Fri, 18 Jan 2019
ताजा समाचार
चैत्र मसान्त भित्रमा पर्सा जिल्लालाई खुलादिशा मुक्त जिल्ला घोषणा गर्ने || सवारी साधनहरुको मेकानिकल चेक जाँचतथाचालकहरुको स्वास्थ्य परिक्षण || सरकारी अस्पतालमा औषधिको अभाव || वन सखाप पार्न लागेको प्रदेश मन्त्रीको आरोप || रेल खरिद गर्न सरकारको सैद्धान्ति सहमति || बेलायतकी महारानीका पति फिलिप सवारी दुर्घटनामा घाइते || बार्सिलोना कोपा डेल रे फुटबलको क्वाटरफाइनलमा || स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर भएपछि डा. केसीलाई राति काठमाडौं ल्याइयो || २ करोड लागतमा अश्वमेध यज्ञ || वरियापट्टी गाउँपालिकामा संघर्ष समितिद्धरा धर्ना : कामकाज प्रभावित || सहारा विकास बैंकको सूचीकरण खारेज भएपछि कारोबारमा गिरावट || १८ वर्ष देखी फरार प्रतिवादी पक्राउ || डा.झाको लापर्वाहीले बिरामीको मृत्यु,अस्पतालमा तनाव || काँग्रेसलाई मजबुत बनाउनुको विकल्प छैन : नेता जोशी || एडिबीको काम गुणस्तरहिन भइरहेको गुनासो || जनता आवासले दलितको उठिबास || मेर्चाारा कार्बाही स्वरुप सप्तरीमा प्रहरी हवलदारमाथि गोली प्रहार , || अलपत्र परेका नेपाली कामदार नरेन्द्र स्वदेश फिर्ता || मिनि म्याराथनको उपाधि सुजनले जिते || २१ औं भूकम्पीय सुरक्षा दिवस मनाइँदै || सुन ६२ हजार नजिक || हात्तीबाट पिडित घर परिवारलाई नगरपालीकाले क्षतिपूर्ति दिने || बेटीलाई १ लाखको बीमा सुरु || संघिय सरकार विरुद्ध प्रदेश २ अदालत जाने || थारु समूदायको उत्थानका लागि प्रदेश सरकार प्रतिवद्ध : मुख्यमन्त्री राउत || लागुऔषध गाँजा सहित एक पक्राउ || ६ वर्ष पछि फरार प्रतिवादी पक्राउ || तराई–मधेशमा तिला सङ्क्रान्ति मनाइँदै || बालिका हत्यारालाई जन्मकैद || छ महीनाको अवधिमा रु १९ अर्बभन्दा बढी राजश्व सङ्कलन || सप्तरीमा मोटरसाइकल दुर्घटनामा सशस्त्र प्रहरीका यादवको मृत्यु || माघ १ गते प्रदेश २ मा सार्वजनिक विदा || २२ किलो गाँजा बरामद || भुकम्प जाेखिम व्यवस्थापनका लागि स्थानिय संञ्चारकर्मीहरूकाे लागि तालिम कर्यशाला सम्पन्न || सचिव झा पक्राउपछि रिहा, छानविन समिति गठन || तराई मधेशमा अब समस्या छैन : मन्त्री पोखरेल || सेनाले बलात्कारको प्रयास गरेको भन्दै ५ घण्टा राजमार्ग अवरुद्ध || सेनाबाट बलात्कार प्रयास, ५ घण्टा राजमार्ग अवरुद्ध || मधेशमा बैकल्पिक शक्ति निर्माण गरेर मूल मुद्दालाई जिवन्त राख्नुपर्छः संयोजक || जनकपुर जेसीजको ३६औ शाखा अधिवेशन सम्पन्न ||
संचारमा विसंगति

बैशाख ९, २०७५

                               देशकाल

संचार माध्यमहरुको बिकास त्यसबेला मात्र हुन्छ जब अन्य व्यवसायले पनि यसको आवश्यकता महशुस गर्छ ।

                   किशोर नेपाल

नेपालमा संघीय राजनीतिको प्रारम्भसँगै अनेक विसंगतिहरु देखिएका छन् । ती मध्ये विसंगतिको एउटा क्षेत्र हो पत्रकारिता । लोकतन्त्रसँग सोझै जोडिएको यो व्यवसाय अहिले राजनीतिको तूफानी गोटी बनेको छ । एकातिर एमाले नेतृत्वको बामपन्थी सरकार देशभरका सवारी लगायतका सिन्डिकेटहरु तोड्न व्यस्त छ भने अर्कोतिर राजनीतिक निष्ठाका आधारमा प्रेस युनियन, प्रेस चौतारी र प्रेस केन्द्रमा विभाजित भएका सवै पत्रकारहरु आपसमा आलिंगन गरेर नेपाल पत्रकार महासंघ माथिभागवण्डा जमाउन व्यस्त छन् । अहिले यी तीनवटै सँघहरुको क्रियाकलापले नेपाल पत्रकार महासंघलाई राजनीतिक दल र सरकारको कठपुतली संस्था बनाइदिएको छ । नेपाल पत्रकार महासंघको छहारीमा वसेर गणतन्त्र रसमावेशी लोकतन्त्रका नाममा वैचारिक प्रतिस्पध्र्दा अव निषेधित भएको छ । नेपाल पत्रकार महासँघ मार्फत देशका तीन ठूला राजनीतिक दलसँग गाँसिएका पत्रकारका बिभिन्न संगठनहरुले भोली गएर लोकतन्त्रको कति छारो उडाउने हुन त्यो हेर्न बाकी नै छ । नेपाली पत्रकारितामा अहिले धेरै ठूला समस्याहरु छन् । देश संघीय गणतन्त्रमा रुपान्तरित भएपछि अव प्रान्तीय रुपमा यो व्यवसायको रुपरेखा के हुने, यसको संचालन कसरी हुने भन्ने चिन्ता जिम्मेवार तहमा देखिएको छ । अहिले बनेका नेपालका सातवटै प्रदेशमा प्रादेशिक स्तरको संचार साधन चलाउने पूर्ण क्षमता देखिएको छैन ।यो व्यवसायको बजार सानो छ । यसैपनि नेपालको ग्रामीण इलाकाहरुमा पढ्ने पढाउने बानीको बिकास हुन सकेको छैन । त्यसमा पनिसंचार माध्यमहरु आक्रामक हिसावले स्थापित हुने हो भने त्यसले लोकतन्त्रलाई फाइदा गर्दैन । नेपालमा संचार माध्यमको दुरुपयोग गरेर फाइदा उठाउने प्रवृत्तिको प्रदर्शन पटक पटक भइसकेको छ । अहिले कथित ठुला घरानाका व्यवसायीहरु हरेक प्रदेशको राजधानीबाट समाचारपत्र, रेडियो र टेलिभिजनजस्ता संचार माध्यम व्यवसायको बिस्तारमा लागेका छन् । संचार माध्यमको यसप्रकारको विकास र विस्तारलाई सकारात्मक हिसाबले हेर्नुपर्दछ भन्नेमा कुनै शंका छैन । तर बजारको खोजीमा मात्र आएका संचार माध्यमहरुले समाजलाई के प्रतिफल देलान कसैले भन्न सक्दैन । नेपालका नवनिर्मित प्रदेशहरुबाट जतिसुकै राम्रा सुकिला मुकिला र सचित्र समाचारहरुको प्रकाशन भएपनि अहिले नै त्यसको आस्था र बिश्वासको मूल्य स्थापीत गर्नु कठिन हुन्छ । भोलि गएर संचार माध्यमहरुले पनि गैर सरकारी संस्थाको रुप लिएभने ?संचार माध्यमहरुको बिकास त्यसबेला मात्र हुन्छ जब अन्य व्यवसायले पनि यसको आवश्यकता महशुस गर्छ । केही वर्ष अघिसम्म नेपालको राजधानी काठमाडौंबाटदेशभरका सदरमुकामहरुमा सन्देश प्रक्षेपणहुने हिसावले थुप्रै साप्ताहिक र दैनिक समाचारपत्रहरुको प्रकाशन हुने गर्दथे । पूरै देशको मुखपत्रको रुपमा ती समाचारपत्रहरुले सरकारी र गैर सरकारी सन्देश प्रवाहित गर्थे । तर त्यो पर्याप्त हुदैनथ्यो । अर्थात त्यतिबेला समाचारपत्रहरुको प्रभावकारिता स्थापीत भएको थिएन । काठमाडौंको बजार प्रतिस्पध्र्दी भएपछि बजारले नै संचार माध्यमहरुको आवश्यकता महशुस गर्यो । बजारको यो आवश्यकता अनुसार समाचारपत्रहरुको प्रकाशन शुरु भयो । तर, ती समाचारपत्र जनताबाट निरपेक्ष जस्तै थिए । यी नयाँ समाचारपत्रहरुलाई जनताको बिचमा पुग्न त्यतिकै समय लाग्यो जति समय यसभन्दा अगाडिका समाचारपत्रहरुलाई स्थापित हुन समय लागेको थियो । देशमा एक समय त्यस्तो पनि थियो जब समाचारपत्र भन्नासाथ गोरखापत्र र संचार साधन भन्नासाथ रेडियो नेपालको नाम आउथ्यो । यी दुई बाहेक सन्देश प्रशारणका लागि अरु विकल्प थिएनन् । त्यतिबेलाको देशको एकमात्र ठूलो बित्तिय संस्था नेपाल बैंक लिमिटेडले वर्षको एकपल्ट आफनो वार्षिक उत्सव मनाउँथ्यो । त्यो वार्षिकउत्सव समारोहमा नेपाल बैंक लिमिटेडका प्रमुख अधिकारीहरुका अतिरिक्त दैनिक गोरखापत्र र दि राइजिंङ नेपालका प्रधान सम्पादकलाई पनि बोलाइन्थ्यो । पत्रकारितालाई दिइएको मान्यता यति नै थियो । त्यो कालमा नेपाल बैंक जस्तो संस्थाको अन्य प्रतिस्पध्र्दी संस्था हुने कुरै थिएन । प्रतिस्पध्र्दाको अभावले स्वयं नेपाल बैंक लिमिटेड पनि संकटमय अवस्थामा थियो । २०४६ सालको पहिलो राष्ट्रिय जनआन्दोलन पश्चात प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईको सरकारले सूचना माथिको सरकारी एकाधिकारलाई तोड्यो । छापाखाना र प्रकाशन उद्योगलाई जिवित राख्न चाहिने आवश्यक कानूनी व्यवस्था भयो । त्यसपछि नै नेपालमा पत्रपत्रिकाहरु लोकप्रियताका आधारले समाजमा जम्न थालेका हुन । संवैधानिक राजतन्त्र र संसदीय प्रजातन्त्रको स्थापना सँगै नेपाली संचार माध्यमको स्थायित्व प्रत्याभूत भयो । धेरै मानिसले पत्रकारितालाई गम्भिर पेशाको रुपमा लिन थाले । बिस्तारै लगानीकर्ताहरु भित्रिए । यसपछि अगाडि बढन थालेको प्रेसले सन्तुष्ट हुनेगरी आर्थिक सफलता पाएको छैन तापनि पछाडि फर्केर हेर्नुपर्ने अवस्थामा पनि छैन । यतिवेला नेपालको राजधानी शहरबाट अन्तराष्ट्रिय स्तरका टेलिभिजनहरु प्रशारण हुन थालेका छन् । जनताले फरक किसिमका बिभिन्न कार्यक्रमहरुको स्वादलिन पाएको छ । यद्यपि आर्थिक रुपले यी कुनै पनि संस्थाहरु सवल र सक्षम देखिदैन । यिनका संचालकहरुले कम्पनी नाफामा गएको कहिले बताउँदैनन् । उनीहरुको गुनासो सधै घाटा पर्ने कुरालाई लिएर मात्र हुन्छ । यही कारण हो अहिलेसम्म कुनै पनि संचार माध्यमहरुले आफना कर्मचारीहरुलाई श्रमजिवी पत्रकारिता नियमावलीले तोके अनुसार पारिश्रमिक दिएका छैनन् । यो पारिश्रमिकको विषय सबैका लागि झ्याउलो बनेको छ । पत्रकारहरुलाई फाइदा हुने कुरामा भन्दा संचालकहरुलाई फाइदा हुने कुरामा धेरैको सक्रियता देखिन्छ । निश्चय पनि संघीय गणतन्त्र नेपालमा समाचारहरुको प्रवध्र्दन प्रकाशन र प्रक्षेपण सुव्यवस्थित तरिकाले हुनु सबैका लागि राम्रो कुरा हो । त्यो हिसाबले हरेक प्रदेशका राजधानी र अन्य सवै महत्वपूर्ण शहरहरुबाट समाचार पत्रपत्रिकाका प्रकाशन हुनु,ु रेडियो र टेलिभिजन सेवा उपलव्ध हुनु र जनताले आफनो इच्छा अनुसार सूचनाको स्रोतलाई अंगाल्न पाउनु आफैमा राम्रो कुरा हो । यसैपनि हाम्रोजस्तो देशका लागि संचार भनेको शिक्षाको प्रचार हो । शिक्षा र संचारको बिकास संगसंगै हुनुपर्छ । त्यसो भयो भने सन्तुलन कायम हुनसक्छ । होइन एकले अर्कालाई एक्लाएक्लै छोडिदिने प्रवृत्ति अगाडि बड्यो भने त्यसले देशको भलो गर्न सक्दैन । अहिले प्रदेशहरुको चुनाव सकिएको छ । यो समय प्रादेशिक सरकार निर्माणको समय हो । यहीवेला बिभिन्न पार्टीसँग आवद्ध पत्रकार संस्थाहरुले संचारमा जसप्रकारको चलखेल र हस्तक्षेप शुरु गरेका छन्, त्यो कुनै पनि हालतमा सही होइन । राजनीतिक दलसँग पत्रकारिताको सम्बन्ध निरपेक्ष हुनुपर्छ । सापेक्ष सम्बन्ध राखेर लोकतन्त्र र संचार क्षेत्र दुबैको भलो हुदैन । अहिले चिन्ता गर्नुपर्ने मुख्य बिषय यही हो ।

 

वीरगन्ज : पर्सा जिल्लालाई चैत्र मसान्तसम्ममा खुलादिशा मुक्त जिल्ला घोषणा...

जीतपुर : सवारी दुर्घटना न्युनिकरणकोलागि सवारी साधनहरुको मेकानिकल...

सिरहा : सिरहाको बरियारपट्टी गाउँपालिकामा रहेका सरकारी अस्पतालमा औषधिको...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ का उधोग पर्यटन, वन तथा वातावरण...

भारतको जयनगरदेखि जनकपुरधाम सम्म पहिलो चरणमा सञ्चालन गर्न नेपाल सरकारले...

लण्डन । बेलायतकी महारानी एलिजाबेथ द्वितीयका पति फिलिप एक...

काठमाडौं । लेभान्तेलाई पाखा लगाँउदै बार्सिलोना स्पेनिस कप अर्थात कोपा...

काठमाडौं : चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग गरेर १६ औं...

वीरगन्ज । अश्वमेध गायत्री महायज्ञको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ...

सिरहाको वरियापट्टी गाउँकार्यपालिकाको प्राङगनमा संघर्ष समितिले आज देखि कामकाज प्रभावित...

सर्लाही : देव विकास बैंकसँग मर्जरको प्रकृयामा रहेको सहारा...

बारा । १८ वर्ष देखि फरार रहेका चुरी मुद्दाका प्रतिवादी...

गजेन्द्रनारायण सिंह सगरमाथा अस्पतालमा उपचारका क्रममा बुधवार एक जना बिरामीको...

जनकपुरधाम । नेपाली काँग्रेसका केन्द्रिय सदस्य नवीन्द्रराज जोशीले काँग्रेसलाई मजबुत...

एसियाली विकास बैंक (एडिबी)द्धारा संचालित विकास निर्माणका कामहरु गुणस्तरहीन भइरहेको...

सिरहा । जनता अावास कार्यक्रमका कारण नवराजपुर गाउँपालिकाका ५० घर...

सप्तरीमा गएराति एक जना प्रहरी हवल्दार महेन्द्र चतरी यादवमाथि अज्ञात...

सुरेन्द्र महतो , जोहोर, मलेशिया : मलेशियामा...

तनहुँ । तनहुँको बन्दीपुरमा आयोजना गरिएको मिनि म्याराथनको उपाधि बन्दीपुरका...

काठमाडौं । २१ औं भूकम्पीय सुरक्षा दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी...

जनकपुरधाम । सुनको मुल्य बढने क्रम हप्तादिन देखि जारी छ...

सर्लाहीको लालबन्दी नगरपालीकाले जंगली हात्तीले क्षति पुर्याएका घरका पिडित परिवारलाई...

प्रदेश २ को आठ जिल्लामा आजबाट जन्मिने सबै बेटीको १...

जनकपुरधाम । संघिय (केन्द्र)सरकारले संसदमा दर्ता गरेको ‘नेपाल प्रहरी र...

सप्तरी । प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले थारु समुदायको...

जनकपुरधाम । लागुऔषध गाँजा सहित प्रहरीले एकलाई पक्राउ...

जनकपुरधाम । लागु औषध चरेश मुद्दाका फरार अभियुक्त ...

जनकपुरधाम : जनकपुरसहित सम्पूर्ण तराई–मधेशमा आज तिला सङ्क्रान्ति...

धरान : धरान उपमहानगरपालिका–१६ की १३ वर्षीया बालिका अनुषा...

विराटनगर : विराटनगर भन्सार कार्यालयले चालु आर्थिक वर्षको प्रथम...

सप्तरी । सप्तरीमा भएको दुघर्टनामा परी गम्भिर घाइते भएका एक...

जनकपुरधाम : मकर संक्रान्ति तथा माघी पर्व २०७५ को शुभ...

सिरहा । ईलाका प्रहरी कार्यालय लहान सिरहाबाट खटिएको प्रहरी गस्ती...

जनकपुरधाम । दराे घर दिगााे वस्ति नाराका...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण...

जनकपुरधाम । रक्षा मन्त्री ईश्वर पोखरेलले तराई मधेशमा विकासको गति...

सिरहा । सिरहाको मिर्चैया नगरपालिका ७ स्थित अन्दाजी १६...

सप्तरी । तराई मधेस राष्ट्रिय अभियानका संयोजक जयप्रकाशप्रसाद गुप्ताले मधेशमा...

जनकपुरधाम । जनकपुर जेसीजको ३६औ शाखा अधिवेशन तथा वार्षिक साधारण...