Tue, 23 Jan 2018
ताजा समाचार
छ महिनामा ५९ अर्ब राजश्व संकलन || सरस्वति माताको मन्दिर शिलान्यास || खुल्ला स्थानमा निःशुल्क इन्टरनेट राख्ने काम अन्योलमा || तिम्ल्याहा छोरी जन्माएकी अञ्जु रहिनन्, परिवार भन्छ, अस्पतालको लापरवाही ! || राष्ट्रियसभा निर्वाचनको मत परिणाम छिट्टै आउने || जयनगरमा फर्निचर मेला || स्वान्सी सिटीले लिभरपूललाई हरायो, म्यान्चेस्टर सिटी शीर्ष स्थानमा कायमै || सान्चेज आर्सनलबाट म्यान्चेस्टर युनाईटेड प्रवेश, म्यान्चेस्टरका मख्तरियान आर्सनलमा || कैदीबन्दीले नै आक्रमण गर्न थालेपछि कारागारका सुरक्षाकर्मी आन्दोलित || ईश्वरीगंगा धाममा कुम्भमेलाको तयारी || म्याग्दी साक्षर जिल्ला घोषित || राष्ट्रिय सफ्ट टेनिसमा मध्यमाञ्चल प्रथम || बिहानी कला केन्द्रद्वारा झापाली सम्मानित || तेस्रो राष्ट्रिय कृषि यान्त्रीकरण प्रदर्शनी धरानमा || मिर्गौला उपचारमा आयुर्वेद उपयोगी || चरा गणना ः छ प्रजातिका चरा घटे || मिनी ट्रक दुर्घटनामा एकको मृत्यु, तीनको अवस्था गम्भीर || पोलिटेक्निक इन्स्टिच्युटमा पढाइ शुरु || करोडौंको कारोबार गर्दै म्याग्दी महोत्सव सम्पन्न || अमेरिकामा नेपालीको हत्या || बसको ठक्करबाट मोटरसाइकल चालकको मृत्यु || खुकुरी टी–ट्वान्टी क्रिकेट माघ १० देखि || प्रदेश नं २ मा शपथ सम्पन्न || खुकुरी प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या || गुल्मीको रिडी मेलामा ३७ करोडभन्दा बढीको कारोबार || काबुलको होटलमा सुरक्षाकर्मी र बन्दुकधारीबीच भिडन्त, दुईको मृत्यु, पाँच जना || प्रदेशसभा सदस्यहरुको शपथ आज हुँदै, यस्तो छ तयारी || लमजुङमा पुनःनिर्माणले गति लिँदै || पर्यटकलाई समेत लक्षित गर्दै अत्याधुनिक मन्दिर || म्यानचेस्टर सिटी, म्यानचेस्टर युनाइटेड, आर्सनल र चेल्सी विजयी, सिटी शिर्ष || चार सयभन्दा बढी कोरियाली बौद्धमार्गीद्वारा विश्व शान्तिको प्रार्थना || आमा सेतुली माया स्मृति वृत्तिबाट आनन्दित गृह सम्मानित || प्रदेश सभा सदस्यको शपथ ग्रहण व्यापार संघमा || ‘मैथिली भाषाको पाठ्यपुस्तक उपलब्ध छैन्’ || कवि उदयको कृति प्रर्दशनी हुने || समानुपातिकमा मुस्लिम, दलितलाई नराखेकोमा गठबन्धनको आपति || इङ्गलिस प्रियिमर लिगमा आज आठ खेल हुँदै || जनकपुरधामलाई राजधानी तोकिएपछि नगरमा दीपावली || जब श्रद्धाले भनिन्–‘म पनि अब ध्यान गर्छु !’ || राष्ट्र बैंकले गेष्टहाउस दिएन् ||
बाढी र डुवानपीडित जनताको पत्र

भाद्र २, २०७४

 


  • धर्मेन्द्र झा 


श्री सरकारमापदासीनमहोदयहरु

जय नेपाल जय सलाम
यहाँहरुलाई त सबै ठीकै होला भन्ने आशा छ र ईश्वरसँग यसैको कामना गर्दछु । रह्यो हाम्रो कुरा, त हाम्रो हालत अत्यन्त खराव छ ।

बाढी र डुवानले हाम्रो घर—परिवार र गाउँ टोल समाजका सामु निकै ठूलो समस्या उत्पन्न गरेको छ । अघिल्लो साताको प्रारम्भका केही दिन(शुक्रवारदेखि सोमवारसम्म)मधेशका, खास गरी पूर्वी र मध्य मधेशका, जिल्लाहरुमा मुसलाधार पानी पर्यो ।

पहाडमा पनि निकै वर्षा भएको थियो । कति पानी पर्यो त्यसको कुनै आँकलन गर्न सकिँदैन । पहाडमा परेको पानी पनि सबै मधेशमै एकत्रित हुनपुग्यो तर त्यो पानीले निकास पाउन सकेन । पानी जति सबै मधेशकै भूमीमा चक्कर काटिर्हयो ।

प्रकृतिको सिद्धान्तका हिसावले हेर्ने हो भने यसलाई अस्वाभाविक भन्न मिल्दैन । तर व्यवहारमा हेर्ने हो भने यसको निकै प्रतिकूल असर पर्यो मधेशको भूमीमा । 


श्री प्रधानमन्त्रीज्यू,


सबैलाई स्पष्ट नै छ यहाँको भूमी समथर छ । सबैतिर सरपट फैलिएको छ । खोलाहरुको पुरानो सतहमाथि उकासिएको छ । वालुवाले भरिएको छ । अर्थात् खोलाहरुको गहिराईमा निकै कमी आएको छ । तर यसतर्फ सरकारको ध्यान पुगेको छैन ।

सरकारले यस्ता सतह उकासिएका खोलाको गहिराई कायम गर्नेतर्फ कुनै ध्यान दिएको पाइएन । यसै गरी पानीको उचित निकासतर्फ पनि ध्यान दिइएको पाइएन । फलतः खोलाका पानी चारैतर्फ फैलिने अनुकूल वातावरणको सिर्जना हुन पुग्यो ।

खोलाको गहिराई कम हुँदा खोलाको पानी अन्यत्र मोडिनु स्वाभाविक थियो । यसपटक मधेशमा यस्तै भयो र यसै कारण पहाडबाट बाढीका रुपमा आएको पानीको कहरले मधेशमा डुवानको आकार ग्रहण गर्यो र प्रलयकारी विपद्को रुप धारण गर्यो तर सरकारले समय छँदै सावधानीको कुनै उपाय अपनाउन सकेन । महधेशको हाल वेहाल छ ।

जनजीवन अस्तव्यस्त छ । घरहरु उजाडिएका छन् । कैयौंको विचल्ली परेको छ । तर राहत र उद्धारमा जुनप्रकारको तदारुकता अपनाइनु पथर््यो त्यो देख्ज सकिएन ।

हामीलाई दुख लागेको छ । हाम्रो आशा र सहाराको आधार सरकार नै हो तर हामी उदासमात्र होइन निकै उदास भयौं । सरकारको लापर्वाहीको शिकार हामी सोझासिधा नागरिक भयौ ।

हामीले सरकारले मागेको कर तिरेकै थियौ तर हामीले तिरेको करवापत सुरक्षा पाउन सकेनौ । 


सरकारमा सहभागी सहयोगी दलका नेताज्यूहरु,
के हाम्रो नियति यही नै हो ? हामीलाई गर्व छ, हामी मधेशी हौं । तर यदाकदा, जब बाढी र डुवानजस्तो त्रासदीको पीडा भोग्न बाध्य हुनुपर्छ, लाग्छ किन मधेशी भयौं ? के मधेशमा राजनीति गर्ने, विशेष गरी सरकारमा सहभागी नेताले यस प्रश्नको उत्तर दिन सक्छन् ?

आमजनताको आरोप छ, सरकारमा सहभागी दल र तिनका नेता  राजधानी काठमाडौमा मोज मारिरहेका छन् । ठूलो घरमा आलिशान जीवन व्यतीत गरिरहेका छन् । तर हामीजस्ता निमुखा जसको मधेशको कुनै गाउँहरुमा फुसको एक सानो घर छ र बाढीको कहरमा परी त्यो घर कि त वगेको छ कि त डुवानमा परी जलको गर्भमा विलीन भएको छ,

सोच्नुस हामीमाथि के वितिरहेको होला ? त्यस कहरमा परी हाम्रा वालवच्चाको विचल्ली हुँदा कस्तो  हुँदो हो ? कसैलाई अनुभूति छ ? यसको उत्तर सहज छैन ।

वस, केही नेता र मन्त्रीले हामी सामान्य जनताले तिरेको कर व्यय गरी हेलिकप्टर चढेर बाढी र डुवानग्रस्त क्षेत्रको आकाश—भ्रमण गरेको हामीले सुनेका र देखेका छौं । बरु हेलिकप्टर चढेवापतको रकम हाम्रालागि राहतमा खर्च गरेको भए केही उपलब्धी पाउन सकिन्थ्यो । 


हे महान नेतागण,
तपाईहरुलाई मधेशबारे केही थाहा छैन भनेर कसरी भन्ने ? हो यसपटक सरकार केही बढी उदार भएको देखिएको छ, शायद आसन्न निर्वाचन भएर पनि होला । हामीलाई आशंका छ, त्यो अस्वाभाविक हो ।

यसपटक सरकारले प्रत्येक मृतक परिवारलाई दुई लाख रुपैया दिने घोषणा गरेको छ । यसै गरी नेपाली कांग्रेससम्बद्ध सांसदहरुले आफ्नो एक महिनाको भत्तादिने घोषणा गरेका छन् ।

सिद्धान्ततः यो राम्रो कुरा हो । तर प्रश्न उठ्छ, व्यवहारमा यसको कार्यान्वयन् कसरी हुन्छ ? यसको कार्यान्वयन् कति तदारुकतापूर्वक हुन्छ ? विचारणीय छ ।

सरकारका गृहमन्त्रीका अनुसार मधेशका जिल्लाहरुमा आएको बाढी र उत्पन्न डुवानका कारण हालसम्म एक सय २३ जनाको मृत्यु भइसकेको छ । यस्तै एक अनौपचारिक तथ्यांकअनुसार मधेशमा करिव दुई अर्व रुपैयाँ बरावरको कृषि बाली सखाप भएको छ । 


यसै गरी मधेशको ८० प्रतिशत खेतियोग्य जमिन बाढी र डुवानको चपेटामा परेको छ । स्पष्ट छ, यी सबै तथ्यको उपस्थितिमा हुने हानीको सहज आँकलन सम्भव छैन । यस परिदृश्यमा यहाँको सामाजिक आर्थिक जीवनमा कस्तो नकारात्मक प्रभाव परेको छ, त्यसको सहज अनुमान गर्न सकिन्छ ।  तर हाम्रा नेतागणले अहिलेसम्म के हेरेर बसे ? अहिलेको अवस्थामा महत्वपूर्ण प्रश्न हो यो ।

सरकारमा सहभागी नेतामात्र होइन सरकारमा सहभागी नभएका नेताहरुलाई पनि हो यो प्रश्न । विशेष गरी मधेशको भूमीमा राजनीति गर्ने मधेशी नेतालाई खास प्रश्न हो यो । मधेशका कुनै पनि गाउँमा मधेशी नेताको अर्थपूर्ण उपस्थ्तिि अनुभव गरिएको छैन । के हामी मधेशका नेताको हैसियत दलको कार्यकर्ता र मतदाताको मात्र हो ?

तिनका तुलनामा बरु निजी क्षेत्रको सक्रियता महत्वपूर्ण छ । तिनले सक्दो प्रयास गरिहेका छन् । यस अवस्थामा मधेश भूमीलाई संकटग्रस्त घोषित गरी राहत, उद्धार, उपचार, पुनर्निर्माण, पुनसर््थापन र विकासको एकीकृत कार्यक्रम युद्धस्तरमा सञ्चालन गरिनु जरुरी छ । आशा छ सरोकारवालाको ध्यान यसतर्फ आकृष्ट हुनेछ । 


आदरणीय सरकार र नेताज्यूहरु,
प्रश्न उठ्छ, हामीले के गर्ने ? हामीसँग केही उपाय छैन । पानीको गति निर्वाध हुन्छ । यसको गतिलाई कसैले रोक्न सक्दैन । यसको गतिलाई रोक्ने प्रयास गरियो भने यसले प्रायः अनिष्ट निम्त्याउँछ ।

तर यसको हेक्का राखिँदैन । नेपालको वर्तमान यथार्थलाई दृष्टिगत गरियो भने देश तीनतिरबाट बाँधले बाँधिएको पाउन सकिन्छ । यसको प्रभाव नेपालको भूगोलमा पर्ने निश्चित छ । सत्य के हो भने, पानीको वहावलाई थुनछेक गरेर रोक्न सकिँदैन ।

मानवनिर्मित संरचनाले पानी संकलन, यसको प्रवाहित हुने मार्ग व्यवस्थापन, निश्चित ठाउँमा वेग नियन्त्रण आदी गर्न सकिन्छ । पानी नियन्त्रण गर्न ठूला नदीमा ठूला बाँध र व्यारेजको निर्माण गर्ने कुरा नौलो होइन । नेपालमा पनि गण्डक, कोशी, महाकाली आदी नदीमा यस्ता बाँध र व्यारेज निर्माण गरिएका छन् ।  

पानीको वहावले प्रायःजसो व्यारेज वा बाँधलाई कुनै क्षति पुग्दैन । बाढी अनियन्त्रित भएका वेला व्यारेजका ढोका खोलेर पानीलाई निकास दिने प्रचलित विधिहो ।

तर यो विधिले मात्र पानीको वहाव नियन्त्रण हुन सक्दैन । मूल कुरा हो पानीको स्वाभाविक वहावलाई रोक्ने प्रयास गर्दा उत्पन्न हुने समस्या । नेपालका नदीहरुको वहाव—विश्लेषण गर्ने हो भने पानीको निकासको उचित प्रवन्ध नगरिएको पाइन्छ र यसबाट नेपालको तल्लो तटीय अर्थात् मधेशको भूमीले वर्षेनि समस्या भोग्न बाध्य हुनुपरिरहेको छ ।

यस समस्याबारेमा समय र्छदै सोचिएन भने भष्यिमा थप विकराल समस्या वेहोर्न नेपालले बाध्य हुनुपर्नेछ । 


श्री नीतिर्मिाताहरु,
आदरणीय नीतिनिर्माताहरु यससम्बन्धमा दीर्घकालीन नीति तय गरिनु जरुरी छ । पहाडबाट बगेर आउने, मूलतः चुरेबाट निःसृत हुने खहरे खोलाहरुले पानीसँगै बालुवा, माटो र ढुंगा बगाएर लिएर आउँछन् र मधेशको समथर भूमीमा छोड्दछन् ।

यसबाट मधेश भूमीमा यस्ता खोलाको सतहमा वृद्धि हुनुका साथै पानीको उचित निकास उपलब्ध नभएका कारण पानीले मधेशमा दुख दिने गरेको छ ।

अहिले नेपालमा एकथरि तर्क प्रस्तुत् गर्ने गरिन्छ, छिमेकीभारतले सीमावर्ती क्षेत्रमा बाँध र सडक बनाएका कारण उचित निकास वाधित भएकाले नेपाली भूमी डुवानमा पर्ने गरेको छ । तर यसलाई मात्र कारण मानेर ढुक्क पर्न सकिँदैन । 


नेपाल—भारत भएर बग्ने नदीको जल वहावको व्यवस्थापन, नेपालको मधेश क्षेत्रका नदीमा थुप्रेको गेग्रान र पानीको उचित निकासको व्यवस्थाजस्ता विषय नेपाल सरकार र नीतिनिर्माताका लागि अत्यन्तै सरोकारका विषय हुन् । यस विषयमा आफ्नोतर्फबाट कुनै प्रयास नै नगरी अर्कालाई जिम्मेबारी पन्छाएर आफूले उन्मुक्ति पाउन सकिँदैन । यसतर्फ सम्बन्धित निकायले समयमै उचित ध्यान पुर्याउनु आवश्यक छ ।

यसतर्फ आवश्यक ध्यान नपुर्याए आगामी दिनमा झन विकराल समस्या उत्पन्नहुने निश्चित छ । अहिलेलाई बाढी र डुवानग्रस्त क्षेत्रका वासिन्दाका लागिउचित राहत र उद्धारको व्यवस्थापनमा सरोकारवाला निकाय जुट्नु जरुरी छ । 


यहाँहरुकै
वाढी र डुवानपीडित मधेशी जनत

वीरगञ्ज : वीरगञ्ज भन्सार कार्यालयले चालु आर्थिक वर्ष...

रौतहट । क्षेत्र नम्बर ४ प्रतिनिधि सभा सदस्य...

काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाले खुल्ला सार्वजनिक स्थानमा इन्टरनेटको व्यवस्था...

विराटनगर । माघे संक्रान्तिको दिन सबै आफ्नै घरमा संक्रान्ति मनाउने...

काठमाडौँ : प्रमुख निर्वाचन आयुक्त डा अयोधीप्रसाद यादवले यही...

रौतहट : गौर चन्द्रनिगाहपुर सडकखण्डको मध्यभाग जयनगर चोकमा फर्निचर...

काठमाडौं । इङ्गलिस प्रिमियर लिग फुटबलमा स्वान्सी सिटीले लिभरपुललाई...

काठमाडौं । चिलीका फुटबल खेलाडी अलेक्सीस सान्चेज इङ्गलिस प्रिमियर क्लब...

काठमाडौं । कारागारमा रहेका कैदीबन्दीले आक्रमण गर्न थालेपछि फ्रान्सेली कारागार...

बैतडी : बैतडीको दशरथचन्द नगरपालिकामा रहेको प्रसिद्ध तीर्थस्थल ईश्वरीगंगा...

म्याग्दी : म्याग्दीलाई सोमबार साक्षर जिल्ला घोषणा गरिएको छ ।...

विराटनगर : विराटनगरमा सम्पन्न १० औँ राष्ट्रिय सफ्ट टेनिस प्रतियोगितामा...

दमक : श्रीपञ्चमीको अवसर पारेर बिहानी कला केन्द्रले सोमबार आफ्नो...

ललितपुर : कृषि तथा पशुपालन क्षेत्रलाई लक्षित गरेर आगामी फागुनको...

काठमाडौँ : मिर्गौला समस्याका कारण धेरै मानिसले आफ्नो अमूल्य जीवन...

रत्ननगर, चितवन : चितवनको सिमसार क्षेत्रमा हालै गरिएको चरा गणनामा...

नुवाकोट: पासाङल्हामु सडकखण्डअन्तर्गत बेलकोटगढी नगरपालिका–११ अमारेमा मिनी ट्रक दुर्घटना...

इलाम : इलाम नगरपालिकाको साँखेजुङस्थित रत्नकुमार वान्तवा पोलिटेक्निक इन्स्टिच्युटमा...

बेनी, म्याग्दी : छैटौँ म्याग्दी महोत्सव तथा माघेसङ्क्राान्ति मेला एवं...

वाशिङटन डिसी : अमेरिकाको टेक्सास राज्यको स्टोरमा काम गर्दै आएका...

जितपुर, कपिलवस्तु : यहाँको पूर्व–पश्चिम राजमार्गअन्तर्गत बुद्धभूमि नगरपालिकास्थित इमिलियामा आइतबार...

काठमाडौँ : खुकुरी इएनटीको आयोजनामा दोस्रो खुकुरी च्यालेन्ज टी–ट्वान्टी कप...

जनकपुरधाम । प्रदेश नम्बर २ का प्रदेश सभा सदस्यहरुलाई जनकपुर...

सुरुङ्गा, झापा : झापाको अर्जुनधारा नगरपालिका–१ निवासी एक व्यक्तिले श्रीमतीको...

गुल्मी : गुल्मीको रिडीमा सञ्चालन भएको रिडी मेलामा यस पटक...

काठमाडौं । अफगानिस्तानको काबुलस्थित इन्टरकन्टिनेन्टल होटलमा सुरक्षाकर्मी र बन्दुकधारीबीच भिडन्त...

काठमाडौं । प्रदेशसभा सदस्यहरुको शपथ आज हुँदै छ । सातै...

बेसीशहर, लमजुङ : सरकारी राहत पाएसँगै जिल्लामा पुनःनिर्माणले गति लिएको...

चितवन : नेपालका धार्मिक तीर्थस्थलहरुले स्वदेशी र विदेशी पर्यटकलाई आकर्षित...

काठमाडौं । इङ्गलिस प्रिमियर लिग फुटबल प्रतियोगितामा म्यानचेस्टर सिटी,...

जितपुर, कपिलवस्तु : दक्षिण कोरियाबाट आएका ४३० भन्दा बढी बौद्धमार्गीले...

पोखरा : सिद्धि–सेतुली स्मृति प्रतिष्ठान पोखराले यस वर्षको आमा सेतुली...

जनकपुरधाम । प्रदेश नम्बर २ का प्रदेश सभा सदस्यहरुलाई जनकपुर...

जनकपुरधाम । धनुषाको सामुदायिक विद्यालयहरुमा स्थानीय भाषाको पाठ्यक्रम उपलब्ध गराउनुपर्ने...

जनकपुरधाम । कवि उदय राजको अमरकृति सत्यमेव जयते प्रर्दशनी हुने...

जनकपुरधाम । राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालले समानुपातिक कोटामा मुस्लिम दलितलाई...

काठमाडौ । इङ्गलिस प्रियिमर लिगअन्तर्गत आज आठ खेल हुँदै छन्...

जनकपुरधाम : जनकपुरधामलाई प्रदेश न. २ को अस्थायि राजधानी वनाउने...

काठमाडौं । भारत, नयाँदिल्लीको पाँचतारे होटल ‘द ललित’को विशेष...

प्रदेश प्रमुख होटेलमा रहने, जचुकालि बंगलाको मर्मत सुरु टुडे समाचारदाता जनकपुरधाम ।प्रदेश...