Mon, 21 Jan 2019
ताजा समाचार
उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग विच वैठक सम्पन्न || डा केसीको माग पूरा || केन्द्रीय कारागारमा १३ कैदीबन्दीको मृत्यु || फ्रान्समा सरकार विरोधी आन्दोलन झन चर्कियो, राष्ट्रपतिको राजीनामा माग || एएफसी यूथ-२३ च्याम्पियनसिपः पहिलो खेलमा नेपालले ओमानसँग खेल्ने || स्वस्थानी व्रत सुरु, शालिनदीमा माधवनारायणको मेला || चितुवाको छालासहित युवक पक्राउ || तीन वर्षदेखि फरार मुर्ति चोर प्रहरीको नियन्त्रणमा || दुर्गम बस्तीको विद्यालय नमूना बन्दै || प्रधानमन्त्री ओली दोहामा || दाइजोकै कारण दुई वर्षिया छोरी र आमाको हत्या , सासु || नेपाल राष्ट्र बैंकद्वारा भारतीय नोटमा प्रतिबन्ध || मधेशी आयोगमा दत्त || लहानमा भव्य साँस्कृति कार्यक्रम हुने || श्रीमतीको हत्या गरी आत्महत्या || १२ दिनदेखि अनशनरत डा. केसीको स्वास्थ्य ‘उच्च जोखिम’मा || आगलगीबाट अठार लाख क्षति || तराईका प्रसिद्ध धनुषाधाम मकर मेला शुरु || सीके राउतका चार कार्यकर्ता पक्राउ || चौतर्फी विरोधका विच वरियारपट्टी गाउँपालिकामा दोस्रो गाउँसभा सम्पन || करेन्ट लाग्दा घटनास्थलमै दुईको मृत्यु || बलिदानी दिवसकै दिन राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ जनकपुरका नगर || सवारी दुर्घटनामा चारको मृत्यु, तीन घाइते || मिथिलामा लाईको प्रयोग || मोटरसाइकलको ठक्करबाट बालिकाको मृत्यु || माेबाइलकाे पासवर्ड नदिँदा श्रीमतीले श्रीमानलाई जिउँदै जलाइन् || घटनाबाट वनमन्त्री दुखी || चैत्र मसान्त भित्रमा पर्सा जिल्लालाई खुलादिशा मुक्त जिल्ला घोषणा गर्ने || सवारी साधनहरुको मेकानिकल चेक जाँचतथाचालकहरुको स्वास्थ्य परिक्षण || सरकारी अस्पतालमा औषधिको अभाव || वन सखाप पार्न लागेको प्रदेश मन्त्रीको आरोप || रेल खरिद गर्न सरकारको सैद्धान्ति सहमति || बेलायतकी महारानीका पति फिलिप सवारी दुर्घटनामा घाइते || बार्सिलोना कोपा डेल रे फुटबलको क्वाटरफाइनलमा || स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर भएपछि डा. केसीलाई राति काठमाडौं ल्याइयो || २ करोड लागतमा अश्वमेध यज्ञ || वरियापट्टी गाउँपालिकामा संघर्ष समितिद्धरा धर्ना : कामकाज प्रभावित || सहारा विकास बैंकको सूचीकरण खारेज भएपछि कारोबारमा गिरावट || १८ वर्ष देखी फरार प्रतिवादी पक्राउ || डा.झाको लापर्वाहीले बिरामीको मृत्यु,अस्पतालमा तनाव ||
वेटी पढाउ वेटी वचाउ अभियानको सार्थकता

असाड २७, २०७५

  •                                  शान्ता मरासिनी

 प्रदेश सरकार गठन संगै प्रदेश नं २ को सरकारले “मुख्यमन्त्री वेटी पढाउ वेटी वचाउ” अभियान कार्यक्रम घोषणा ग¥यो । अन्य जिल्लाहरुको तुलनामा तराइ मधेशका जिल्लाहरुमा वालिकाको सामाजिक, सूचकहरु अत्यन्तै कमजोर रहेको राष्ट्रिय तथ्याङ्कले नै देखाउँछ ।सामाजिक कुरीति र विकृतिहरु जस्तै  विभेद, शोषण, भ्रुणहत्या, वालविवाह,  दाईजो, छुवाछुत आजतक विध्यमान रहेका छन ।यस   प्रदेशको मानव विकास सूचाकं औसतमा ०.४२२ रहेको छ (ज्म्क्ष् द्दण्ज्ञट, ल्उअ), महिला साक्षरता ३८ प्रतिशत, विद्यालय संख्या ३५८६, धार्मिक विद्यालयको संख्या २७८, प्राथमिक तहको खुद भर्नादर औसतमा ९३५ देखिए पनि स्कूल निरन्तरता नभएको र माध्यमिक तह पछिको उच्च शिक्षामा वालिकाको निरन्तरता अत्यन्तै कमजोर अवस्थामा रहेको छ । तराइ मधेशमा अन्य समुदायको भन्दा मुस्लिम र दलित समुदायका वालवालिकाको स्थिति अझ बढी कमजोर रहेको त्रि. वि. समाजशास्त्र विभागको प्रतिवेदनले देखाएको छ । तराइमा वालवालिकाको शिक्षाको स्तरमात्र कमजोर रहेको नभइ दाइजो प्रथा, अपहरण, बलत्कार, वालिका पिहिचान गरी भ्रुण हत्या, वालविवाह जस्ता शसक्तीकरण र विकास विरुद्धका प्रथा, परम्परा,सामाजिक अपराध आज पनि शुसुप्त र गडीलो रुपमा विद्यमान रहेकै छन् । छोराको तुलनामा छोरीहरु वास्तवमै विकासका सबै सूचकहरुमा तल रहेका छन ।प्रदेश सरकारले विषेश गरी वालिकाहरुका त्यस्तै विकराल समस्याहरुलाई सम्वोधन गर्न र छोरा सरह छोरीहरुको संविधान प्रदत मैलिक मानव अधिकारको प्रत्याभूति गर्दै राज्य प्रदत्त सेवा, अवसर र सूविधामा न्यायपूर्ण पहिचान, पहुँच र प्रतिनिधित्व स्थापित गराउने उद्देश्यलाई साकार रुप दिन र लैङ्गिक समानता र शशक्तिकरण प्रतिवद्ध हुदै प्रदेश २ का वालिकाहरुको माझ यस्तो पपुलर कार्यक्रम घोषणा गरी कार्यान्वयनमा लैजान लागेको देखिन्छ । यस कार्यक्रमले प्रमुख रुपमा स्कूल स्तरका वालिकाको अध्ययन निरन्तरता, स्कूल भर्ना गर्न उत्प्रेरणा जगाउने, अभिभावकहरुलाई छोरा सरह छोरी पढाउनै पर्ने मनोविज्ञान सृजना गराउने, दाइजो प्रथा निरुत्साहित गर्ने अभियानमा संलग्न गराउने, मानव विकास सूचाकंमा पछि परेका परिवारका वालिकालाई शिक्षा विमा कार्यक्रमको सुरुवात गर्ने, वालिका हिंसा विरुद्धका, अभिभावक सचेतना, साइकल सहयोग, अभिभावकत्व ग्रहण गर्न अव्हान, दिवा खाजा जस्ता कार्यक्रम उक्त अभियानले समेटेको देखिन्छ। तराइका वालिकाको मौलिक मानव अधिकारको प्रत्याभूति गर्दै लैङ्गिक समानता र न्याय स्थापना गरी वालक र वालिकाविचको विभेदको अन्त्य गर्ने उद्देश्य बोकेका विगतमा संचालित यस्ता खाले कार्यक्रमहरुको कार्यान्वयनबाट तराइका वालिकाहरुको स्थितिमा कति सुधार ल्यायो त्यस्को एकिन र देखिने नतिजा सोचे जति र अन्य समाज परिवर्तनका तुलनामा कमजोर रहेको वालवालिका हक अधिकारका क्षेत्रमा काम गरिरहेका अधिकारकर्मिहरु वताउछन् । राज्यका निकायहरुमा तराइका महिलाहरुको उपस्थिति र प्रतिनिधित्व हेर्दा र वालिकाहरुको स्कूल भर्ना, निरन्तरता, उच्च शिक्षामा निरन्तरता, प्राविधिक शिक्षामा पहुच, रोजगारीमा उपस्थिति, सरकारमा संलग्नता, सम्पतिमा स्वामित्व, दाइजो लिनेदिने प्रवृत्ति, वालिका हत्याको अपराधको प्रवृति जस्ता सूचकहरु धेरै नै कमजोर रहेका छन् ।यसै प्रसंगमा प्रदेश सरकारले ल्याएको वेटी पढाउ वेटी वचाउ अभियान कार्यक्रम कार्यन्वयनमा देखिने चुनौतिहरुमा  के कारणले वेटी पढाउदैनन् परिवारको मनोविज्ञान पत्ता लगाउनु र सम्वोधन गर्नु चुनौतिपूर्ण देखिन्छ। त्यस्तै यस  कार्यक्रमका लक्षित वर्ग पहिचान, लाभ ग्राही क्षेत्र, कार्यक्रमको प्रभाव,  यसको निरन्तरता, परिवर्तनका सूचकहरुको विकास र मूल्याङ्कन परिपाटी, विद्यालय निरन्तरताको निरन्तर अनुगमन, कार्यक्रमबाट लाभान्वित भए पश्चात उ आत्मनिर्भर बन्न सक्ने सम्मको तहगत सहयोग (स्कूल, प्राविधिक शिक्षा र रोजगारी) अभिभावकलाई प्रोत्साहन कसरी गर्ने, दाइजो प्रथालाई कसरी निरुत्साहित गर्ने जस्ता चुनौतिहरु विधमान रहेका छन् ।परिवार बाटै छोरा छोरी विचको विभेदको अन्त्य, घरवाट बालश्रमको अन्त्य, जस्ता चुनौतिहरुलाई कार्यक्रमको शुरुवाती चरणमै सम्वोधन गर्न सकेमा मात्रै कार्यक्रमले सफलता पाउन सक्छ ।बालबालिकालाई श्रम हैन पुस्तक देउ सन्देश प्रवाह गर्दै यसका लागि छोरीहरुको स्कूल भर्ना अनिवार्य गर्ने, राजनीतिक नेतृत्वतहबाटै सामूहिक रुपमा दाइजो नलिने र नदिने घोषणा गर्ने  र यसलाई व्यवहारमै उतार्ने, अभिभावकलाई विश्वस्त गराउने, परिवारको गरिविले धेरै वालवच्चाको स्थिति यस्तो भएकोले परिवारलाई रोजगारीको व्यवस्थातर्फ पहल गर्ने, वालकहरुमा वहिनी पढाउ सचेतना विकास गराउन स्कूल शिक्षकको ल प्रयोग गर्ने । सञ्चार माध्यमबाट यस अभियान अन्तर्गतका कार्यक्रमहरुको व्यापक पर्चारप्रसार गर्ने गराउने, अभिभावकत्व ग्रहण गर्न लव्ध प्रतिष्ठित देखि राजनितिज्ञय एवं जनसाधारणमा अव्हान गर्ने । वास्तवमा सामाजिक परिवर्तन सामाजिक सचेत शिक्षाका माध्यमबाट मात्रैं संभव छ ।अन्त्यमा वेटी पढाउ वेटी वचाउ कार्यक्रमको सार्थकता त्यसमा हुनेछ जव परिवारले छोरा छोरी विचको विभेद अन्त्य गर्छ । जव हामी परिवारले छोरी नपढाउनाको चुरो कुरो पत्ता लगाइ त्यस्को उपचारमा कार्यक्रमरुपी औषधी दिन सक्छौ तव यस्ता कार्यक्रमले सार्थकता पाउन सक्छन । रुखको स्वास्थ्य जरामा निर्भर भए जस्तै छोरीको समस्या अभिभावकमा छ त्यसैले समस्याको कारण खोजी दिर्घकालिन समाधानको शुरुवात वेटी पढाउ वेटी वचाउ कार्यक्रम मार्फत हुन सके कार्यक्रमले सार्थकता पाउन सक्ने छ ।

जनकपुरधाम । जनकपुरधाम उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग...

काठमाडौँ : स्वास्थ्य राज्यमन्त्री सुरेन्द्र यादवले अनशनरत प्राध्यापक डा...

काठमाडौँ : नेपालकै सबैभन्दा ठूलो कारागारका रुपमा रहेको केन्द्रीय कारागारमा...

फ्रान्समा सरकार विरोधी आन्दोलन झन् चर्कंदै गएको छ ।...

काठमाडौं । एएफसी यूथ–२३ च्याम्पियनसिप फुटबलका लागि छनोट चरणको खेल...

पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म गरिने स्वस्थानी व्रत आजदेखि...

सुर्खेत : कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर सुर्खेतमा आइतबार ध्वाँसे चितुवाको...

डोल्पा : डोल्पामा एक थान बुद्धमूर्ति चोरी गरी फरार रहेका...

डडेल्धुरा : डडेल्धुराका दुर्गम बस्तीका सामुदायिक विद्यालय नमूना बन्दै...

भ्रमण टोली आजै स्वीट्जरल्याण्डको जुरिचतर्फ प्रस्थान गर्ने कार्यक्रम रहेको छ...

जनकपुर उपमहानगरपालिका ४ की दुई वर्षिया गौरी शर्मा र...

अब नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसधारणलाई १ सय दरको भन्दा माथिको...

जनकपुरधाम । मधेशी आयोगको अध्यक्षमा धनुषाका डा विजय दत्तको...

सिरहाको लहानमा आउदो माघ २६ गते भव्य साँस्कृति...

कैलाली । कैलालीको जानकी गाउँपालिका–७ गोलौरीमा प्रेमलाल चौधरीले श्रीमतीको हत्या...

काठमाडौं । चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग राखेर १२ दिनदेखि आमरण...

सर्लाही : घरमा बालेको घुरबाट आगलगी हुँदा बलरा नगरपालिका–८...

धनुषाधाम : जिल्लाको पूर्वी उत्तरी क्षेत्रस्थित धनुषाधाममा माघ...

राजविराज । सप्तरीबाट सीके राउत समर्थक चार जना कार्यकर्ता पक्राउ...

लहान । सिरहा जिल्लाको वरियारपट्टी गाउँपालिकाले दोस्रो ऐतिहासिक गाउँसभा...

जनकपुरधाम : जनकपुरधाममा करेन्ट लागेर घटनास्थलमै दुई जनाको...

जनकपुरधाम : राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ जनकपुरका नगर उप-सभापति...

सर्लाही : सर्लाही जिल्लामा आज बिहान भएको छुट्टछुट्टै सवारी...

गोपाल बराल ,बर्दिवास : ‘खाजा खाउँ...लाई, सनेस (कोसेली)...

अछाम : अछामको कमलबजार नगरपालिकामा मोटरसाइकलको ठक्करबाट एक बालिकाको मृत्यु...

काठमाडौं : आफ्नाे माेबाइलकाे पासवर्ड निदिँदा श्रीमतीले श्रीमानलाई जिउँदै...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण...

वीरगन्ज : पर्सा जिल्लालाई चैत्र मसान्तसम्ममा खुलादिशा मुक्त जिल्ला घोषणा...

जीतपुर : सवारी दुर्घटना न्युनिकरणकोलागि सवारी साधनहरुको मेकानिकल...

सिरहा : सिरहाको बरियारपट्टी गाउँपालिकामा रहेका सरकारी अस्पतालमा औषधिको...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ का उधोग पर्यटन, वन तथा वातावरण...

भारतको जयनगरदेखि जनकपुरधाम सम्म पहिलो चरणमा सञ्चालन गर्न नेपाल सरकारले...

लण्डन । बेलायतकी महारानी एलिजाबेथ द्वितीयका पति फिलिप एक...

काठमाडौं । लेभान्तेलाई पाखा लगाँउदै बार्सिलोना स्पेनिस कप अर्थात कोपा...

काठमाडौं : चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग गरेर १६ औं...

वीरगन्ज । अश्वमेध गायत्री महायज्ञको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ...

सिरहाको वरियापट्टी गाउँकार्यपालिकाको प्राङगनमा संघर्ष समितिले आज देखि कामकाज प्रभावित...

सर्लाही : देव विकास बैंकसँग मर्जरको प्रकृयामा रहेको सहारा...

बारा । १८ वर्ष देखि फरार रहेका चुरी मुद्दाका प्रतिवादी...

गजेन्द्रनारायण सिंह सगरमाथा अस्पतालमा उपचारका क्रममा बुधवार एक जना बिरामीको...