Wed, 14 Nov 2018
ताजा समाचार
सूर्यदेवको आराधना गरी छठपर्व मनाइँदै, यस्तो छ व्रतविधि || बरियारपट्टीको सरकारी अस्पतालमा औषधिको अभाव || छठ पर्वमा चढाइने केरा जनकपुरधामको बार्ह बिघा || छठ पर्वमा चढाइने उखु जनकपुरधामको बार्ह बिघ्घा नजिकै || छठको तयारी अन्तिम चरणमा || विपन्न परिवारलाई वडाअध्यक्षको सहयोग || सरकार संघीय शिक्षा ल्याउने तयारीमा || शिक्षामा फड्को मार्दै प्रदेश || गरीब तथा विपन्नलाई छठ पूजाका लागि सामाग्री वितरण || छठ प्रारम्भ, आज खरना || भोजको निहुँमा युवतीमाथि सामूहिक बलात्कार || केन्द्र, प्रदेश र स्थानीय तहबीच विदा प्रतिष्पर्धा || साँसद रौनियार योजना तर्जुमामा || प्रदेश २ ले खेलमैत्री नीति बनाईने || लागूऔषधसहित एक पक्राउ || नालामा मासु बेच्दा छठ व्रतालुलाई सकस || सुरू भयाे काठमाडौं–जनकपुर पर्यटकीय बस सेवा || गलत सूचना दिने पक्राउ || छठका लागि बाँसको सामग्री बनाउन व्यस्त मरिक समुदाय || विष्फोटक पदार्थ नष्ट || राजपुत क्षेत्रिय समाज नेपालको नवनिर्मित भवनको समुदघाटन सम्पन्न || तिहारमा रु ५० लाखको फूलमालाको कारोबार || रेडियो नेपालका पूर्व सम्पादक मास्केको निधन || सामुदायिक विद्यालयलाई सहयोग || पाँच घर जलेर नष्ट || राति १० बजेपछि देउसी भैलो खेल्न रोक || मनाइयो कुकुर तिहार || महिन्द्रा ब्रान्डका गाडिहरुको मेगा डेलिभरी कार्यक्रम || सेतो ब्राउन सहित महिला पक्राउ || विद्यापति स्मृति त्रिद्विवसीय || नगरपालिकाको मोबाइल एप्स || आगलागीबाट एकको मृत्यु || चोरीका सामान सहित ३ पक्राउ || सामुदायिक प्रहरी साझेदारीको संरचना गठन || जानकी मन्दिरको लागि पौने ८ करोड दिने || काँग्रेसको आन्दोलन स्थगन || लागुऔषध सहित २ पक्राउ || गाडी खरिदमा व्यापक कमिसन || जनकपुरमा दुई भारतीय नागरिक मृत फेला || चीनमा ट्रकको ठक्करबाट १५ जनाको मृत्यु, ४४ घाइते ||
संचारमा विसंगति

बैशाख ९, २०७५

                               देशकाल

संचार माध्यमहरुको बिकास त्यसबेला मात्र हुन्छ जब अन्य व्यवसायले पनि यसको आवश्यकता महशुस गर्छ ।

                   किशोर नेपाल

नेपालमा संघीय राजनीतिको प्रारम्भसँगै अनेक विसंगतिहरु देखिएका छन् । ती मध्ये विसंगतिको एउटा क्षेत्र हो पत्रकारिता । लोकतन्त्रसँग सोझै जोडिएको यो व्यवसाय अहिले राजनीतिको तूफानी गोटी बनेको छ । एकातिर एमाले नेतृत्वको बामपन्थी सरकार देशभरका सवारी लगायतका सिन्डिकेटहरु तोड्न व्यस्त छ भने अर्कोतिर राजनीतिक निष्ठाका आधारमा प्रेस युनियन, प्रेस चौतारी र प्रेस केन्द्रमा विभाजित भएका सवै पत्रकारहरु आपसमा आलिंगन गरेर नेपाल पत्रकार महासंघ माथिभागवण्डा जमाउन व्यस्त छन् । अहिले यी तीनवटै सँघहरुको क्रियाकलापले नेपाल पत्रकार महासंघलाई राजनीतिक दल र सरकारको कठपुतली संस्था बनाइदिएको छ । नेपाल पत्रकार महासंघको छहारीमा वसेर गणतन्त्र रसमावेशी लोकतन्त्रका नाममा वैचारिक प्रतिस्पध्र्दा अव निषेधित भएको छ । नेपाल पत्रकार महासँघ मार्फत देशका तीन ठूला राजनीतिक दलसँग गाँसिएका पत्रकारका बिभिन्न संगठनहरुले भोली गएर लोकतन्त्रको कति छारो उडाउने हुन त्यो हेर्न बाकी नै छ । नेपाली पत्रकारितामा अहिले धेरै ठूला समस्याहरु छन् । देश संघीय गणतन्त्रमा रुपान्तरित भएपछि अव प्रान्तीय रुपमा यो व्यवसायको रुपरेखा के हुने, यसको संचालन कसरी हुने भन्ने चिन्ता जिम्मेवार तहमा देखिएको छ । अहिले बनेका नेपालका सातवटै प्रदेशमा प्रादेशिक स्तरको संचार साधन चलाउने पूर्ण क्षमता देखिएको छैन ।यो व्यवसायको बजार सानो छ । यसैपनि नेपालको ग्रामीण इलाकाहरुमा पढ्ने पढाउने बानीको बिकास हुन सकेको छैन । त्यसमा पनिसंचार माध्यमहरु आक्रामक हिसावले स्थापित हुने हो भने त्यसले लोकतन्त्रलाई फाइदा गर्दैन । नेपालमा संचार माध्यमको दुरुपयोग गरेर फाइदा उठाउने प्रवृत्तिको प्रदर्शन पटक पटक भइसकेको छ । अहिले कथित ठुला घरानाका व्यवसायीहरु हरेक प्रदेशको राजधानीबाट समाचारपत्र, रेडियो र टेलिभिजनजस्ता संचार माध्यम व्यवसायको बिस्तारमा लागेका छन् । संचार माध्यमको यसप्रकारको विकास र विस्तारलाई सकारात्मक हिसाबले हेर्नुपर्दछ भन्नेमा कुनै शंका छैन । तर बजारको खोजीमा मात्र आएका संचार माध्यमहरुले समाजलाई के प्रतिफल देलान कसैले भन्न सक्दैन । नेपालका नवनिर्मित प्रदेशहरुबाट जतिसुकै राम्रा सुकिला मुकिला र सचित्र समाचारहरुको प्रकाशन भएपनि अहिले नै त्यसको आस्था र बिश्वासको मूल्य स्थापीत गर्नु कठिन हुन्छ । भोलि गएर संचार माध्यमहरुले पनि गैर सरकारी संस्थाको रुप लिएभने ?संचार माध्यमहरुको बिकास त्यसबेला मात्र हुन्छ जब अन्य व्यवसायले पनि यसको आवश्यकता महशुस गर्छ । केही वर्ष अघिसम्म नेपालको राजधानी काठमाडौंबाटदेशभरका सदरमुकामहरुमा सन्देश प्रक्षेपणहुने हिसावले थुप्रै साप्ताहिक र दैनिक समाचारपत्रहरुको प्रकाशन हुने गर्दथे । पूरै देशको मुखपत्रको रुपमा ती समाचारपत्रहरुले सरकारी र गैर सरकारी सन्देश प्रवाहित गर्थे । तर त्यो पर्याप्त हुदैनथ्यो । अर्थात त्यतिबेला समाचारपत्रहरुको प्रभावकारिता स्थापीत भएको थिएन । काठमाडौंको बजार प्रतिस्पध्र्दी भएपछि बजारले नै संचार माध्यमहरुको आवश्यकता महशुस गर्यो । बजारको यो आवश्यकता अनुसार समाचारपत्रहरुको प्रकाशन शुरु भयो । तर, ती समाचारपत्र जनताबाट निरपेक्ष जस्तै थिए । यी नयाँ समाचारपत्रहरुलाई जनताको बिचमा पुग्न त्यतिकै समय लाग्यो जति समय यसभन्दा अगाडिका समाचारपत्रहरुलाई स्थापित हुन समय लागेको थियो । देशमा एक समय त्यस्तो पनि थियो जब समाचारपत्र भन्नासाथ गोरखापत्र र संचार साधन भन्नासाथ रेडियो नेपालको नाम आउथ्यो । यी दुई बाहेक सन्देश प्रशारणका लागि अरु विकल्प थिएनन् । त्यतिबेलाको देशको एकमात्र ठूलो बित्तिय संस्था नेपाल बैंक लिमिटेडले वर्षको एकपल्ट आफनो वार्षिक उत्सव मनाउँथ्यो । त्यो वार्षिकउत्सव समारोहमा नेपाल बैंक लिमिटेडका प्रमुख अधिकारीहरुका अतिरिक्त दैनिक गोरखापत्र र दि राइजिंङ नेपालका प्रधान सम्पादकलाई पनि बोलाइन्थ्यो । पत्रकारितालाई दिइएको मान्यता यति नै थियो । त्यो कालमा नेपाल बैंक जस्तो संस्थाको अन्य प्रतिस्पध्र्दी संस्था हुने कुरै थिएन । प्रतिस्पध्र्दाको अभावले स्वयं नेपाल बैंक लिमिटेड पनि संकटमय अवस्थामा थियो । २०४६ सालको पहिलो राष्ट्रिय जनआन्दोलन पश्चात प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईको सरकारले सूचना माथिको सरकारी एकाधिकारलाई तोड्यो । छापाखाना र प्रकाशन उद्योगलाई जिवित राख्न चाहिने आवश्यक कानूनी व्यवस्था भयो । त्यसपछि नै नेपालमा पत्रपत्रिकाहरु लोकप्रियताका आधारले समाजमा जम्न थालेका हुन । संवैधानिक राजतन्त्र र संसदीय प्रजातन्त्रको स्थापना सँगै नेपाली संचार माध्यमको स्थायित्व प्रत्याभूत भयो । धेरै मानिसले पत्रकारितालाई गम्भिर पेशाको रुपमा लिन थाले । बिस्तारै लगानीकर्ताहरु भित्रिए । यसपछि अगाडि बढन थालेको प्रेसले सन्तुष्ट हुनेगरी आर्थिक सफलता पाएको छैन तापनि पछाडि फर्केर हेर्नुपर्ने अवस्थामा पनि छैन । यतिवेला नेपालको राजधानी शहरबाट अन्तराष्ट्रिय स्तरका टेलिभिजनहरु प्रशारण हुन थालेका छन् । जनताले फरक किसिमका बिभिन्न कार्यक्रमहरुको स्वादलिन पाएको छ । यद्यपि आर्थिक रुपले यी कुनै पनि संस्थाहरु सवल र सक्षम देखिदैन । यिनका संचालकहरुले कम्पनी नाफामा गएको कहिले बताउँदैनन् । उनीहरुको गुनासो सधै घाटा पर्ने कुरालाई लिएर मात्र हुन्छ । यही कारण हो अहिलेसम्म कुनै पनि संचार माध्यमहरुले आफना कर्मचारीहरुलाई श्रमजिवी पत्रकारिता नियमावलीले तोके अनुसार पारिश्रमिक दिएका छैनन् । यो पारिश्रमिकको विषय सबैका लागि झ्याउलो बनेको छ । पत्रकारहरुलाई फाइदा हुने कुरामा भन्दा संचालकहरुलाई फाइदा हुने कुरामा धेरैको सक्रियता देखिन्छ । निश्चय पनि संघीय गणतन्त्र नेपालमा समाचारहरुको प्रवध्र्दन प्रकाशन र प्रक्षेपण सुव्यवस्थित तरिकाले हुनु सबैका लागि राम्रो कुरा हो । त्यो हिसाबले हरेक प्रदेशका राजधानी र अन्य सवै महत्वपूर्ण शहरहरुबाट समाचार पत्रपत्रिकाका प्रकाशन हुनु,ु रेडियो र टेलिभिजन सेवा उपलव्ध हुनु र जनताले आफनो इच्छा अनुसार सूचनाको स्रोतलाई अंगाल्न पाउनु आफैमा राम्रो कुरा हो । यसैपनि हाम्रोजस्तो देशका लागि संचार भनेको शिक्षाको प्रचार हो । शिक्षा र संचारको बिकास संगसंगै हुनुपर्छ । त्यसो भयो भने सन्तुलन कायम हुनसक्छ । होइन एकले अर्कालाई एक्लाएक्लै छोडिदिने प्रवृत्ति अगाडि बड्यो भने त्यसले देशको भलो गर्न सक्दैन । अहिले प्रदेशहरुको चुनाव सकिएको छ । यो समय प्रादेशिक सरकार निर्माणको समय हो । यहीवेला बिभिन्न पार्टीसँग आवद्ध पत्रकार संस्थाहरुले संचारमा जसप्रकारको चलखेल र हस्तक्षेप शुरु गरेका छन्, त्यो कुनै पनि हालतमा सही होइन । राजनीतिक दलसँग पत्रकारिताको सम्बन्ध निरपेक्ष हुनुपर्छ । सापेक्ष सम्बन्ध राखेर लोकतन्त्र र संचार क्षेत्र दुबैको भलो हुदैन । अहिले चिन्ता गर्नुपर्ने मुख्य बिषय यही हो ।

 

जनकपुरधाम : छठ पर्वको मुख्य दिन आज साँझ अस्ताउँदो...

सिरहा । बरियारपट्टी गाउँपालिकामा रहेका सरकारी अस्पतालमा औषधिको अभाव भएपछि...

छठ पर्वमा चढाइने केरा जनकपुरधामको बार्ह बिघा ...

छठ पर्वमा चढाइने उखु जनकपुरधामको बार्ह बिघ्घा नजिकै...

अनिल कुशवाहा , महेन्द्रनगर (धनुषा) । ...

जीतपुर । दलित, गरिब तथा बिपन्न बर्गहरुलाई छठ मनाउनकोे लागि...

कुलदिप दास ( प्रेम ) , जनकपुरधाम : जनकपुरधाम...

जनकपुरधाम । छठ पर्व आईतवारबाट विधिवत प्रारम्भ भएको छ ।छठको...

लहान । सिरहा जिल्लाको लक्ष्मीपुर पतारी गाउँ पालिका–२ की एक...

वीरगञ्ज । देशभरी नै लोकप्रिय बन्न थालेको छठ पर्वको अवसरमा...

वीरगञ्ज । पर्सा जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ बाट प्रतिनिधि...

जीतपुर (सिमरा) ।बाराको जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका बासीहरु ...

जनकपुरधाम : दीपज्योती टुर्स एण्ड ट्राभल प्रालिले पहिलोपटक काठमाडौंबाट पर्यटकीय...

बाजुरा : १०० नं मा फोन गरेर गलत सूचना...

इनरुवा : छठ पर्व शुरु भएसँगै सुनसरीका मरिक समुदायलाई अहिले...

सिरहा । सिरहाको औरही गाउँपालिकाका सशस्त्र वेश क्याम्पमा वाडा नम्बर...

राजपुत क्षेत्रिय समाज नेपालको नवनिर्मित भवनको समुदघाटन सम्पन्न ...

जनकपुर : यस वर्ष तिहारमा जनकपुरमा रु ५० लाख...

काठमाडौँ : रेडियो नेपालका पूर्व समाचार सम्पादक तथा प्रसारक...

लेखनाथ : कास्कीको पोखरा महानगरपालिका–३१ बेगनासस्थित आनन्दज्योति माविमा विद्यार्थीसँगै...

कृष्णनगर : कपिलवस्तुको शिवराज नगरपालिका–१० इस्लामनगरस्थित तिहारका लागि बालेको...

काठमाडौँ, : जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौँले राति १० बजेभन्दा...

काठमाडौँ : यमपञ्चकको दोस्रो दिन आज इमान्दारीपूर्वक घरको सुरक्षामा...

जनकपुरधाम । नेपालको लागी महिन्द्रा गाडिको आधिकारीक बिक्रेता ...

गोलबजार , सिरहा : लागूऔषध सेतो ब्राउन ...

जनकपुरधाम : जनकपुरमा विद्यापति ट्रस्टले त्रिद्विवसीय विद्यापति स्मृति पर्व...

लमजुङ : बेंसीशहर नगरपालिकाले ‘बेंसीशहर नगरपालिका’ नामक मोबाइल एप्स...

मेलम्ची : सिन्धुपाल्चोकको पाँचपोखरी थाङ्पालगाउँपालिका–५ गुन्सामा गए राति १...

चन्द्रपुर । रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरमा रहेको चा“द अफसेट प्रेसबाट समान चार्ने...

सिरहा । सिरहाको बरियारपट्टी ईलाका प्रहरी कार्यालय परिसरमा गाउँपालिका स्तरिए...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री मो. लालबाबु राउत गद्दीले...

मलंगवा । सर्लाहीको रामनगर गोली काण्ड पछि आन्दोलित बनेका नेपाली...

बर्दिवास । जनकपुरधामबाट काठमाण्डु तर्फ जाने नेपाल माईक्रोको चेकजाँच गर्ने...

गाडी खरिदमा मेयर साह नजिकका केहि कर्मचारी र उनको प्रत्यक्ष...

जनकपुरधाम : जनकपुरमा आईतवार दुई भारतीय नागरिक मृत अवस्थामा...

बेइजिङ । ट्रक चालकले नियन्त्रण गुमाएपछि ट्रकले ठक्कर दिएर चीनको...