Tue, 23 Jan 2018
ताजा समाचार
छ महिनामा ५९ अर्ब राजश्व संकलन || सरस्वति माताको मन्दिर शिलान्यास || खुल्ला स्थानमा निःशुल्क इन्टरनेट राख्ने काम अन्योलमा || तिम्ल्याहा छोरी जन्माएकी अञ्जु रहिनन्, परिवार भन्छ, अस्पतालको लापरवाही ! || राष्ट्रियसभा निर्वाचनको मत परिणाम छिट्टै आउने || जयनगरमा फर्निचर मेला || स्वान्सी सिटीले लिभरपूललाई हरायो, म्यान्चेस्टर सिटी शीर्ष स्थानमा कायमै || सान्चेज आर्सनलबाट म्यान्चेस्टर युनाईटेड प्रवेश, म्यान्चेस्टरका मख्तरियान आर्सनलमा || कैदीबन्दीले नै आक्रमण गर्न थालेपछि कारागारका सुरक्षाकर्मी आन्दोलित || ईश्वरीगंगा धाममा कुम्भमेलाको तयारी || म्याग्दी साक्षर जिल्ला घोषित || राष्ट्रिय सफ्ट टेनिसमा मध्यमाञ्चल प्रथम || बिहानी कला केन्द्रद्वारा झापाली सम्मानित || तेस्रो राष्ट्रिय कृषि यान्त्रीकरण प्रदर्शनी धरानमा || मिर्गौला उपचारमा आयुर्वेद उपयोगी || चरा गणना ः छ प्रजातिका चरा घटे || मिनी ट्रक दुर्घटनामा एकको मृत्यु, तीनको अवस्था गम्भीर || पोलिटेक्निक इन्स्टिच्युटमा पढाइ शुरु || करोडौंको कारोबार गर्दै म्याग्दी महोत्सव सम्पन्न || अमेरिकामा नेपालीको हत्या || बसको ठक्करबाट मोटरसाइकल चालकको मृत्यु || खुकुरी टी–ट्वान्टी क्रिकेट माघ १० देखि || प्रदेश नं २ मा शपथ सम्पन्न || खुकुरी प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या || गुल्मीको रिडी मेलामा ३७ करोडभन्दा बढीको कारोबार || काबुलको होटलमा सुरक्षाकर्मी र बन्दुकधारीबीच भिडन्त, दुईको मृत्यु, पाँच जना || प्रदेशसभा सदस्यहरुको शपथ आज हुँदै, यस्तो छ तयारी || लमजुङमा पुनःनिर्माणले गति लिँदै || पर्यटकलाई समेत लक्षित गर्दै अत्याधुनिक मन्दिर || म्यानचेस्टर सिटी, म्यानचेस्टर युनाइटेड, आर्सनल र चेल्सी विजयी, सिटी शिर्ष || चार सयभन्दा बढी कोरियाली बौद्धमार्गीद्वारा विश्व शान्तिको प्रार्थना || आमा सेतुली माया स्मृति वृत्तिबाट आनन्दित गृह सम्मानित || प्रदेश सभा सदस्यको शपथ ग्रहण व्यापार संघमा || ‘मैथिली भाषाको पाठ्यपुस्तक उपलब्ध छैन्’ || कवि उदयको कृति प्रर्दशनी हुने || समानुपातिकमा मुस्लिम, दलितलाई नराखेकोमा गठबन्धनको आपति || इङ्गलिस प्रियिमर लिगमा आज आठ खेल हुँदै || जनकपुरधामलाई राजधानी तोकिएपछि नगरमा दीपावली || जब श्रद्धाले भनिन्–‘म पनि अब ध्यान गर्छु !’ || राष्ट्र बैंकले गेष्टहाउस दिएन् ||
चुनाव, शान्ति र मेलमिलाप

असाड ११, २०७४



  • किशोर नेपाल


बाबुराम जस्ता महत्वाकांक्षी नेतालाई झेल्नु प्रचण्डका लागि कुनैपनि हिसावले सजिलो थिएन । संविधान सभाको दोस्रो चुनावसम्म पार्टी विग्रहको अन्तिम विन्दूमा आइ सकेको थियो ।
प्रचण्डलाई चुनाव अभियानको ‘रोड शो’ मा उतारेर तत्कालीन नेताहरुले ठूलो जाल बुनेका थिए । फलस्वरुप, माओवादीले जनतामा आफनो वर्चस्व कायम राख्न सकेन । यसले गर्दा, बडो मुश्किलले आर्जन गरिएको शान्ति संस्थागत हुन सकेन ।


दशक लामो माओवादी युध्दका कारण विभिन्न सामाजिक असंगतिले थिलथिलो पारेको नेपाली समाज विस्तारै युध्दको धङधङीबाट वाहिर निस्किदैछ ।

कुनैबेला युध्दभूमिका रुपमा चर्चित कैलाली जिल्लाको धनगढी नगरमा माओवादी र कांग्रेसले चुनावी सभाका लागि एउटै मन्चले काम चलाएको रमाइलो समाचार शनिवारका समाचारपत्रहरुले प्रकाशित गरे ।

धनगढी नगरमा विहान माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले चुनावी सभालाई सम्वोधनगर्न जुन मन्चको प्रयोग गरेका थिए, दिउँसो नेपाली कांग्रेसका सभापति तथा प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले त्यही मन्चबाट जनतालाई सम्वोधन गरे ।

मन्चमा सजाइएको झण्डा, तोरण र साजसज्जा वदलिएको थियो । मन्चमा विहान टाँसिएका हँसिया–हथौडा छापिएको पोष्टरको ठाउँ रुख चिन्ह छापिएको पोष्टरले लिएको थियो । माओवादी कार्यकर्ताले आफनो कार्यक्रम सकिएपछि कांग्रेसका कार्यकर्तालाई मन्च हस्तान्तरण गरेका थिए । 

यसप्रकारको आपसी राजनीतिक सदभावको अवस्था सामान्य होइन । सरकारमा कांग्रेस–माओवादी समीकरणले पारेको प्रभाव पनि होइन यो । माओवादी र कांग्रेसका वीच घनिष्टता र मित्रता वढदैजानु संक्रमणकालीन राजनीतिको महत्वपूर्ण पक्ष हो ।

नेपाली कांग्रेसकासभापति तथा प्रधानमन्त्री स्वर्गवासी गिरिजाप्रसाद कोइराला र माओवादी विद्रोहीका सर्वोच्च कमाण्डर प्रचण्डका वीच भएको वृहत्त शान्ति सम्झौतापछि, तत्कालै शुरु गरिनुपर्ने सहकार्य अहिले स्थानीय तह चुनावको मौसममा गरिएको छ ।

देशलाई संक्रमणकालबाट मुक्ति दिन कांग्रेस र माओवादी वीचको सहकार्य आवश्यक थियो । अहिले कांग्रेस नेतृत्वले यस्तो सहकार्यको महत्व स्वीकार गरेको छ । 

कांग्रेस–माओवादी सहकार्यको प्रतिक्रियामा प्रमुख प्रतिपक्षी दल एमाले कांग्रेस विरुध्द आक्रामक रुपमा प्रस्तुत भएको छ । यो अस्वाभाविक होइन ।

कांग्रेसका धेरैजसो नेता कार्यकर्ताका लागि पनि पार्टीले अपनाएको नीति वुझी नसक्नुको भएकोछ । युध्दकालमा जुन माओवादीले आपूलाई वम र गोलीको निसाना बनाए, जसले कांग्रेसका होनहार व्यक्तित्वहरुको हत्या गरे, जसले कांग्रेसीहरुलाई आफनो थात थलोबाट विस्थापित गराए, तिनै माओवादीसंग सरकारमा सहकार्य र चुनावमा तालमेल सामान्य हिसावले बुझिने कुरा पनि होइन ।

तर, गिरिजाप्रसाद कोइरालाले हस्ताक्षर गर्नु भएको वृहत्त शान्ति सम्झौताको अर्थ र आवृत्ति यही नै हो ।
विगत एक दशकको घटनाक्रमलाई केलाएर हेर्ने हो भने नेपालमा चलेको संक्रमणकालीन राजनीतिका मुख्य जिम्मेवार हाम्रा राजनीतिक नेता नै हुन ।

सहमतिगर्ने र त्यसको पालना नगर्ने रोगले गाँजेको छ सवै दलका नेताहरुलाई । पहिलो निर्वाचित संविधान सभाको गठनपछि माओवादीले कांग्रेसलाई दिएको वचन पूरा गरेनन ।

उनीहरुले एमालेलाई आफनो सहयात्री दलका रुपमा रोजेर कम्युनिष्ट नेपाल निर्माणको कल्पना गरे । यो कल्पनामा दम थिएन । त्यतिवेला सत्ता संचालनका लागि एउटा आवश्यकता मात्रै थियो । सेनापति वदल्ने निर्णयमा माओवादीको नेतृत्वको सरकारमा सामेल एमालेले साथ दिएन । त्यसपछि माओवादीले आफनो रणनीति वदले पनि ढिला भै सकेको थियो ।

माधव नेपाल, झलनाथ र बाबुरामको कार्यकालमा माओवादी पार्टीगत सन्तुलनमा रहन सकेन । बाबुराम जस्ता महत्वाकांक्षी नेतालाई झेल्नु प्रचण्डका लागि कुनैपनि हिसावले सजिलो थिएन । संविधान सभाको दोस्रो चुनावसम्म पार्टी विग्रहको अन्तिम विन्दूमा आइ सकेको थियो । प्रचण्डलाई चुनाव अभियानको ‘रोड शो’ मा उतारेर तत्कालीन नेताहरुले ठूलो जाल बुनेका थिए ।

फलस्वरुप, माओवादीले जनतामा आफनो वर्चस्व कायम राख्न सकेन । यसले गर्दा, बडो मुश्किलले आर्जन गरिएको शान्ति संस्थागत हुन सकेन । 

यतिवेला आएर प्रचण्डले बल्ल ‘रिएलाइज’ गरे – परिवर्तनलाई संस्थागतगर्ने प्रक्रिया त अल्मलिएछ । यो रिएलाइजेसनका कारण उनी संविधान निर्माणमा सजग भएर लागे । यतिवेला मात्रै उनलाई स्वर्गीय नेता गिरिजाप्रसाद कोइरालाको सम्झना भयो जसले उनीमाथि ठूलो भरोसा राखेका थिए । 

वैशाख १२ गतेको विनासकारी भुईंचालोलाई पृष्ठभूमिमा राखेर तीन दलका प्रमुख नेताले फाष्ट ट्रयाकमा दौडिएरै, ‘एकथान’ संविधान वनाएरै छाडे ।

संविधान त वन्यो । तीन दलकानेताले जनताको इच्छा पनि वुझेनन । जनमतको जाँचपनि गरेनन । संविधान त जारी भयो । यसको सर्वस्वीकार्यता आजसम्म पनि प्रमाणित हुन सकेको छैन । मधेशका समस्याले समाधान पाएका छैनन । जाति जनजातिका समस्या यथावत छन ।

संविधान सहज भै दिएको भए स्थानीय तहको चुनाव यति कोलाहलमय पक्कै हुने थिएन ।
यो सत्य हो कि कांग्रेस र माओवादी मात्र देशका प्रमुख राजनीतिक शक्ति होइनन । तर, यो पनि उत्तिकै सत्य हो कि माओवादीलाई शान्तिको बाटोमा अवतरण गराउने सात दलीय अभियानको नेतृत्व कांग्रेसका सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाले गरेका थिए ।

नेपाली जनताको तर्फबाट शान्ति सम्झौतालाई टुंगोमा पुर्याउने आधिकारिक प्रतिनिधि उनै थिए । अहिलेको राजनीतिक सन्दर्भमा यो नक्सा वदलिइ सकेको छ ।

पहिलो संविधान सभामा पहिलो दलको हैसियत राख्ने माओवादी दोस्रो संविधान सभापछि तेस्रो स्थानमा पुगेको छ । यो अवनतिले माओवादीहरु जागेका पनि हुनु पर्दछ । 

माओवादीहरुले शासन–सत्ताको सुधारमा रचनात्मक योगदान गर्न सक्दछन भन्ने सावित भै सकेको छ । नेपाली कांग्रेससंगको गठवन्धन सरकारमा माओवादीको भूमिका सवैले सह«ाएका छन ।

साँच्चै भन्ने हो भने, कांग्रेस वाहेक, झण्डै समान बिचारकोवामपार्टी एमाले र अन्य वामपार्टी संगको गठवन्धन माओवादीकै लागि हानीकारक सावित भएको देखिएकोछ ।

माओवादी पार्टी वामपार्टीहरुसंगको प्रतिस्पध्र्दामा खुला हुन सक्दैन । तर, सरकारमा संगै वसेपनि कांग्रेससंग हाकाहाकी प्रतिस्पध्र्दा गर्न सजिलो छ । स्थानीय तहको चुनावले राज्यको पुनर्संरचनाको मुख्य प्रश्न एकपटक फेरी संशयमा पर्न थालेको छ । 


स्थानीय तहको चुनाव प्रादेशिक चुनावपछि गर्नुपर्ने थियो कि थिएन ? संविधानको आपूmखुशी व्याख्याले संवैधानिक प्रक्रियालाई अपांग बनाउँछ । जुन चुनाव भएपनि चुनाव भए पुग्छ भन्ने मानसिकता घातक हुन्छ । राज्यको पुनर्संरचनालाई साँच्चै निश्चित आकार दिने हो भनेयसको निरन्तरताका लागि कांग्रेस–माओवादी सहकार्य आवश्यक छ । 


देशको कायाकल्प भएको एक दशक वितिसक्दा पनि जनताले परिवर्तनको प्रतिफलको त कुरै छाडौं, बदलावको आभाश समेत पाउन सकेका छैनन । देश विकास र राष्ट्रवादको चर्को नारा लगाउने कांग्रेस, एमाले र माओवादी लगायतका पार्टीहरु खोक्रो सावित भै सकेका छन ।

शासन–सत्ता आफनो हातमा लिएर पनि परिवर्तन गर्न नसक्ने पार्टीका नेताहरुको साखमा प्रश्न चिन्ह लागि सकेको छ । भारतीय हस्तक्षेप र चीनियाँ सहयोगको अलाप–विलाप गरेर राष्ट्रियता वलियो हुँदैन । देशमा लोकतान्त्रिक मूल्य, मान्यता र मर्यादाको पालना भएको छ कि छैन ? देशको संविधानमा सवै देशवासी समेटिएका छन कि छैनन ? यी कुराहरुमा नागरिकहरु चनाखो रहनु पर्दछ ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्रताको रक्षाका लागि राष्ट्रिय एकता आवश्यक हुन्छ । कांग्रेस, एमाले र माओवादी तीनवटै दलले यो कुरा वुझनुको बिकल्प छैन ।
चुनावले शान्ति र मेलमिलापको स्थायी वातावरण तयारगर्न सकेन भने त्यस्तो चुनावको महत्व हुँदैन ।स्थानीय तहको चुनाव सकिएको छैन । दुइ नम्वर प्रदेशमा चुनाव हुन वाँकी नै छ ।

सरकार ढुक्कहुने अवस्थामा छैन । दुइ नम्वर प्रदेशका गुनासा र समस्याहरु संवोधनगर्न समय पनि प्रसस्तै छ ।

ती गुनासा र समस्याको संवोधन हुन सक्यो भने यो संविधान स्थापित हुनेछ । सकेन भने, जतिसुकै प्रदेशमा चुनाव गराएपनि दुइ नम्वर प्रदेशमा चुनाव हुन सकेन भने यो एकथान संविधान आफनो असफलताको मलामी आफै जानेछ । 

 

वीरगञ्ज : वीरगञ्ज भन्सार कार्यालयले चालु आर्थिक वर्ष...

रौतहट । क्षेत्र नम्बर ४ प्रतिनिधि सभा सदस्य...

काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाले खुल्ला सार्वजनिक स्थानमा इन्टरनेटको व्यवस्था...

विराटनगर । माघे संक्रान्तिको दिन सबै आफ्नै घरमा संक्रान्ति मनाउने...

काठमाडौँ : प्रमुख निर्वाचन आयुक्त डा अयोधीप्रसाद यादवले यही...

रौतहट : गौर चन्द्रनिगाहपुर सडकखण्डको मध्यभाग जयनगर चोकमा फर्निचर...

काठमाडौं । इङ्गलिस प्रिमियर लिग फुटबलमा स्वान्सी सिटीले लिभरपुललाई...

काठमाडौं । चिलीका फुटबल खेलाडी अलेक्सीस सान्चेज इङ्गलिस प्रिमियर क्लब...

काठमाडौं । कारागारमा रहेका कैदीबन्दीले आक्रमण गर्न थालेपछि फ्रान्सेली कारागार...

बैतडी : बैतडीको दशरथचन्द नगरपालिकामा रहेको प्रसिद्ध तीर्थस्थल ईश्वरीगंगा...

म्याग्दी : म्याग्दीलाई सोमबार साक्षर जिल्ला घोषणा गरिएको छ ।...

विराटनगर : विराटनगरमा सम्पन्न १० औँ राष्ट्रिय सफ्ट टेनिस प्रतियोगितामा...

दमक : श्रीपञ्चमीको अवसर पारेर बिहानी कला केन्द्रले सोमबार आफ्नो...

ललितपुर : कृषि तथा पशुपालन क्षेत्रलाई लक्षित गरेर आगामी फागुनको...

काठमाडौँ : मिर्गौला समस्याका कारण धेरै मानिसले आफ्नो अमूल्य जीवन...

रत्ननगर, चितवन : चितवनको सिमसार क्षेत्रमा हालै गरिएको चरा गणनामा...

नुवाकोट: पासाङल्हामु सडकखण्डअन्तर्गत बेलकोटगढी नगरपालिका–११ अमारेमा मिनी ट्रक दुर्घटना...

इलाम : इलाम नगरपालिकाको साँखेजुङस्थित रत्नकुमार वान्तवा पोलिटेक्निक इन्स्टिच्युटमा...

बेनी, म्याग्दी : छैटौँ म्याग्दी महोत्सव तथा माघेसङ्क्राान्ति मेला एवं...

वाशिङटन डिसी : अमेरिकाको टेक्सास राज्यको स्टोरमा काम गर्दै आएका...

जितपुर, कपिलवस्तु : यहाँको पूर्व–पश्चिम राजमार्गअन्तर्गत बुद्धभूमि नगरपालिकास्थित इमिलियामा आइतबार...

काठमाडौँ : खुकुरी इएनटीको आयोजनामा दोस्रो खुकुरी च्यालेन्ज टी–ट्वान्टी कप...

जनकपुरधाम । प्रदेश नम्बर २ का प्रदेश सभा सदस्यहरुलाई जनकपुर...

सुरुङ्गा, झापा : झापाको अर्जुनधारा नगरपालिका–१ निवासी एक व्यक्तिले श्रीमतीको...

गुल्मी : गुल्मीको रिडीमा सञ्चालन भएको रिडी मेलामा यस पटक...

काठमाडौं । अफगानिस्तानको काबुलस्थित इन्टरकन्टिनेन्टल होटलमा सुरक्षाकर्मी र बन्दुकधारीबीच भिडन्त...

काठमाडौं । प्रदेशसभा सदस्यहरुको शपथ आज हुँदै छ । सातै...

बेसीशहर, लमजुङ : सरकारी राहत पाएसँगै जिल्लामा पुनःनिर्माणले गति लिएको...

चितवन : नेपालका धार्मिक तीर्थस्थलहरुले स्वदेशी र विदेशी पर्यटकलाई आकर्षित...

काठमाडौं । इङ्गलिस प्रिमियर लिग फुटबल प्रतियोगितामा म्यानचेस्टर सिटी,...

जितपुर, कपिलवस्तु : दक्षिण कोरियाबाट आएका ४३० भन्दा बढी बौद्धमार्गीले...

पोखरा : सिद्धि–सेतुली स्मृति प्रतिष्ठान पोखराले यस वर्षको आमा सेतुली...

जनकपुरधाम । प्रदेश नम्बर २ का प्रदेश सभा सदस्यहरुलाई जनकपुर...

जनकपुरधाम । धनुषाको सामुदायिक विद्यालयहरुमा स्थानीय भाषाको पाठ्यक्रम उपलब्ध गराउनुपर्ने...

जनकपुरधाम । कवि उदय राजको अमरकृति सत्यमेव जयते प्रर्दशनी हुने...

जनकपुरधाम । राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालले समानुपातिक कोटामा मुस्लिम दलितलाई...

काठमाडौ । इङ्गलिस प्रियिमर लिगअन्तर्गत आज आठ खेल हुँदै छन्...

जनकपुरधाम : जनकपुरधामलाई प्रदेश न. २ को अस्थायि राजधानी वनाउने...

काठमाडौं । भारत, नयाँदिल्लीको पाँचतारे होटल ‘द ललित’को विशेष...

प्रदेश प्रमुख होटेलमा रहने, जचुकालि बंगलाको मर्मत सुरु टुडे समाचारदाता जनकपुरधाम ।प्रदेश...