Fri, 21 Sep 2018
ताजा समाचार
मातृका र रघुबीरको सम्पती छानविन गर : नेता झा || वीरगञ्ज महानगरपालिकाका २ कर्मचारी सहित ३ तीन पक्राउ || मोहर्रम पर्व मनाइँदै || सहमतिपछि यातायात सञ्चालन || संविधान कार्यान्वयन गर्न निकै चुनौती : नेता महतो || घुस लिएको अभियोगमा दुई जना पक्राउ || महोत्तरी जमुनियाँमा प्रहरी पोष्ट स्थापना || लामो दुरीमा गाडी नचल्दा यात्रुहरु अलपत्र , सामान ढुवानी पनि || मल बन्दरगाहमै थन्कियो || खेलकूदले देशलाई चिनाएको छ: मन्त्री विश्वकर्मा || पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि फिर्ता लिन माग || डिजिटल प्रणालीको शुभारम्भ || विष्टको निधनप्रति काँग्रेसद्वारा दुःख व्यक्त || महान्यायाधिवक्तविरुद्ध खनिए ट्रम्प || माछापालन योजना || मदिरा नष्ट || एक बन्दीको मृत्यु || मुसहर बस्तीमा संविधान दिवस, संविधान सबैको साझा छहारी होस् || मौका परीक्षाको नतिजा सार्वजनिक || सीके राउतका १०० बढी कार्यकर्ता पक्राउ || डा.सीके राउतका समर्थकहरुले निकाले हजारौको संख्यामा रयाली || निर्वाचन कार्यक्रम सार्वजनिक || पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि फिर्ता लिन माग || समृद्धिको राष्ट्रिय दायित्वमा सहयोगी हुन प्रधानमन्त्रीको आह्वान || विधार्थी फोरमको जिल्ला अधिवेशन संपन्न || लागुऔषधसहित एक पक्राउ || एसिड आक्रमणको आरोपमा एक युबक पक्राउ || मलेशियामा विषाक्त मदिरा सेवनबाट ६ को मृत्यु || मोटरसाइकल दुर्घटनामा एकको मृत्यु || फोरमले संविधान दिवस नमनाउने || आज संविधान दिवस मनाइँदै, काठमाडौंको टुंडिखेलमा विशेष समारोह || सम्बन्ध विच्छेदका लागि अदालतमा धाउने पुरुषहरुको संख्या बढ्यो || उपराष्ट्रपति पुन बुधबार चीन जाँदै || मुन–किमबीच दुई घन्टा लामो वार्ता || एएफसी यू १६ फुटबल आजदेखि काठमाडौंमा, नेपालले फिलिपिन्सको सामना गर्ने || १५ बर्ष देखि फरार प्रतिबादी पक्राउ || काठ बेचेको भन्दै स्थानीयले रेन्जपोष्ट कार्यालय घेराउ || प्रहरी चौकी बिश्रामपुर घेराउ || ईलाका प्रशासन कार्यालय चन्द्रनिगाहपुरलाई ज्ञापन पत्र || कञ्चनपुरमा भारतीय हात्तीको आतंक, अन्नबाली नष्ट ||
तराईको शिक्षामा के छ, के छैन ?

जेठ २२, २०७४

 


चन्द्र प्रसाद लुइटेल

बरिष्ठ प्रशिक्षक             
(शैक्षिक तालिम केन्द्र,धनुषा)



यी सबै सकारत्मकतालाई समेटेर शिक्षाको नयाँ दिशा निर्देश गर्नुपर्नेमा तेरोमेरो राजनीति, प्रचारबाजी मन्त्री, लहलहै शैक्षिक प्रशासन, आशे र निस्कृय अभिभावक र मान्छे आफ्नो पक्षमा सगंठित मात्र गर्ने राजनीतिले स्कुल द्वन्दमा फसिरहेका छन्। विद्यालयको पहिलो प्राथमिकता पढाइ नभै द्वन्द समाधान भेरहेको छ।एउटा द्वन्दले अर्को द्वन्द निम्त्याइरहेको  छ ।

नेपलाको उर्बर भुमि तराई को शिक्षामा प्रशस्त संभावना र चुनौतिहरु एकैसाथ छन । शिक्षा परिवर्तनको वाहक हो भन्ने तराईका समुदायले बुझेजस्तो देखिन्छ यद्यपि तदनुरुप ब्यबहार हुन सकिरहेको छैन । यहाँका स्कुलहरु विद्यार्थिले भरिभराउ छन ।

स्कुलको आफ्नो जग्गाजमिन पनि छ । नीजि विद्यालयहरु पनि प्रशस्त छन । 
तर, यहाँको शैक्षणिक गतिबिधिमा अभिभावक र शैक्षिक प्रशासनले शैक्षिक गुणसतरको लागि ध्यान दिन सकिरहेका छैनन। घना विद्यार्थी छन, पढाई हुदैन।

रेकर्डमा भएका आधा विद्यार्थी पनि नियमित हुदैनन । 
विद्यार्थी छन्। शिक्षक छैनन्। अधिकांश शिक्षकहरु सदरमुकामका विद्यालयहरुमा छन। दुरदराजका विद्यालयहरुमा प्रायस् आवश्यक मात्रामा शिक्षक छेनन् ।

 पढ्न चाहने बालबालिकालाई शिक्षक दिने, नियमित गरउने, विद्यालयमा शैक्षिक शुसासन कायम गर्ने हो भने यहाँका विद्यालयहरु उत्कृष्ठ सिकाइका केन्न्द्र बन्न सक्छन।

शिक्षाले आदर्श र ब्यबहरा दुबै बोक्नुपर्दछ। आदर्शैमात्रले पनि शैक्षिक सस्थाले आशातित उपलब्धी प्राप्त गर्न सक्देन। फेरी आदर्श उतकृष्ठ शिक्षाको लागी मार्ग्निर्देशक हो। शिक्षाको आदर्शले ब्यबहारलाई निर्दे्शित भने गर्दछ । 

 अहिलेको शैक्षिक प्रशासन र ब्यबस्थापकको गतिबिधिलाई हेर्दा यहाँका शैक्षिक सस्थाहरु आदर्श हैन बढी आडम्बरबाट चलेका देखिन्छन्स् सेव सुबिधा पुर्‌याएको आडम्बर, नीरिक्षण अनुगमन भएको आडम्बर, उच्च तहका ब्यक्ति (मन्त्री, सचिव, सभासद)हरु स्कुलमा पुगेर अनुगमन गरेको आडम्बर आदी ।

 यस्ले झन अहम प्रश्न खडा गरिदियो कि तिनै स्कुलहरुम प्रशस्त विकृतिहरु देखिए। झन अरुलाई निराशाको उद्गम बने ती नमूना भनिएका कार्यहरु।  

के छ मधेशको शिक्षाको सम्भावना?
मधेशमा पढन चाहनेहरुको भिड छ। स्कुलको आफ्नै स्रोत पनि छ । 

समथर भूभाग भएकोले यातायातको सुविधा दिन पनि सहज छ । 
यहाँ प्राचिनतम सिकाइका केन्द्रहरु प्रशस्त छन्स राजा जनक शभ्यताको सिकाइको केन्द्र, मटियानी सिकाइको केन्द्र, विध्यापति सस्कारको सिकाइको केन्द्र, सन्त महन्त र मठमन्दिरले स्थापना गरेका सिकाइका केन्द्रहरू ।

पढ्न चाहने प्रशस्त बालबालिकाहरु समाजमा छन । तिनीहरुलाई एकिकृत गरेर आधुनिक ज्ञान र सिपलाई शिक्षामा जोड्ने हो भने यहाँको शिक्षा उत्कृष्ठ बन्न सक्छ ।

मधेशका अभिभावकहरुको आफ्ना बालबालिका पढाउने चाहना पनि प्रवल देखिन्छ । निजी विद्यालयहरुमा अभिभावकहरु घरमै बनाएको खान खुवाउन आफै जान्छन्। जबकि पहाडका अभिभावकहरु खाना खाजा खुवाउन प्राय : पैसा दिने गर्छन् ।

वासको टहरामा पनि टन्न विद्यार्थी छन  । यी सबै सकारत्मकतालाई समेटेर शिक्षाको नयाँ दिशा निर्देश गर्नुपर्नेमा तेरोमेरो राजनीति, प्रचारबाजी मन्त्री, लहलहै शैक्षिक प्रशासन, आशे र निस्कृय अभिभावक र मान्छे आफ्नो पक्षमा सङ्गठित मात्र गर्ने राजनीतिले स्कुल द्वन्दमा फसिरहेका छन्। विद्यालयको पहिलो प्राथमिकता पढाइ नभै द्वन्द समाधान भेरहेको छ।

एउटा द्वन्दले अर्को द्वन्द निम्त्याइरहेको छ।
शिक्षाले विश्वास जगाउन सक्नुपर्छस म सिक्छु, म सक्छु, म यै जगमा उभिएर भविस्य निर्धारण गर्न सक्छु । हाम्रो शिक्षाले सिकारुमा  यो  किसिमको सोच कतैपनि ल्याउन सकेको देखिदैन। तराईमा यो झन झागिएको छ। शिक्षको संरचना बदलियो ।

उद्देश्य बदलियो । तर सोच्ने तरिका,  पढ्ने तरिका, पढाउने तरिका, जाच दिने तरिका र जाच लिने तरिका पुरनै भयो । तेसैले स्कुल क्याम्पसको पढाइ सकेपछि हाम्रा युवाहरु म्यानुहल लेबर गर्न खाडि मुलुक जाने गर्छन। तराईका बिशाल फाँट बाझै छ। त्यही उद्यम गरे वा गर्ने वतावरण बनाए परिवारसगै बसेर सुरक्षित तवरले आयआर्जन गर्न सकिन्छ । 
अब के गर्ने?
माला लाउन स्कुल जाने प्रवृति छोड्नेस् स्कुल जाने मन्त्री कर्मचारीले स्कुलमा आफ्नो उपस्थितिको तामझामले खर्चिलो बनाउने हैन । खास अभीभावकसँग शिक्षाको सुधार गर्ने विषयमा छलफल गर्ने । सोझा सिधा जनतालाई सिक्षाको आवश्यकता बोध गराउने । आफ्नालाई उकास्ने अरूलाई बसाल्ने हैन सबैलाई उत्प्रेरित गर्ने ।

साझेदारीको भावना विकास गर्ने स्कुलको आम्दामी र सरकारको सरोतको साझेदारीमा शिक्षण सिकाइमा मात्र सुधार ल्याउने कार्यमा प्रेरित गर्ने ।

शिक्षाको परिवर्तित उद्देश्यमा बोध गराउने :
 शिक्षाको उद्देश्य पास हैन सफल गराउनु हो भन्नेकुरा अधिकांश तराईका वासिन्दालाई बुझाउनु जरुरि छ। शिक्षाको उद्देश्य पास अनि रोजगारी गर्न वा जीवन चलाउन खाडि मुलुकमा जाने सोचले शिक्षण सिकाइलाई प्रभाव पार्‌यो ।

सिक्न अल्छि गर्ने, सिकाउने अल्छि गर्ने, र स्कुल समाजको अभिन्न अङ्गको नहेरिने कारण पनि यही हो। ब्यबसायिक शिक्षामा जोड दिनेस् आफ्नो बिघौ जमिन भएका स्कुलहरले ब्यबसायिक शिक्षा दिने ।

पाठ्यक्रमले तोकेको अन्य विषय सञ्चालन गर्नेस्कुलहरुले पनि आफ्नो विद्यालयको जमिनमा शिक्षक विद्यार्थीलाई श्रम गराएर राम्रो तरकारी उत्पादन गर्न सकिन्छ। आय पनि भो श्रम गर्ने बानीको बिकास पनि भो। आईसिटीलाई कक्षामा प्रवेश गराउनेस् सरकारले सबैजसो माबिहरुमा आइसिटिको सुबिधा उपलब्ध गराएको छ । 

तराईका अधिकांश विद्यार्थीहरुले यसको मुख देखेका छैनन्। मल्टिमिडियाको प्रयोगले छिटोसिकाउन सकिन्छ। विद्यार्थी संख्या अधिक भएका कक्षाहरुमा यो झन उपयोगी हुन्छ । 

शिक्षकले पावरप्वान्टबाट डिस्प्ले गर्ने, भिदडियो देखाउने, र विद्यार्थीलाई वर्क्सिटबाट समस्या समाधान वा प्रस्तुत गर्न लगाउने जस्ता कार्यले शिक्षालाई उपयोगी र जिवन्त बनाउन सकिन्छ ।

शिक्षामा परिवर्तन हुन सोचको परिवर्तन जरुरी हुन्छ। पुरानै सोचले अहिलेको विश्वब्यापिकरणको शिक्षाको प्रतिस्प्रधामा पुग्न सकिदैन ।

हाम्रो शिक्षाले स्थानीय भाषा, सीप,ज्ञान र अभिवृतको जगेर्ना गर्नुको साथै विश्वब्यापिकरणको प्रतिस्प्रधामा समेत सामेल हुन सक्ने नागरिक उत्पादन गर्न सक्नुपर्छ। यसो गर्ने सके मात्र शिक्षाले सफल ब्यक्ति निर्माण गर्न सक्छ । 

यो चुनौति सबैतिर छ। तथापि तराईको शिक्षण तौर तरिकाले यी विषयहरुको त्यान्द्रा त्यान्द्रामा ख्याल राख्नुपर्छ ।

जनकपुरधाम । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी(नेकपा)का वरिष्ठ नेता रामचन्द्र झाले सरकारमा...

वीरगञ्ज । सेवाग्राहीसित घुस लिएको आरोपमा अख्तियारको टोलीले वीरगन्ज महानगरपालिकाका...

नेपालगञ्ज : इस्लाम धर्मावलम्बीको मोहर्रम पर्व बाँकेमा पनि धुमधामका...

बुटवल : मुलुकी संहितामा सवारी चालकका लागि ल्याइएको प्रावधानको...

कञ्चनपुर । राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालका अध्यक्ष मण्डलका नेता राजेन्द्र...

पर्सा : विद्यालयको अनुमतिपत्र दिन रु एक लाख घुस...

बर्दिवास । महोत्तरी जिल्लाको भङ्गहा नगरपालिका–६ जमुनियाँ चोकमा आज...

जनकपुरधाम । चालकहरुको बन्दले जनकपुरधाम लगायत तराईका ...

वीरगञ्ज : नेपाल आयात गर्न लागिएको मल सिर्सियास्थित सुख्खा...

कास्की : सङ्घीय सरकारका युवा तथा खेलकूदमन्त्री जगतबहादुर विश्वकर्माले...

काठमाडौँ : प्रतिनिधिसभा बैठकमा सांसदले संविधान कार्यान्वयन गर्न मौलिक अधिकारसम्बन्धी...

विराटनगर : प्रदेश नं १ का मुख्यमन्त्री शेरधन राईले...

काठमाडौँ : नेपाली काङ्ग्रेसले अछामका पार्टी क्रियाशील सदस्य टेकबहादुर...

वासिंटन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले महान्यायाधिवक्ता जेफ सेसन्सप्रति तिखो...

सिरहा । माछा उत्पादन बढाई नगरक्षेत्रलाई समृद्ध बनाउने योजना सिरहाको...

लहान : सिरहा प्रहरीले जिल्लाको विभिन्न स्थानबाट डेढ हजारभन्दा...

गौशाला : महोत्तरी जिल्लाको जलेश्वर कारागारका एक बन्दीको गए राति...

बर्दिवास : महोत्तरी बर्दिवास–१४ स्थित एकीकृत नमूना मुसहर बस्तीका...

भक्तपुर : राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले कक्षा १२ को ग्रेड वृद्धि...

जनकपुरधाम । धनुषाबाट प्रहरीले सीके राउतका समर्थक १०० भन्दा बढीलाई...

जनकपुरधाम । संविधान जारी भएको दिनको विरोधमा ‘स्वतन्त्र मधेस गठबन्धन’ले...

काठमाडौँ : प्रतिनिधिसभाअन्तर्गतका १० वटा विषयगत समितिका सभापति चयनका...

काठमाडौँ : नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासङ्घले पेट्रोलियम पदार्थको...

काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले समृद्धि राष्ट्रिय सङ्कल्प...

रौतहट । समाजवादी विधार्थी फोरम नेपाल जिल्ला कार्य समिति रौतहटको...

वीरञ्ज : भारतबाट लुकाइछिपाइ नेपालतर्फ ल्याइरहेको अवस्थामा सशस्त्र प्रहरी...

चन्द्रपुर । दुई किसोरी लाई एसिड आक्रमणको आरोपमा प्रहरीले एक...

काठमाडौं : मलेसियामा विषाक्त मदिरा सेवनबाट मृत्यु हुने नेपालीको...

बागलुङ : बागलुङ नगरपालिका–२ रुद्रेपिपल भन्ने स्थानमा गएराति ग...

राजविराज । संघीय समाजवादी फोरम नेपालका अध्यक्ष समेत रहेका उप–प्रधान...

काठमाडौं । नेपालको संविधान जारी भएको तेस्रो वर्ष पूरा भई...

सिन्धुली । नयाँ मुलुकी संहिता जारी भएपछि सिन्धुलीमा सम्बन्ध विच्छेदको...

काठमाडौं । उपराष्ट्रपति नन्दबहादुर पुन औपचारिक भ्रमणका लागि बुधबार चीन...

सोल । दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मुन जाय इन र उत्तर...

काठमाडौं । एएफसी युथ सिक्सटिन महिला फुटबल च्याम्पियनसिपका छनोट खेल...

जीतपुर : ईलाका प्रहरी कार्यालय निजगढले १५ बर्षदेखि चोरि मुदामा...

चन्द्रपुर । जिल्लाको बृन्दावन नगरपालिका १ मा रहेको वृन्दावन...

चन्द्रपुर । रौतहटको बृन्दावन नगरपालिकाका एक युवालाई हतियार थमाएर फसाउन...

चन्द्रपुर । नेपाल तरुणदल नगर समिति चन्द्रपुरले ईलाका प्रशासन...

कञ्चनपुर । कञ्चनपुरको बेदकोट र शुक्लाफाँटा नगरपालिकामा हात्तीले आतंक मच्चाउन...