Fri, 22 Feb 2019
ताजा समाचार
मोटर साईकलले जंगली जनावरलाई ठक्कर दिदा जनावर सहित २ जना || महोत्तरीमा टिपरको ठक्करले एकको मृत्यु || निर्मला पन्तको हत्या भएको ७ महिना पूरा – उपलब्धि शून्य, || श्रीमतीको बञ्चरोले हत्या गरे पश्चात, काटिएको टाउको लिएर पुलिस थाना || चन्द्रपुर वडा न. ५ द्धारा खेल सामाग्री वितरण || बन्द भएको पुलको काम सुरु || भाषा सास्कृतिको सवालमा सरकार गम्भीर देखिएन आलम || राईस मिलको जग्गा अधिग्रहण गर्ने मुख्यमन्त्रीको वाचा भएन पुरा || काँग्रेसमा विवाद गहिरिदै, केन्द्रिय समिति बैठक स्थगित || डीजे रथ चालकको मृत्यु || ‘बेटी बचाउ,बेटी पढाउ’ कार्यक्रम राष्ट्रिय बनोस् || .बर्थिङ सेन्टर स्थापना || कृषिलाई अझ प्रभावकारी बनाउन बिउ व्यवसायीलाइ नगर प्रमुख || महायज्ञ सुरु , पहिलो दिन विशाल कलश यात्रा || नेपाली काग्रेसका सभापती देउवालाई जीतपुरबासीले स्वागत || गौशाला उद्योग वाणिज्य संघको नेतृत्वमा रामराजाप्रसाद साहका प्यानल विजयी || चोरी गरिएको मोटरसाईकल सहित ३ जनालाई महोत्तरी प्रहरीले गरे सार्वजानिक || २३ दिन देखि युवक वेपत्ता || कोईरालामाथि कड्किए देउवा || ‘सनी लियोनी’ बिहारको जुनियर इञ्जिनियर पदको परीक्षामा टप ! || दुई बालिका एकै दिन बलात्कृत || लागुऔषधसहित तीन महिला पक्राउ || लाइसेन्सको नाममा ५ लाख ठग्ने पक्राउ || महिला हिंशा न्युनिकरण तालिम सुरु || प्रदेश २ मा ६ सय १ मानवअधिकार हननका घटना || बलिकाको बलात्कारपछि हत्या गर्ने ‘हाम्ली डन’ पक्राउ || १६ औं बार्षिक साधारण सभा सम्पन्न || निल गाई मारेको आरोपमा महोत्तरीमा १ जना पक्राउ || बलात्कार अभियोगमा १ पक्राउ || सीमावर्ती क्षेत्रमा उच्च सतर्कता || बलात्कारपछि बालिकाको हत्या, ४ पक्राउ || करेन्ट लागेर विद्युत् कर्मचारीको मृत्यु || आज प्रजातन्त्र दिवस : मुख्यमन्त्री राउतद्धारा शुभकामना सन्देश जारी || कारको ठक्करबाट पैदलयात्रीको मृत्यु || कृषिमा कर्णालीलाई आत्मनिर्भर बनाइने || सिरहामा खाद्यान्न उद्योगहरु अनुगमन नहुदा सर्वसाधारण स्वास्थ्यमा सास्ती || सिरहामा जनताको पसिनाले तिरेको राजस्व चौपट || ‘संघीय र प्रदेश सरकार असफल भयो’ || महतो र यादव हटाइए || ३ हजार घुस सहित पक्राउ ||
मेरो घरको पजरामा बड्का गाछी छ !

पौष २७, २०७३

- हिमांशु चौधरी


मेरो घरको पजरामा बड्का गाछी छ
हमरा मालपोत जायके छै

 
यी वाक्यहरु हुन– मिथिलाञ्चलमा नेपाली र मैथिली भाषीको समृद्ध जीवन शैलीको । यस्ता केंयौं वाक्यहरु प्रचलनमा रहेका छन जसले दुवै भाषाभाषीको समाजिक, सांस्कृतिक र भाषिक सहअस्तित्वको चिनारीलाई स्थायित्व प्रदान गर्दै एक सुत्रमा आवद्ध गर्ने वातावरण निर्माण गरिरहेको छ ।

मिथिालाञ्चलमा नेपाली र मैथिली भाषाभाषीले एक अर्काको संस्कृति र परम्परलाई स्वीकार गर्दै सामञ्जस्य र आपसी सदभावपूर्ण समाजिक जीवन व्यतीत गरी संस्कृतिको अविभाज्य अंङग बनेको परिलक्षित भइरहेको छ ।

संस्कृति जिन्दगीको एउटा तरिका हो जो शताब्दियौं देखि जम्मा भएर समाजमा व्याप्त रहन्छ  भन्ने मान्यता अनूरुप यस भेगमा बसोबास गर्ने दुवै भाषाभाषी एक अर्कासंग यति घनिष्ट छन कि सांस्कृतिक र धार्मिक परम्पराहरुमा मात्र नभएर भाषामा पनि दुवै समुदाय एक अर्कासंग प्रभावित छन ।

यहांका मैथिली भाषीले आपसमा कुरा गर्दा नेपाली शब्दको पनि प्रयोग गर्ने गरेको पाइन्छ । मैथिली भाषमा बोल्दा हमरा मालपोत जायके छै” र नेपाली भाषामा बोल्दा “मेरो घरको पजरामा बडका गाछी छ” लाई एउटा उदाहरणका रुपमा लिन सकिन्छ ।

मिथिला र नेपाल उपत्यकाको सांस्कृतिक सम्बन्ध अत्यन्त प्राचीन रहेको छ । मुसलमानी आक्रमणको बेला मिथिलाका अनेक विद्धान परिवार आफनो एवम् आफनो प्राचीन हस्त लिखित ग्रन्थको रक्षाका लागि तथा जीविका निर्वाह हेतु नेपालतर्फ प्रवेश गरेका थिए ।

मल्लराजा जयस्थिीति मल्लले सामाजिक वर्गीकरण र वर्णाश्रम धर्मलाई कायम गर्न मिथिलाका विभिन्न विद्धानहरुसंग सहयोग लिएको पनि पाइन्छ ।

मल्लकालमा राजाहरु स्वयंले मैथिली साहित्य र परम्पराको विकासका लागि ठुलो योग्दान पुरयाएको कुरा मल्ल राजाहरुले लेखेका अनेक मैथिली नाटक र भक्ति गीत संग्रहहरुले प्रमाणित गरेका छन ।
एकीकरण पश्चात् उपत्यका र यस क्षेत्रका बीच सांस्कृतिक र धार्मिक निकटता कायम भयो । उपत्यका र अन्य पहाडी भेगबाट अनेक नेपाली भाषाभाषी मिथिलाका समतल फांटमा कृषिकर्म वा जागिरेका रुपमा बसाई सराईका क्रममा आएर बसोबास गर्न थाले । हाल मिथिला क्षेत्रमा मैथिली भाषाभाषीहरु मात्र नभएर नेपाली भाषाभाषीको पनि आधिक्य रहेको छ ।

प्राचीनकालदेखि नै मिथिलामा वर्णाश्रम धर्म अस्तित्वमा रहेको देखिन्छ । देवी देवताहरुमा शिवशक्ति तथा विष्णुलाई कालान्तरमा राम र सीता आदीलाई पनि देव देवीका रुपमा स्वीकार गरेर पूजा गर्ने परम्परा पाइन्छ । धार्मिक परम्पराको प्रभावले नेपाली भाषाभाषीहरुमा शिवप्रति विशेष श्रद्धा रहेको र प्रत्येक बर्ष बैद्यनाथधाममा जल चढाउने आस्था देखिन्छ ।

संस्कृति विद् डा. राजेन्द्र विमल भेषभूषा र खानपानको सम्बन्धमा पनि मैथिली भाषाभाषीबाट यस क्षेत्रका नेपाली भाषाभाषीहरु प्रभावित रहेको बताउनुहुन्छ ।  

यस भेगका स्थानीय पोशाक धोती र कमिज नेपाली भाषाभाषी समुदायमा लोकप्रिय रहेको र यसका साथै  नेपाली भाषाभाषी महिलाले आफनो पाराम्परिक पोशाक गुन्यू , साडी , चोलो  र पटुका त्यागेर विशेष प्रकारले मिलाएर साडी र चोलो लगाउने चलन रहेको छ । जुन यस भेगका मैथिली भाषाभाषी महिलाले लगाउने गरेको प्रभाव हो ।  

घरमा आएका पाहुनाहरुलाई विभिन्न प्रकारका अचार, तरकारी, र स्वादिष्ट भोजनद्धारा स्वागत गर्नु यस क्षेत्रको मैथिल समाजको विशेषता रहेको छ । मैथिल गृहिणी पाककलामा ज्यादै दक्ष हुने र विभिन्न प्रकारका स्वादिष्ट अचार, चटनी र तरकारीलाई तारेर अतिथिलाई स्वादिष्ट र रुचिकर भोजनद्धारा सतकार गर्न सिपालु हुन्छन ।

यसको प्रभावको फलस्वरुप यहांका नेपाली भाषाभाषी परिवारमा पनि विभिन्न प्रकारका अचार, चटनी र तरकारीलाई तारेर विभिन्न परिकारद्धारा अतिथीलाई स्वागत गर्ने परम्परा रहेको देखिन्छ ।

मैथिल समाजमा विभिन्न प्रकारका ठठ्यौली परम्प्रा पनि छ । भिनाजु र साला, देवर र भाउजु , साली र भिनाजुका बिच ठट्टा र ख्याल गर्ने चलन छ  र यो चलन यहांका नेपाली भाषाभाषीमा पनि रहेको पाइन्छ ।
विवाह तथा चाडपर्वका अवसरमा मैथिली भाषाभाषी महिलामा मेहदीले हात खुट्टा सिंगार्ने चलन लोकप्रिय रहेको छ भने यो चलन नेपाली भाषाभाषीहरुमा पनि उतिकै लोकप्रिय रहेको उपप्राध्यापक लक्ष्मण अर्याल बताउनुहुन्छ ।

उहांका अनुसार, भेषभुषा र खानपानको सम्बन्धमा पनि मैथिली भाषाभाषीबाट यस क्षेत्रका नेपाली भाषाभाषीहरु प्रभावित रहेका छन ।

विभिन्न संस्कार अन्तर्गत चुडाकर्म, यज्ञोपवित, विवाह आदी संस्कारहरुमा दुवै भाषाभाषीहरुमा मातृका पूजा गर्ने चलन समेत रहेको छ । नवरात्रीका अवसरमा आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि नवमी सम्म दुवै समुहमा नवदुर्गाको व्रत घटस्थापना गरेर नियमित पूजा गर्ने र दुर्गा सप्तसतीको पाठ गर्ने चलन पनि देखिन्छ । विजयादशमीका दिन मातापिता तथा मान्यजनबाट जमरा सहितको टिका ग्रहण गर्ने दुवै समुदायमा चलन रहेको पाइन्छ ।

यसका साथै दीपावलीको चाड दुवै भाषाभाषीबीच समान रुपले दिप प्रज्जवलन गरेर मनाउने परम्प्रा रहेको छ । भाइटिकामा दिन दिदीबहिनीहरुले ब्रत लिएर दाजुभाइहरुका निधारमा टिका लगाइदिने परम्परा पनि दुवै समुदायमा पाइन्छ ।

यस अवसरमा एक अर्काको परम्परालाई स्वीकार गर्दै मैथिली भाषाभाषी परिवारमा पनि सेल र नेपाली भाषाभाषी परिवारमा समेत अनरसा जस्ता पकवान बनाउने चलन पनि रहेको छ ।

छठ मनाउने परम्परा विशुद्ध रुपले मैथिल समाजमा प्रचलित परम्परा भएपनि नेपाली भाषाभाषीहरुले यस क्षेत्रमा बसोबास गर्न थालेपछि यस परम्पराबाट प्रभावित भएर छठ मनाउन थालेको पनि देखिन्छ ।
 नेपाली भाषाभाषी विवाहित महिलाहरुमा पोते लगाउने परम्परा ज्यादै लोकप्रिय रहेको छ । यो परम्प्रा हाल मैथिली भाषाभाषी महिलाले पनि स्वीकार गरेको देखिन्छ । जुन यस भेगमा नेपाली भाषी परम्पराको प्रभाव हो , संस्कृत विद् डा. विमल भन्नुहुन्छ ।

यसका अतिरिक्त अन्य अनेकौं यस्ता परम्परा र पर्व छन जुन मैथिली र नेपाली भाषाभाषीहरुमा समान रुपले लोकप्रिय रहेको र दुवै समुदायले संयुक्त रुपमा मनाउने गरेको पनि पाइन्छ ।

उपत्यकाका नेवार कन्याहरुको पुरुष संगको विवाहभन्दा पहिले बेलसंग विवाह गर्ने चलन छ भने यहांका मैथिल ब्राम्हण र कायस्थ कन्याहरुको पनि पुरुष संगको विवाहभन्दा पहिले आंप र महुवाको रुख संग विवाह गर्ने चलन रहेको छ ।

माघी पर्व, तीज, कृष्णाजन्माष्टमी, शिवरात्री, चौरचन, जुडशीतल यस्ता पर्व छन जुन दुवै भाषाभाषीले मनाउने गरेको घनिष्टतालाई पुष्टि गरिरहेको छ ।

 

जिल्ला महोत्तरी औरही नगरपालिका-४ रेडक्रस टोल नजिकै जंगली जनावर...

महोत्तरी । जिल्ला महोत्तरी औरही नगरपालिका-९ स्थित ईनर्वा टोल नजिक...

कञ्चनपुर । कञ्चनपुरको भीमदत्तनगरपाकिला –२ कि १३ वर्षीया किसोरी निर्मला...

बीबीसी । बुधबार भारतको मध्यप्रदेशको मुरैना जिल्लामा एक व्यक्तिले श्रीमतीको...

गौर: रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरमा हुने अनर्तराष्ट्रिय कराँते प्रतियोगितामा सहभागिहुने आयोजक टिमका...

गौर : निर्माणाधीन पुलको कामनै बन्द गरेर हिंडेको पप्पु कन्स्ट्रक्सनले...

रौतहटमा विभिन्न कार्यक्रम गरी विश्व मात्रृ भाषा दिवस मनाइएका छन...

गौरको ऐतिहासिक मैदानको रुपमा रहेको गौर राईस मिलको जग्गा...

काठमाण्डु । नेपाली काँग्रेस भित्रको गुटबन्दी सतहमा आएको छ ।...

मलंगवा । विवाहमा चर्को आवाज गर्ने डी जे रथ सर्लाहीको...

राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले छोरी शिक्षाको लागी प्रदेश २ सरकारले...

गुलरिया नगरपालिका–१२ मा बर्थिङ सेन्टर स्थापना भएको छ । सो...

वीरगन्ज महानगरपालिका नगर प्रमुख विजय कुमार सरावगीले कृषि...

मलंगवा । सर्लाहीको कौडेना गाउँपालिका-३ फुलपरासीमा हुन लागेको श्री...

रन्जन यादव : प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली काग्रेसका सभापती...

महोत्तरीको गौशाला उद्योग वाणिज्य संघको नेतृत्वमा रामराजाप्रसाद साहका प्यानल विजयी...

गौशाला । मोटरसाईकल चोरी गरेको आरोपमा पक्राउ परेका ३...

जनकपुरधाम । धनुषा जिल्लाको विदेह नगरपालिका वडा नम्बर ३ कर्माही...

नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले वीपी र जीपी बाहेकका कोईरालाहरुको...

नाममा के छ र ? धेरैले भन्ने गरेको र सुनिएको...

सिरहा जिल्लाको धनगढीमाई नगरपालिका र गोलबजार नगरपालिकामा छुट्टाछुट्टै दुई बालिका...

जनकपुरधाम । जनकपुर–जलेश्वर सडख मण्डबाट प्रहरीले चेकजाँचको क्रममा लागुऔषधसहित तीन...

सवारी चालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) बनाइदिने नाममा ५ लाख ठगी...

जनकपुरधाम । धनुषाको गणेशमान चारनाथ नगरपालिकामा महिला हिंसा न्युनिकरणमा सरोकारवालाहरुको...

अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र (इन्सेक) प्रदेश २ ले नेपाल...

धनुषाको मिथिला नगरपालिका ३ हरिहरपुर टोलकी एक ११ वर्षिया...

साना किसान कृषि सहकारी संस्था लिमिटेड दिगम्बरपुरको १६ औं...

महोत्तरी । निल गाई मारेको आरोपमा महोत्तरीमा १ जना पक्राउ...

जनकपुरधाम । प्रहरीले बलात्कार अभियोगमा एकजना भारतीय नागरिकलाइ पक्राउ गरेको...

सुरक्षाफौजले गत हप्ता पुलवामामा भएको आत्मघाती आक्रमणको प्रमुख योजनाकार मानिएका...

धनुषा जिल्लाको मिथिला नगरपालिका वडा नम्बर ३ हरिहरपुरमा गत...

बैतडी : करेन्ट लागेर बैतडीमा आज बिहान एक विद्युत् कर्मचारीको...

जनकपुरधाम : प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले ६९ औं...

चितवन : भरतपुर महानगरपालिका–२३ मा सोमबार राति कारको ठक्करबाट एकको...

सुर्खेत : कर्णाली प्रदेश सरकार भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी...

लहान । सिरहाको लहानमा होटल तथा खाद्यन उद्योगहरुको खाद्यन प्रविधि...

सिरहाको भाग्यवानि गाउँपलिकामा प्रतिनिधि सभ, प्रदेश सभाको संसद र मन्त्री...

जनकपुरधाम । संघीय र प्रदेश २ सरकार असफल भएको नेपाली...

नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी(नेकपा) भित्रको विवाद उग्ररुप लिन थालेको छ ।...

राजविराज ।मालपोत कार्यालय सप्तरीमा दुई जना कर्मचारीलाई घुस सहित अख्तियार...