्रका कुलगुरु परशुरामलाई धेरै रिसाहाकै रुपमा चिन्दछन् । रिसाहाको रुपमा चिन्नेले जनकपुर धामको घटनालाई नै मुख्य आधार मान्दछन् ।त्रेता युगमा जब सीताको स्वयंवर चलिरहेको थियो, विश्वका अनेकौँ देशका वीरहरु स्वयंवरमा सामेल थिए । स्वयंवरको शर्तअनुसार शिवको धनुलाई कसैले प्रत्यंचा चढाउनु पर्ने थियो । तर कुनै पनि योद्धाले शिवधनुलाई उठाउन त के हल्लाउन पनि सकिरहेका थिएनन् । त्यस अवस्थामा सर्वत्र निराशा छाएको थियो । अनि राजा जनकले निराश भएर पृथ्वी नै कतै वीरशून्य भएको हो कि भन्ने आरोप लगाउँदा अयोध्याका राजकुमार लक्ष्मण रिसाएका थिए । लक्ष्मणलाई शान्त पार्दै रामले सजिलै धनुलाई उठाएर त्यसमा प्रत्यांचा चढाउन लाग्दा धनु तीन टुक्रामा भाँच्चिएको थियो । शिवको धनु भाँच्चिएपछि शिवका परम भक्त परशुरामको आगमन भएको थियो । परशुराम निकै रिसाएका थिए । भगवान रामले नै परशुरामको रिस शान्त पारेका थिए । परशुराम र रामबीच भएको सभामा भएको वार्तालापको समयमा नै भगवान परशुरामले विष्णुको आफूजस्तै अर्को अवतार भएको स्वीकार गरेर आफ्नो क्रोधलाई शान्त पारेका थिए । वाल्मीकि रामायणमा वर्णन गरिएको कथाअनुसार दशरथनन्दन श्रीरामले जमदग्नि कुमार परशुरामको पूजन गरेका छन् र परशुरामले पनि रामचन्द्रको परिक्रमा गरेर आश्रमतिर प्रस्थान गरेका छन् ।जनकपुर धामको रामायण प्रसंग धेरैले बुझेका छन् तर महाभारतमा परशुरामको भूमिकाको विषयमा धेरै कमले मात्र चर्चा सुनेका छन् । महाभारतमा भीष्मद्वारा अम्बालाई स्वीकार नगरिएपछि प्रतिशोधको लागि अम्बा सहायता माग्न परशुरामकहाँ पुगेको र परशुरामले आश्वासन दिएको सन्दर्भ आउँछ । परशुरामले भीष्मलाई युद्ध गर्न आह्वान गरेपछि दुवैजनामा बाइस दिनसम्म युद्ध भएको प्रसंग छ । भीष्मलाई इच्छा मृत्युको वरदान प्राप्त भएकोले परशुरामले भीष्मलाई हराउन सक्दैनन् । यसै गरी द्रोणाचार्यलाई परशुरामले नै अस्त्रशस्त्रले निपुण बनाएका थिए । महाभारतकै अर्को प्रसंगमा कर्णलाई परशुरामले विभिन्न अस्त्रशस्त्रको विद्या सिकाएका छन् । क्षत्रीय विरोधी भए पनि परशुरामले कर्णलाई ब्राह्मण भन्ठानेर विद्यादान गरेका थिए । तर एक दिन परशुराम कर्णको तिघ्रामा आफ्नो टाउको राखेर निदाइरहेका थिए । त्यही समय एउछा बिच्छी कर्णको काँधमा टोक्न थाल्यो । बिच्छीलाई मार्दा गुरुको निद्रा भंग हुने डर कर्णलाई थियो । कर्णले त्यो सहेरै बसे । अचानक परशुरामको निद्रा खुल्यो र उनले त्यो थाहा पाए । कुनै ब्राह्णपुत्रमा यति धेरै सहनशीलता हुनै सक्दैन जसले बिच्छीको टोकाइलाई सहन सकोस् । यति विश्वास भएपछि कर्णले आफूलाई ढाँटेर विद्यार्जन गरेको लाग्यो । यसले गर्दा रिसाएर कर्णलाई शाप दिए – “जब तिमीलाई आप्mनो विद्याको सर्वाधिक आवश्यकता हुन्छ, त्यत्तिवेला तिम्रो विद्या कुनै काम आउँदैन ।” र, महाभारतमा कर्णको मृत्युको समय यस्तै भएको पनि छ ।त्रेता र द्वापरमा मात्र होइन, कलियुगमा पनि परशुरामको भूमिका शास्त्रहरुले निर्धारण गरिसकेको छ । कल्कि पुराणमा उल्लेख भएअनुसार परशुराम, भगवान विष्णुको दशौँ अवतार कल्किको गुरु हुनेछन् र कल्किलाई युद्धको शिक्षा दिनेछन् । परशुरामले नै कल्किलाई भगवान शिवको तपस्या गरेर उनका दिव्यास्त्र प्राप्त गर्नलाई भन्नेछन् ।एकातिर धर्मकर्म गर्नेहरुको संख्या बढेको छ भने अर्कोतिर अन्धविश्वास नमान्नेहरुको संख्या पनि बढेको छ । अन्धविश्वास र धर्ममा फरक भने अवश्य छ । इतिहासमा कुनै राम्रो काम गरेकालाई श्रद्धा गर्नु र इतिहासबाट प्रेरणा लिनु मानवीय गुण हो । हिन्दू शास्त्रहरुमा वर्णन गरिएको जस्तो परशुरामको जमाना अहिले छैन तर उनको जीवनीबाट धेरै असल शिक्षा प्राप्त गर्न सक्दछौँ । अहिले पनि भारतको विभिन्न ठाउँमा परशुराम जयन्ती निकै भव्यताका साथ मनाउने गरिएको छ ।

 

सिरहा । जिरोमाइल देखि बरियारपट्टि जाने सडकखण्ड...

जनकपुरधाम । धिरेन्द्र मल्टिमेडिया प्रालिको प्रस्तुति रहेको चलचित्र...

जनकपुरधाम । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी(नेकपा)का वरिष्ठ नेता रामचन्द्र झाले सरकारमा...

वीरगञ्ज । सेवाग्राहीसित घुस लिएको आरोपमा अख्तियारको टोलीले वीरगन्ज महानगरपालिकाका...

नेपालगञ्ज : इस्लाम धर्मावलम्बीको मोहर्रम पर्व बाँकेमा पनि धुमधामका...

बुटवल : मुलुकी संहितामा सवारी चालकका लागि ल्याइएको प्रावधानको...

कञ्चनपुर । राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालका अध्यक्ष मण्डलका नेता राजेन्द्र...

पर्सा : विद्यालयको अनुमतिपत्र दिन रु एक लाख घुस...

बर्दिवास । महोत्तरी जिल्लाको भङ्गहा नगरपालिका–६ जमुनियाँ चोकमा आज...

जनकपुरधाम । चालकहरुको बन्दले जनकपुरधाम लगायत तराईका ...

वीरगञ्ज : नेपाल आयात गर्न लागिएको मल सिर्सियास्थित सुख्खा...

कास्की : सङ्घीय सरकारका युवा तथा खेलकूदमन्त्री जगतबहादुर विश्वकर्माले...

काठमाडौँ : प्रतिनिधिसभा बैठकमा सांसदले संविधान कार्यान्वयन गर्न मौलिक अधिकारसम्बन्धी...

विराटनगर : प्रदेश नं १ का मुख्यमन्त्री शेरधन राईले...

काठमाडौँ : नेपाली काङ्ग्रेसले अछामका पार्टी क्रियाशील सदस्य टेकबहादुर...

वासिंटन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले महान्यायाधिवक्ता जेफ सेसन्सप्रति तिखो...

सिरहा । माछा उत्पादन बढाई नगरक्षेत्रलाई समृद्ध बनाउने योजना सिरहाको...

लहान : सिरहा प्रहरीले जिल्लाको विभिन्न स्थानबाट डेढ हजारभन्दा...

गौशाला : महोत्तरी जिल्लाको जलेश्वर कारागारका एक बन्दीको गए राति...

बर्दिवास : महोत्तरी बर्दिवास–१४ स्थित एकीकृत नमूना मुसहर बस्तीका...

भक्तपुर : राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले कक्षा १२ को ग्रेड वृद्धि...

जनकपुरधाम । धनुषाबाट प्रहरीले सीके राउतका समर्थक १०० भन्दा बढीलाई...

जनकपुरधाम । संविधान जारी भएको दिनको विरोधमा ‘स्वतन्त्र मधेस गठबन्धन’ले...

काठमाडौँ : प्रतिनिधिसभाअन्तर्गतका १० वटा विषयगत समितिका सभापति चयनका...

काठमाडौँ : नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासङ्घले पेट्रोलियम पदार्थको...

काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले समृद्धि राष्ट्रिय सङ्कल्प...

रौतहट । समाजवादी विधार्थी फोरम नेपाल जिल्ला कार्य समिति रौतहटको...

वीरञ्ज : भारतबाट लुकाइछिपाइ नेपालतर्फ ल्याइरहेको अवस्थामा सशस्त्र प्रहरी...

चन्द्रपुर । दुई किसोरी लाई एसिड आक्रमणको आरोपमा प्रहरीले एक...

काठमाडौं : मलेसियामा विषाक्त मदिरा सेवनबाट मृत्यु हुने नेपालीको...

बागलुङ : बागलुङ नगरपालिका–२ रुद्रेपिपल भन्ने स्थानमा गएराति ग...

राजविराज । संघीय समाजवादी फोरम नेपालका अध्यक्ष समेत रहेका उप–प्रधान...

काठमाडौं । नेपालको संविधान जारी भएको तेस्रो वर्ष पूरा भई...

सिन्धुली । नयाँ मुलुकी संहिता जारी भएपछि सिन्धुलीमा सम्बन्ध विच्छेदको...

काठमाडौं । उपराष्ट्रपति नन्दबहादुर पुन औपचारिक भ्रमणका लागि बुधबार चीन...

सोल । दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मुन जाय इन र उत्तर...

काठमाडौं । एएफसी युथ सिक्सटिन महिला फुटबल च्याम्पियनसिपका छनोट खेल...

जीतपुर : ईलाका प्रहरी कार्यालय निजगढले १५ बर्षदेखि चोरि मुदामा...

चन्द्रपुर । जिल्लाको बृन्दावन नगरपालिका १ मा रहेको वृन्दावन...

चन्द्रपुर । रौतहटको बृन्दावन नगरपालिकाका एक युवालाई हतियार थमाएर फसाउन...